.png "English"){kind=small}
Σύμπνοια και ομόνοια για λύσεις στη Βόρειο Ήπειρο!
Καθώς έφερνα στο μυαλό μου τα παρελθόντα χρόνια και τους κατατρεγμούς που πέρασε ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός, μου δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι μέσα από τα τραγικά αυτά γεγονότα θα μπορούσα να καταλάβω πολλά παράλογα που συμβαίνουν στο χώρο μας.
Άκρη, όμως, δεν βρήκα και ούτε μπόρεσα να κατανοήσω αυτόν τον παραλογισμό με τις βαριές αλληλοκατηγορίες και τους ανεπίτρεπτους χαρακτηρισμούς που εκτοξεύονται, ωσάν να είμαστε εχθροί και όχι συμμέτοχοι και συμπάσχοντες σε ένα πρόβλημα που μας βασανίζει όλους και αγωνιζόμαστε, ο καθένας από το δικό του μετερίζι, για την επίλυσή του.
Διαβάζοντας τον ελληνόφωνο Τύπο που εκδίδεται στον βορειοηπειρωτικό χώρο και στην Ελλάδα, με λύπη, διαπιστώνω ότι από τις μεταξύ μας διαμάχες δεν λείπουν παρά οι στρατιωτικές ιαχές, για να καταλάβουμε το… εχθρικό ταμπούρι.
Προσπαθώ να δώσω μια, έστω αληθοφανή, εξήγηση για τα όσα τεκμαίρονται και, ομολογώ, ότι αδυνατώ να ερμηνεύσω γιατί, τελοσπάντων, τόση χολή, τόσο μίσος και τόση εχθρότητα, εκεί που θα έπρεπε να πρυτανεύει η ομόνοια, η αλληλεγγύη, η συναδελφοσύνη, η σύμπνοια, οι αδελφικοί δεσμοί, ο αλληλοσεβασμός και η αλληλοκατανόηση, για ένα θέμα που μας μας απασχολεί όλους και για το οποίο οι προγονικοί αγώνες και οι δικοί μας δεν τελεσφόρησαν και δεν έφεραν τα επιζητούμενα αποτελέσματα. Μήπως και οι δικές μας οι ενέργειες δεν βοηθούν στην πραγμάτωση του εθνικού αυτού στόχου;
Με την ηρεμία που προσθέτει η ηλικία μου και με την πείρα της ζωής που διαθέτω, να θυμίσω, στους νεότερους συμπατριώτες μας, ορισμένα ιστορικά γεγονότα, που σφράγισαν την ιστορία του τόπου μας και, επιπλέον, να θυμηθούμε όλους εκείνους τους μάρτυρες που θυσιάστηκαν για την βορειοηπειρωτική ιδέα.
Να μην ξεχνούμε το αυθόρμητο ξέσπασμα των παππούδων και των πατεράδων μας τον Φεβρουάριο του 1914 με την ανακήρυξη της Αυτονομίας και τη δικαίωση του αγώνα τους. Εάν στην κρίσιμη εκείνη περίοδο πέτυχαν το σκοπό τους ήταν λόγω του γεγονότος ότι συσπειρώθηκαν, άφησαν κατά μέρος τις όποιες διαφορές και συναδελφώθηκαν.
Ορθοφρονούντες αγωνίστηκαν και κέρδισαν. Συναδελφωμένοι τόλμησαν και νίκησαν. Ανάγκασαν και τους κραταιούς της Ευρώπης να αποκαλυφθούν μπροστά στην «αποκοτιά» τους και να αναγνωρίσουν το δίκαιο του αγώνα τους. Εάν διαφορετικά σκέπτονταν, και δεν ομονοούσαν, θα αποτύγχαναν.
Σήμερα, με σεβασμό αναφερόμαστε στην πρωτόγνωρη εκείνη επιτυχία και νοσταλγικά φέρνουμε στη σκέψη μας τα ηρωικά τους κατορθώματα, τα οποία οφείλουμε να τα έχουμε για πρότυπα, για να κρατούν το πνεύμα μας σε εγρήγορση, να θεριεύουν τις ελπίδες μας και να καθοδηγούν τις ενέργειες και τις πράξεις μας.
Αλλά και ύστερα από τη χάραξη των πλασματικών συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, δεκάδες και εκατοντάδες, πριν και μετά από την εγκαθίδρυση του αλήστου μνήμης δικτατορικού καθεστώτος του Ενβέρ Χότζα, Έλληνες Βορειοηπειρώτες μαρτύρησαν για τις ιδέες τους, την ελληνική τους καταγωγή και τα ελληνικά τους φρονήματα. Φυλακές, εξορίες, θάνατοι, δάκρυα και αίμα πότισαν τη μαρτυρική γη μας.
Αυτά και μόνο είναι αρκετά να μας συνετίσουν και από κοινού συστρατευμένοι να επιδιώκουμε την επίλυση των ποικιλώνυμων προβλημάτων που αναφύονται καθημερινά.
Καιρός είναι να διακρίνουμε το αληθινό από το ψεύτικο, το περιττό από το ουσιώδες. Ψεύτικες, περιττές και ακατανόητες είναι οι μεταξύ μας προστριβές και ανταγωνισμοί. Αντίθετα, αληθινές και ουσιώδεις είναι οι αγαστές και αρμονικές συνεργασίες, η σύμπλευση, αφού συνταξιδιώτες στην ίδια θάλασσα είμαστε. Οι αλληλοδιαμάχες μόνο καταστροφές επέφεραν στην Πατρίδα. Από την αυγή της ελληνικής ιστορίας μέχρι τις μέρες μας σημειώνουμε σωρεία από καταστροφές, οπισθοδρομήσεις και χαλασμούς, εξαιτίας των διενέξεων και των αδελφικών σπαραγμών.
Με ιδιαίτερη ικανοποίηση διαβάζω στον Τύπο ότι γίνονται μερικά, δειλά, αλλά σταθερά βήματα, και με κάποιον προγραμματισμό από τα Υπουργεία Εξωτερικών και Παιδείας, για την αναβάθμιση της Παιδείας γενικά στον βορειοηπειρωτικό χώρο και για την παροχή σχολικής και άλλης βοήθειας στα Ελληνόπουλα των μειονοτικών περιοχών. Ο Γεν. Πρόξενος στο Αργυρόκαστρο κ. Ι Ριζόπουλος και ο μορφωτικός ακόλουθος κ. Ν. Γερασιμίδης γνωρίζουν πολύ καλά τα προβλήματα και προσφέρουν ουσιαστικές υπηρεσίες στη μειονότητα.
Η εκτύπωση 24ων τίτλων βιβλίων στην ελληνική γλώσσα και η διανομή τους στον μαθητόκοσμο, η αύξηση των υποτροφιών για τα Βορειοηπειρωτόπουλα, το ξεκίνημα της ενισχυτικής διδασκαλίας, οι αδελφοποιήσεις σχολείων των Ιωαννίνων και της Βορείου Ηπείρου, η παροχή εποπτικών μέσων διδασκαλίας, η δωρεά Η/Υ στους πρωτεύσαντες μαθητές, αποτελούν προσφορά ουσιαστική και βοηθούν στην παραμονή των παιδιών στις πατρογονικές τους εστίες.
Ο κ. Γερασιμίδης είναι εκπαιδευτικός, γνώστης των προβλημάτων. Δάσκαλοι, μαθητές και γονείς περιμένουν να λύσει πολλά εκπαιδευτικά και άλλα προβλήματα, τα οποία για πολλά χρόνια ταλανίζουν την εθνική μειονότητα.
Γνώμη μου είναι, και πιστεύω ότι διερμηνεύω τις επιθυμίες του συνόλου των βορειοηπειρωτικού κόσμου, για να σταματήσουν οι κάθε είδους διενέξεις, για να γίνει μια καινούργια αρχή και νέο ξεκίνημα, είναι ανάγκη να εγκαταλείψουμε τις φιλοπρωτείες και τις μικροφιλοδοξίες, να αποκηρύξουμε τους κομματικούς εναγκαλισμούς που απορροφούν τις δραστηριότητές μας, να ενστερνιστούμε τη μια και μοναδική ιδέα, τη Βορειοηπειρωτική και γι’ αυτή να αγωνιστούμε.
Στην Αθήνα, που ζει και εργάζεται ο μεγαλύτερος όγκος των Βορειοηπειρωτών, να ιδρυθεί ένα κεντρικό όργανο, ένα συντονιστικό σωματείο, το οποίο να επιλαμβάνεται όλων των θεμάτων που απασχολούν και τους ταξιδεμένους Βορειοηπειρώτες και εκείνους που παρέμειναν φύλακες του τόπου τους. Το όργανο αυτό να συντονίζει τις ενέργειες και να επιδιώκει λύσεις και από την Ελλάδα και από την Αλβανία. Οι σύλλογοι και οι αδελφότητες που έχουν ιδρυθεί στην Αθήνα και στην περιφέρεια της Αττικής, να ενδιαφέρονται για ζητήματα χωριανικά, αλλά να έχουν και εκπροσώπους στο κεντρικό συντονιστικό όργανο με λόγο και δράση.
Εξυπακούεται ότι θα πρέπει να υπάρχει στενή και δημιουργική επαφή και επικοινωνία μεταξύ αυτού του οργάνου και της αναβαθμισμένης «Ομόνοιας», τα οποία από κοινού πρέπει να προβάλουν τα αιτήματα και στα διεθνή φόρα και να απαιτούν την απόδοση των κατοχυρωμένων μειονοτικών δικαιωμάτων.
Όλοι μαζί μπορούμε να επιτύχουμε πολλά αρκεί να εγκαταλείψουμε τις μεμψιμοιρίες και τις μωροφιλοδοξίες και να αφοσιωθούμε στην επίτευξη των επιβαλλομένων στόχων.
Ομοψυχία χρειάζεται, συσπείρωση και συστράτευση, να μην αφήσουμε την ιδιαίτερη πατρίδα μας ανοχύρωτη, έρμαιη στην βουλιμία ανθρώπων που επιθυμούν τον αφανισμό της.
Η απόκτηση των ανθρωπίνων, πολιτικών, κοινωνικών, θρησκευτικών, εκπαιδευτικών και άλλων δικαιωμάτων, η περιφρούρηση των περιουσιών μας, που τις εποφθαλμιούν Αλβανοί και ξένοι, μας θέλει ενωμένους, συσπειρωμένους και δυνατούς.
Ας μην περιμένουμε από τους άλλους να μας λύσουν το εκκρεμούντα προβλήματά μας και ας μην θεωρούμε ότι για τα παθήματά μας φταίνε μόνο οι άλλοι. Ένα μεγάλο μοιράδι λαθών και σφαλμάτων ανήκει και σε μας και είναι καιρός πια να το διορθώσουμε.
Να ανασκουμπωθούμε, να αφοσιωθούμε στην κοινή υπόθεση και να αποτινάξουμε τις επικίνδυνες μεθοδεύσεις εις βάρος μας. «Συν Αθηνά και χείρα κίνει». Μαζί με την επίκληση του Θεού για βοήθεια και συμπαράστση, να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας και την ιδιαίτερη δυστυχισμένη πατρίδα μας.
Υπάρχει ελπίδα, αρκεί να μην βγάζουμε τα μάτια μόνοι μας.
Παρασκευή 5 Μαρτίου 2010
Η ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΕ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΙΜΗΣ.
Την επαύριο του μοιραίου διαγγέλματος, που συμπύκνωσε σε λίγα λεπτά την υποχώρηση, όχι απλά μιας κυβέρνησης, αλλά ενός ολόκληρου λαού, στα κελεύσματα του διεθνούς καπιταλισμού των φορέων του και των εκφράσεών του, μόνο πίκρα και απογοήτευση, μπορεί κανείς, ν΄ ανιχνεύσει στον κοινωνικό περίγυρο.
Κρίμα, γιατί, είχε περάσει η ελπίδα, πως ήταν δυνατόν να γίνει διαφορετικά !
Οι τοκογλύφοι, δυστυχώς, ανεξαρτήτως μεγέθους και έδρας, άπαξ και σ΄ έβαλαν στο χέρι, δεν σ΄ αφήνουν εύκολα, ενώ οι διαδικασίες και οι πρακτικές, που ακολουθούν, είναι standards, δοκιμασμένες και σπάνια αναποτελεσματικές.
Ο θυμός σε επίπεδα ιδιαίτερα αυξημένα, τσιτώνεται και από την (συνεχιζόμενη) αλήτικη λειτουργία των λεχριτών της δημοσιογραφίας. Ενώ μέχρι χθες μας είχαν ζαλίσει τα ούμπαλα με την μονότονα, επαναλαμβανόμενη προτροπή «πάρτε σκληρά μέτρα», μόλις ...αυτά πάρθηκαν, τη χώνουν, κάνοντας στροφή 180ο μοιρών, στον Παπακωνσταντίνου : «κύριε Υπουργέ ξέρετε πως πίσω από τους αριθμούς και τα μέτρα υπάρχουν άνθρωποι ?...». Ναι οι αλήτες, ξαφνικά έγιναν πονόψυχοι και φιλάνθρωποι !
Μ΄ αυτά και μ΄ αυτά, δύο πράγματα καταγράφονται ως σημεία κλειδιά, το ένα σαν «ευκαιρία που χάθηκε» και το δεύτερο, ως «χρέος τιμής» προς τον ελληνικό λαό, που πικράθηκε τόσο. Ως προς το πρώτο, πόσο διαφορετικά θάταν τα πράγματα, αν πολύ νωρίτερα, τον πρώτο κιόλας μήνα της νέας κυβέρνησης, γίνονταν οι σωστές διαγνώσεις και εκτιμήσεις, παρουσιάζονταν το κληρονομηθέν μπάχαλο, καθαρά και ξάστερα, στο λαό και καλούνταν ν΄ αποδεχθεί μια πολιτική έκτακτης ανάγκης, επιβαλλόμενη από τα εγκληματικά «κατορθώματα» της νεοδεξιάς του Καραμανλή ;
Σοβαρή η ένσταση : και πώς να γίνει αυτό με τα περισσότερα προβλήματα άγνωστα και καμουφλαρισμένα ; Λέμε, αν…
Σεβαστή και η επισήμανση : τέσσερις μήνες αγώνα, προσπαθειών, αντίστασης στους σύγχρονους επιδρομείς κατά της χώρας, μηδενίζονται ; Όχι, βέβαια, με τίποτα ! Δυστυχώς, όμως, όταν μια ελπίδα δημιουργείται και στη συνέχεια εκλείπει, τότε η γκρίνια και οι κατηγόριες υπερισχύουν…
Το δεύτερο είναι από τις ουκ άνευ, ενέργειες, που πρέπει άμεσα να εκδηλωθεί : όπως έγραψε κι ο Κρόγιας «…δεν αντέχεται ένας νέος κύκλος ατιμωρησίας !...». Αυτό το κακό που προκάλεσαν στην Ελλάδα, οι σύγχρονοι μιμητές του Εφιάλτη, είναι τεράστιο και δεν έχει να κάνει, μόνο, με οικονομικά μεγέθη, μα πάνω απ΄ όλα με την ηθική υπόσταση ενός ολόκληρου λαού !
Αυτοί που συνετέλεσαν κι έδωσαν την αφορμή για να διαστρεβλωθεί στα μάτια της παγκόσμιας κοινής γνώμης η εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας και του σύγχρονου έλληνα, δεν μπορεί ν΄ αποφύγουν το σκαμνί !...
Διαδικασίες εξέτασης, έρευνας, καταλογισμού ευθυνών και καταδίκης ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ! Είναι πάνδημο λαϊκό αίτημα και απαίτηση, είναι θέμα Δικαιοσύνης !...
Μόνο έτσι θα μετριαστεί, κάπως, η απογοήτευση του ελληνισμού, από τις τελευταίες εξελίξεις…
Την επαύριο του μοιραίου διαγγέλματος, που συμπύκνωσε σε λίγα λεπτά την υποχώρηση, όχι απλά μιας κυβέρνησης, αλλά ενός ολόκληρου λαού, στα κελεύσματα του διεθνούς καπιταλισμού των φορέων του και των εκφράσεών του, μόνο πίκρα και απογοήτευση, μπορεί κανείς, ν΄ ανιχνεύσει στον κοινωνικό περίγυρο.
Κρίμα, γιατί, είχε περάσει η ελπίδα, πως ήταν δυνατόν να γίνει διαφορετικά !
Οι τοκογλύφοι, δυστυχώς, ανεξαρτήτως μεγέθους και έδρας, άπαξ και σ΄ έβαλαν στο χέρι, δεν σ΄ αφήνουν εύκολα, ενώ οι διαδικασίες και οι πρακτικές, που ακολουθούν, είναι standards, δοκιμασμένες και σπάνια αναποτελεσματικές.
Ο θυμός σε επίπεδα ιδιαίτερα αυξημένα, τσιτώνεται και από την (συνεχιζόμενη) αλήτικη λειτουργία των λεχριτών της δημοσιογραφίας. Ενώ μέχρι χθες μας είχαν ζαλίσει τα ούμπαλα με την μονότονα, επαναλαμβανόμενη προτροπή «πάρτε σκληρά μέτρα», μόλις ...αυτά πάρθηκαν, τη χώνουν, κάνοντας στροφή 180ο μοιρών, στον Παπακωνσταντίνου : «κύριε Υπουργέ ξέρετε πως πίσω από τους αριθμούς και τα μέτρα υπάρχουν άνθρωποι ?...». Ναι οι αλήτες, ξαφνικά έγιναν πονόψυχοι και φιλάνθρωποι !
Μ΄ αυτά και μ΄ αυτά, δύο πράγματα καταγράφονται ως σημεία κλειδιά, το ένα σαν «ευκαιρία που χάθηκε» και το δεύτερο, ως «χρέος τιμής» προς τον ελληνικό λαό, που πικράθηκε τόσο. Ως προς το πρώτο, πόσο διαφορετικά θάταν τα πράγματα, αν πολύ νωρίτερα, τον πρώτο κιόλας μήνα της νέας κυβέρνησης, γίνονταν οι σωστές διαγνώσεις και εκτιμήσεις, παρουσιάζονταν το κληρονομηθέν μπάχαλο, καθαρά και ξάστερα, στο λαό και καλούνταν ν΄ αποδεχθεί μια πολιτική έκτακτης ανάγκης, επιβαλλόμενη από τα εγκληματικά «κατορθώματα» της νεοδεξιάς του Καραμανλή ;
Σοβαρή η ένσταση : και πώς να γίνει αυτό με τα περισσότερα προβλήματα άγνωστα και καμουφλαρισμένα ; Λέμε, αν…
Σεβαστή και η επισήμανση : τέσσερις μήνες αγώνα, προσπαθειών, αντίστασης στους σύγχρονους επιδρομείς κατά της χώρας, μηδενίζονται ; Όχι, βέβαια, με τίποτα ! Δυστυχώς, όμως, όταν μια ελπίδα δημιουργείται και στη συνέχεια εκλείπει, τότε η γκρίνια και οι κατηγόριες υπερισχύουν…
Το δεύτερο είναι από τις ουκ άνευ, ενέργειες, που πρέπει άμεσα να εκδηλωθεί : όπως έγραψε κι ο Κρόγιας «…δεν αντέχεται ένας νέος κύκλος ατιμωρησίας !...». Αυτό το κακό που προκάλεσαν στην Ελλάδα, οι σύγχρονοι μιμητές του Εφιάλτη, είναι τεράστιο και δεν έχει να κάνει, μόνο, με οικονομικά μεγέθη, μα πάνω απ΄ όλα με την ηθική υπόσταση ενός ολόκληρου λαού !
Αυτοί που συνετέλεσαν κι έδωσαν την αφορμή για να διαστρεβλωθεί στα μάτια της παγκόσμιας κοινής γνώμης η εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας και του σύγχρονου έλληνα, δεν μπορεί ν΄ αποφύγουν το σκαμνί !...
Διαδικασίες εξέτασης, έρευνας, καταλογισμού ευθυνών και καταδίκης ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ! Είναι πάνδημο λαϊκό αίτημα και απαίτηση, είναι θέμα Δικαιοσύνης !...
Μόνο έτσι θα μετριαστεί, κάπως, η απογοήτευση του ελληνισμού, από τις τελευταίες εξελίξεις…
Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ...
Μεσημέρι, Κολωνάκι, καφέ στην πλατεία.
Είναι αποκλεισμένο περιμετρικά, μπράβοι σε σχήμα Π, περαστικοί κοιτάζουν περίεργοι το θέαμα.
Στη μέση αυτός, μαύρο κοστούμι, μαύρο πουκάμισο, όρθιος μιλάει στο κινητό. Πίσω του άλλος μπράβος, κρατάει στα χέρια ευλαβικά το πούρο.
Γυρνάει, τραβάει μια ρουφηξιά, συνεχίζει, ο κολαούζος το κρατάει, περιμένει την επόμενη ρουφηξιά. Μπράβος πούρου, επαγγέλματα του μέλλοντος.
Φθινοπωρινό μεσημέρι στο κέντρο της πόλης, η δημόσια επίδειξη της αήττητης ηλιθιότητας. Είναι πλούσιος. Έχει πολλά λεφτά, από πού,απροσδιόριστο.
Οι πλούσιοι αυτής της χώρας δεν κάνουν, έχουν.
Κάτι γενικώς, καράβια, προμήθειες, λαθρεμπόριο πετρελαίου, πλαστά τιμολόγια, ποδοσφαιρικές ομάδες-πλυντήρια, αγοραπωλησίες παικτών, εικονικά...
συμβόλαια, πουλάει φάρμακα στα νοσοκομεία στην τριπλάσια τιμή, εισαγωγή από την Κύπρο, εκμεταλλεύεται εμπορικά ακίνητα της εκκλησίας, καταπατάει δημόσιες εκτάσεις, χτίζει στη Μύκονο συγκρότημα κατοικιών με συνέταιρο γνωστό πολιτικό, αλλαγές συντελεστή δόμησης μόνο για την περίπτωσή του, έχει αναλάβει τη διαφημιστική καμπάνια υπουργείων, διαχειρίζεται τα λεφτά των ασφαλιστικών ταμείων, πουλάει τηλεοπτικά κανάλια που του χαρίζει το κράτος, αύξηση κεφαλαίου, τραπεζική εγγύηση, δάνεια, offshore εταιρείες, κωδικοί, μπράβοι. Πούρα. Χοντρός σβέρκος.
Οι περαστικοί απολαμβάνουν το θέαμα. Κουνάνε το κεφάλι ειρωνικά.
Το θέμα είναι τα λεφτά, αυτό μου είπε κι ο μπαμπάς.
Μια χώρα που δεν παράγει τίποτα και έχει τόσους πολλούς πλούσιους.
Δεν δημιουργούν αλλά έχουν διασυνδέσεις. Σωστοί άνθρωποι στις σωστές θέσεις. Βιτρίνες. Ταμίες. Μεταφορά χρήματος, όχι δημιουργία πλούτου.
Δεν βγάζουν χρήματα, υπεξαιρούν.
Οι πλούσιοι ξέρουν πολύ καλά από πού προέρχονται τα χρήματά τους.
Τα αντιμετωπίζουν και οι ίδιοι ως προϊόν εγκλήματος.
Τα τρώνε γρήγορα και επιδεικτικά. Όπως οι γκάνγκστερ.
Σε ολόκληρο τον κόσμο μόνο δύο άρχουσες τάξεις έχουν υιοθετήσει ως τρόπο ζωής το lifestyle της κολομβιάνικης μαφίας.
Οι Ρώσοι ολιγάρχες και οι Έλληνες πλούσιοι.
Θηριώδη τζιπ στα στενά δρομάκια, παρκαρισμένες πόρσε στα κλαμπ, αστυνομική προστασία, γουόκι τόκι, μπράβοι, ημίγυμνες ξανθιές, χοντροί σβέρκοι.
ΚΔΟΑ. Κτηνώδης δύναμη ογκώδης άγνοια.
Στον υπόλοιπο κόσμο οι πραγματικοί πλούσιοι μοιάζουν με φοιτητές στα Εξάρχεια. Σνίκερς, φούτερ και κουκούλες.
Ανακάλυψαν ένα τσιπάκι, έστησαν τη Microsoft, την Apple, έφτιαξαν ένα πρόγραμμα, φαντάστηκαν μια κοινότητα, το FaceBook, βάζουν την εταιρεία τους στο χρηματιστήριο έναντι 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων φορώντας τζιν, στο υπόγειο γκαράζ παίζουν ακόμα Nirvana με τις φοιτητικές τους κιθάρες.
Εδώ δεν υπάρχουν κιθάρες.
Ούτε πανεπιστήμια. Ελληνικός ληστρικός μικροκαπιταλισμός, κλοπιμαία.
Ξαπλώστρες 3.000 ευρώ στην παραλία, ο ένας δίπλα στον άλλον..
Πάνω στον άλλον. Όλοι μαζί.
Δεν θέλουν να κρυφτούν, θέλουν να φανούν.
Ποιος έχει το πιο μεγάλο, σπίτι, το πιο μεγάλο, κότερο.
Αγωνιούν για μια φωτογραφία τους σε φτηνές κίτρινες φυλλάδες που λερώνεσαι άμα τις ξεφυλλίσεις.
Αγοράζουν παρέα, δημοσιότητα, σεξ, σταρ, μις, θεές, απόλυτες, υπέρλαμπρες, δίμετρες. Ξανθιές με μαύρη ρίζα.
Από τη μαζική παραγωγή των καλλιστείων. Μια δυο γυμνές φωτογραφίες και μετά στον αγώνα.
Στο ανελέητο κυνήγι στη σκληρή ζούγκλα της ζωής.
Η ανεργία στις νεαρές γυναίκες μέχρι τα 30 φτάνει στο 40%.
Πιράνχας, κόβουν βόλτες από φωτογράφιση σε κότερα, από πασαρέλα σε επισκέψεις κατ' οίκον.
Το ίδιο παμπάλαιο συγκινητικό όνειρο. Μια μέρα ο πελάτης θα ερωτευτεί και θα την κάνει κυρία.
Ένας γάμος, τώρα πριν να 'ναι αργά, τα χρόνια περνάνε γρήγορα, νέο εμπόρευμα βγαίνει στην αγορά κάθε σεζόν.
Τα πούρα διαλέγουν. Επιλέγουν την επόμενη trophy wife.
Επιλέγουν και επιλέγονται. Ε9 κυκλοφορούν σε φωτοτυπίες, αγοραπωλησίες, ντιλ κλείνονται..
Τα κοσμικά περιοδικά γράφουν για πανέμορφα μοντέλα που φωτογραφίζονται σε ακριβά μαγαζιά με νεαρούς ζεν πρεμιέ της αθηναϊκής νύχτας. Εννοούν escort συναντάνε γιους πλουσίων με την ελπίδα να «κατακτηθούν». Νέες ιδιότητεςτης κοσμικής ζωής. Κληρονόμοι.
Γιοι εισηγμένων. Πολύφερνοι γαμπροί με πολλές κατακτήσεις. Οι βίζιτες της πρώτης σελίδας.
Ο πλανήτης μπαίνει στον τρίτο χρόνο της οικονομικής κρίσης. Ο δύσκολος χειμώνας. Οι ελληνικές πολιτικές εφημερίδες, αυτιστικές πάντα, στο πιο βαθύ τούνελ της κρίσης, εισάγουν στην ύλη τους κοσμικά ένθετα.
Χρώματα πολύχρωμα, γυαλιστερές φωτογραφίες. Δες το 16χρονο ζάπλουτο ξέκωλο πώς διασκεδάζει στα μπουζούκια.
Ζηλεύεις; Δες το νεαρό πάμπλουτο κληρονόμο αγκαλιά με τη θεά, την προκλητική miss young. Θα κάνουν προγαμιαίο συμβόλαιο;
Η Ελένη ρίχνει με νάζι το τιραντάκι να φανεί η ρόγα, πέφτει η τηλεθέαση.
5.000 άτομα στο γάμο, τραγούδησε ο Ρέμος, εσύ δεν ήσουν εκεί;
Εσένα ο μπαμπάς σου δεν έκανε λαθρεμπόριο πετρελαίου; Η μαμά σου δεν ήταν συμβολαιογράφος στα μεγάλα ντιλ ακίνητης περιουσίας;
Δεν ξέρεις ούτε ένα γενικό γραμματέα υπουργείου, έναν ταμία κόμματος έστω; Τι άτυχος που ήσουν.
Όλα διορθώνονται όμως, άρχισε τώρα, κάνε κοιλιακούς, κάνε προσθετικές στήθους, κάνε κάτι. Αν δεν είσαι αγοραστής, γίνε τουλάχιστον εμπόρευμα. Η Ελλάδα, αδιόριστη πτυχιούχος, κλείνει τα μάτια, πέφτει στο κρεβάτι για μια μονιμοποίηση στο δημόσιο, υπέρβαρη πηδάει απ? το μπαλκόνι.
Γυρνάει το ρολόι μια ώρα πίσω μεσάνυχτα Κυριακής, ετοιμάζεται για τον πιο βαρύ χειμώνα. Μπερδεμένη, πεινασμένη, εν πλήρει συγχύσει, δηλώνει αθώα.
Ήταν ωραίο το έργο, εύκολο, χωρίς κόπο, θεαματικό σαν μεταμεσονύχτια κολομβιάνικη σαπουνόπερα του Άλφα με βαρόνους κοκαΐνης, μπράβους και μικρά κοριτσάκια που πάνε στον πλαστικό χειρούργο με παιδιάστικη αφέλεια για να πιάσουν την καλή, να τις διαλέξει ο αρχηγός της συμμορίας. Κρατάει 45 λεπτά.
Μετά ακολουθεί τελεμάρκετινγκ.
Κατσαρόλες, στρώματα και όργανα γυμναστικής, 29,99 ευρώ σε 6 δόσεις.
Συμπληρώνω:
Πού είναι η άλλη Έλλάδα; Η Ελλάδα του 5%. Η Ελλάδα της γνώσης, της επιστήμης και της έρευνας. Η Ελλάδα της τέχνης, του πολιτισμού και του πνεύματος. Η Ελλάδα του (αντοπάριστου (βλέπετε χρειαζόμαστε επεξηγήσεις γιατί κινδυνεύουμε να παρεξηγηθούμε!!!)) αθλητισμού, της ευγενούς αμίλλης και του θαυμασμού του καλού καγαθού. Η Ελλάδα της δουλειάς, της προκοπής και της εξέλιξης. Η Ελλάδα του μέτρου. της μετριοφροσύνης και της σύνεσης. Κι όμως υπάρχει η Ελλάδα αυτή, υπάρχει, αναπνέει και λειτουργεί.
Μόνο που είναι χαμένη στο υπόλοιπο 95% όπως περιγράφεται στο παραπάνω κείμενο. Αυτό το 95% χρεωκόπησε την Ελλάδα. Η διάσωσή της είναι το 5%.
Ανακαλύψτε το, αποκαλύψτε το, διαδόστε το, ενισχύστε το, συμπληρώστε το....
Ίσως τότε φανεί η αρχή της ελπίδας...........................
Μεσημέρι, Κολωνάκι, καφέ στην πλατεία.
Είναι αποκλεισμένο περιμετρικά, μπράβοι σε σχήμα Π, περαστικοί κοιτάζουν περίεργοι το θέαμα.
Στη μέση αυτός, μαύρο κοστούμι, μαύρο πουκάμισο, όρθιος μιλάει στο κινητό. Πίσω του άλλος μπράβος, κρατάει στα χέρια ευλαβικά το πούρο.
Γυρνάει, τραβάει μια ρουφηξιά, συνεχίζει, ο κολαούζος το κρατάει, περιμένει την επόμενη ρουφηξιά. Μπράβος πούρου, επαγγέλματα του μέλλοντος.
Φθινοπωρινό μεσημέρι στο κέντρο της πόλης, η δημόσια επίδειξη της αήττητης ηλιθιότητας. Είναι πλούσιος. Έχει πολλά λεφτά, από πού,απροσδιόριστο.
Οι πλούσιοι αυτής της χώρας δεν κάνουν, έχουν.
Κάτι γενικώς, καράβια, προμήθειες, λαθρεμπόριο πετρελαίου, πλαστά τιμολόγια, ποδοσφαιρικές ομάδες-πλυντήρια, αγοραπωλησίες παικτών, εικονικά...
συμβόλαια, πουλάει φάρμακα στα νοσοκομεία στην τριπλάσια τιμή, εισαγωγή από την Κύπρο, εκμεταλλεύεται εμπορικά ακίνητα της εκκλησίας, καταπατάει δημόσιες εκτάσεις, χτίζει στη Μύκονο συγκρότημα κατοικιών με συνέταιρο γνωστό πολιτικό, αλλαγές συντελεστή δόμησης μόνο για την περίπτωσή του, έχει αναλάβει τη διαφημιστική καμπάνια υπουργείων, διαχειρίζεται τα λεφτά των ασφαλιστικών ταμείων, πουλάει τηλεοπτικά κανάλια που του χαρίζει το κράτος, αύξηση κεφαλαίου, τραπεζική εγγύηση, δάνεια, offshore εταιρείες, κωδικοί, μπράβοι. Πούρα. Χοντρός σβέρκος.
Οι περαστικοί απολαμβάνουν το θέαμα. Κουνάνε το κεφάλι ειρωνικά.
Το θέμα είναι τα λεφτά, αυτό μου είπε κι ο μπαμπάς.
Μια χώρα που δεν παράγει τίποτα και έχει τόσους πολλούς πλούσιους.
Δεν δημιουργούν αλλά έχουν διασυνδέσεις. Σωστοί άνθρωποι στις σωστές θέσεις. Βιτρίνες. Ταμίες. Μεταφορά χρήματος, όχι δημιουργία πλούτου.
Δεν βγάζουν χρήματα, υπεξαιρούν.
Οι πλούσιοι ξέρουν πολύ καλά από πού προέρχονται τα χρήματά τους.
Τα αντιμετωπίζουν και οι ίδιοι ως προϊόν εγκλήματος.
Τα τρώνε γρήγορα και επιδεικτικά. Όπως οι γκάνγκστερ.
Σε ολόκληρο τον κόσμο μόνο δύο άρχουσες τάξεις έχουν υιοθετήσει ως τρόπο ζωής το lifestyle της κολομβιάνικης μαφίας.
Οι Ρώσοι ολιγάρχες και οι Έλληνες πλούσιοι.
Θηριώδη τζιπ στα στενά δρομάκια, παρκαρισμένες πόρσε στα κλαμπ, αστυνομική προστασία, γουόκι τόκι, μπράβοι, ημίγυμνες ξανθιές, χοντροί σβέρκοι.
ΚΔΟΑ. Κτηνώδης δύναμη ογκώδης άγνοια.
Στον υπόλοιπο κόσμο οι πραγματικοί πλούσιοι μοιάζουν με φοιτητές στα Εξάρχεια. Σνίκερς, φούτερ και κουκούλες.
Ανακάλυψαν ένα τσιπάκι, έστησαν τη Microsoft, την Apple, έφτιαξαν ένα πρόγραμμα, φαντάστηκαν μια κοινότητα, το FaceBook, βάζουν την εταιρεία τους στο χρηματιστήριο έναντι 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων φορώντας τζιν, στο υπόγειο γκαράζ παίζουν ακόμα Nirvana με τις φοιτητικές τους κιθάρες.
Εδώ δεν υπάρχουν κιθάρες.
Ούτε πανεπιστήμια. Ελληνικός ληστρικός μικροκαπιταλισμός, κλοπιμαία.
Ξαπλώστρες 3.000 ευρώ στην παραλία, ο ένας δίπλα στον άλλον..
Πάνω στον άλλον. Όλοι μαζί.
Δεν θέλουν να κρυφτούν, θέλουν να φανούν.
Ποιος έχει το πιο μεγάλο, σπίτι, το πιο μεγάλο, κότερο.
Αγωνιούν για μια φωτογραφία τους σε φτηνές κίτρινες φυλλάδες που λερώνεσαι άμα τις ξεφυλλίσεις.
Αγοράζουν παρέα, δημοσιότητα, σεξ, σταρ, μις, θεές, απόλυτες, υπέρλαμπρες, δίμετρες. Ξανθιές με μαύρη ρίζα.
Από τη μαζική παραγωγή των καλλιστείων. Μια δυο γυμνές φωτογραφίες και μετά στον αγώνα.
Στο ανελέητο κυνήγι στη σκληρή ζούγκλα της ζωής.
Η ανεργία στις νεαρές γυναίκες μέχρι τα 30 φτάνει στο 40%.
Πιράνχας, κόβουν βόλτες από φωτογράφιση σε κότερα, από πασαρέλα σε επισκέψεις κατ' οίκον.
Το ίδιο παμπάλαιο συγκινητικό όνειρο. Μια μέρα ο πελάτης θα ερωτευτεί και θα την κάνει κυρία.
Ένας γάμος, τώρα πριν να 'ναι αργά, τα χρόνια περνάνε γρήγορα, νέο εμπόρευμα βγαίνει στην αγορά κάθε σεζόν.
Τα πούρα διαλέγουν. Επιλέγουν την επόμενη trophy wife.
Επιλέγουν και επιλέγονται. Ε9 κυκλοφορούν σε φωτοτυπίες, αγοραπωλησίες, ντιλ κλείνονται..
Τα κοσμικά περιοδικά γράφουν για πανέμορφα μοντέλα που φωτογραφίζονται σε ακριβά μαγαζιά με νεαρούς ζεν πρεμιέ της αθηναϊκής νύχτας. Εννοούν escort συναντάνε γιους πλουσίων με την ελπίδα να «κατακτηθούν». Νέες ιδιότητεςτης κοσμικής ζωής. Κληρονόμοι.
Γιοι εισηγμένων. Πολύφερνοι γαμπροί με πολλές κατακτήσεις. Οι βίζιτες της πρώτης σελίδας.
Ο πλανήτης μπαίνει στον τρίτο χρόνο της οικονομικής κρίσης. Ο δύσκολος χειμώνας. Οι ελληνικές πολιτικές εφημερίδες, αυτιστικές πάντα, στο πιο βαθύ τούνελ της κρίσης, εισάγουν στην ύλη τους κοσμικά ένθετα.
Χρώματα πολύχρωμα, γυαλιστερές φωτογραφίες. Δες το 16χρονο ζάπλουτο ξέκωλο πώς διασκεδάζει στα μπουζούκια.
Ζηλεύεις; Δες το νεαρό πάμπλουτο κληρονόμο αγκαλιά με τη θεά, την προκλητική miss young. Θα κάνουν προγαμιαίο συμβόλαιο;
Η Ελένη ρίχνει με νάζι το τιραντάκι να φανεί η ρόγα, πέφτει η τηλεθέαση.
5.000 άτομα στο γάμο, τραγούδησε ο Ρέμος, εσύ δεν ήσουν εκεί;
Εσένα ο μπαμπάς σου δεν έκανε λαθρεμπόριο πετρελαίου; Η μαμά σου δεν ήταν συμβολαιογράφος στα μεγάλα ντιλ ακίνητης περιουσίας;
Δεν ξέρεις ούτε ένα γενικό γραμματέα υπουργείου, έναν ταμία κόμματος έστω; Τι άτυχος που ήσουν.
Όλα διορθώνονται όμως, άρχισε τώρα, κάνε κοιλιακούς, κάνε προσθετικές στήθους, κάνε κάτι. Αν δεν είσαι αγοραστής, γίνε τουλάχιστον εμπόρευμα. Η Ελλάδα, αδιόριστη πτυχιούχος, κλείνει τα μάτια, πέφτει στο κρεβάτι για μια μονιμοποίηση στο δημόσιο, υπέρβαρη πηδάει απ? το μπαλκόνι.
Γυρνάει το ρολόι μια ώρα πίσω μεσάνυχτα Κυριακής, ετοιμάζεται για τον πιο βαρύ χειμώνα. Μπερδεμένη, πεινασμένη, εν πλήρει συγχύσει, δηλώνει αθώα.
Ήταν ωραίο το έργο, εύκολο, χωρίς κόπο, θεαματικό σαν μεταμεσονύχτια κολομβιάνικη σαπουνόπερα του Άλφα με βαρόνους κοκαΐνης, μπράβους και μικρά κοριτσάκια που πάνε στον πλαστικό χειρούργο με παιδιάστικη αφέλεια για να πιάσουν την καλή, να τις διαλέξει ο αρχηγός της συμμορίας. Κρατάει 45 λεπτά.
Μετά ακολουθεί τελεμάρκετινγκ.
Κατσαρόλες, στρώματα και όργανα γυμναστικής, 29,99 ευρώ σε 6 δόσεις.
Συμπληρώνω:
Πού είναι η άλλη Έλλάδα; Η Ελλάδα του 5%. Η Ελλάδα της γνώσης, της επιστήμης και της έρευνας. Η Ελλάδα της τέχνης, του πολιτισμού και του πνεύματος. Η Ελλάδα του (αντοπάριστου (βλέπετε χρειαζόμαστε επεξηγήσεις γιατί κινδυνεύουμε να παρεξηγηθούμε!!!)) αθλητισμού, της ευγενούς αμίλλης και του θαυμασμού του καλού καγαθού. Η Ελλάδα της δουλειάς, της προκοπής και της εξέλιξης. Η Ελλάδα του μέτρου. της μετριοφροσύνης και της σύνεσης. Κι όμως υπάρχει η Ελλάδα αυτή, υπάρχει, αναπνέει και λειτουργεί.
Μόνο που είναι χαμένη στο υπόλοιπο 95% όπως περιγράφεται στο παραπάνω κείμενο. Αυτό το 95% χρεωκόπησε την Ελλάδα. Η διάσωσή της είναι το 5%.
Ανακαλύψτε το, αποκαλύψτε το, διαδόστε το, ενισχύστε το, συμπληρώστε το....
Ίσως τότε φανεί η αρχή της ελπίδας...........................
Περί ... citoyen και bourgeois
Της Ελένης Μπαλαμώτη
Στη διάρκεια των τελευταίων μηνών έχουν εισβάλει δυναμικά στη ζωή μας έννοιες όπως διαβούλευση, ανοιχτή διακυβέρνηση, ηλεκτρονική δημοκρατία, συμμετοχή, συνδιαμόρφωση και συναπόφαση. Η νέα Κυβέρνηση, υπέρμαχος της άσκησης εξουσίας με «ανοιχτότητα» (“openness” – κατά τις επιταγές και της Ευρωπαϊκής Ένωσης), προκηρύσσει πολιτικές θέσεις με ανοιχτές σε όλους διαδικασίες, αναρτεί νομοσχέδια για συζήτηση και διαβούλευση, μέσω της γνωστής πλέον σε όλους ιστοσελίδας opengov.gr, πραγματοποιεί «ανοιχτά» Υπουργικά Συμβούλια, δημοσιοποιεί μέσω του διαδικτύου προϋπολογισμούς, εγκυκλίους και αποφάσεις.
Η πρακτική αυτή έχει επικριθεί από πολλούς ως ένα καθαρό επικοινωνιακό τέχνασμα, το οποίο οδηγεί σε καθυστερήσεις, αρρυθμίες και αστοχίες, ενώ από τη άλλη πλευρά, συναντά φανατικούς οπαδούς, που ισχυρίζονται ότι η τακτική αυτή συνιστά μια ουσιαστική, καινοτόμο και μεταρρυθμιστική πολιτική επιλογή.
Από την κλασική θεωρία Δημοκρατίας του Αριστοτέλη, στην οποία κυριαρχεί η έννοια του ενεργού πολίτη, η εναλλαγή των ρόλων άρχοντος και αρχομένου, ανθίζει η έννοια της άμεσης συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και του δημοσίου συμφέροντος (συμφέρον της πόλης) και της θεωρίας του Rousseau, στην οποία δεσπόζει η έννοια της άμεσης, συμμετοχικής δημοκρατίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της γενικής θέλησης (η περίφημη volonte generale), δυστυχώς έχουμε μεταβεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών σε μια νέα θεωρία Δημοκρατίας, στην οποία, σύμφωνα με το Schumpeter κάθε πολίτης είναι καταναλωτής – θεατής της πολιτικής ζωής, ενώ σύμφωνα με τον Downs κυριαρχεί η έννοια του free-rider, δηλαδή του πολίτη που δε συμβάλλει στα κοινωνικά βάρη, αλλά επιδιώκει μόνο να επωφεληθεί από το κοινωνικό όφελος.
Στο πλαίσιο της νέας θεωρίας τα όρια της δημοκρατίας στενεύουν μέσα από μια σειρά χωρισμών: αυτών που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη και όσων συμμετέχουν παθητικά σε αυτή, αυτών που διαθέτουν ελεύθερο χρόνο και μέσα να ασχοληθούν με την πολιτική και σε όσους στερούνται αυτών των προϋποθέσεων.
Η νέα θεωρεία εξαλείφει τη φυσιογνωμία του πολίτη προς όφελος εκείνης του καταναλωτή και εκείνης του μετόχου. Ο χώρος που παραχωρείται στο πολιτειακό συρρικνώνεται διαρκώς, ενώ επεκτείνεται ο χώρος που προσιδιάζει στο ιδιοτειακό. Η νέα θεωρία δημοκρατίας εισάγει το στοιχείο της αβεβαιότητας και της έλλειψης επικοινωνίας για να νομιμοποιήσει το ρόλο των ηγεσιών. Όμως, σύμφωνα με τον Barber, η Δημοκρατία δεν είναι συνώνυμο της ελεύθερης αγοράς. Οι αγορές μας δίνουν ατομικές παρά συλλογικές λύσεις έκφρασης. Προωθούν ατομικούς και όχι συλλογικούς στόχους. Λειτουργούν με βάση το «εγώ» και όχι το «εμείς».
Άλλωστε, η ποιότητα της Δημοκρατίας δεν εξαρτάται από την ποιότητα της ηγεσίας, αλλά από την ποιότητα των πολιτών. Έργο της Δημοκρατίας είναι η εκπαίδευση του πολίτη. Η θεωρία της Δημοκρατίας περιέχει το ιδεώδες της ηθικής παιδείας των πολιτών και το αίτημα της ίδρυσης θεσμών που θα την καλλιεργήσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ανοιχτές διαδικασίες ηλεκτρονικής συμμετοχής και διαβούλευσης που εισάγει στη χώρα μας η νέα Κυβέρνηση αποτελούν μια ουσιαστική πολιτική μεταρρύθμιση, μια καινοτόμο πολιτική επιλογή, μεταφέροντας τον αέρα της αρχαίας Αθήνας, της κλασσικής Δημοκρατίας και της άμεσης συμμετοχής των πολιτών σε μια νέα ηλεκτρονική, ψηφιακή εποχή. Στη σύγχρονη, ηλεκτρονική πλέον, «Αγορά» οι πολίτες μπορούν ελεύθερα και άμεσα να διατυπώνουν τη γνώμη τους, να εκφράζουν τις προτάσεις τους, να συμμετέχουν και να συνδιαμορφώνουν.
Σε μια χώρα, στην οποία κυριαρχεί μια πανίσχυρη εκτελεστική εξουσία, στην οποία τα φαινόμενα κρατικής αυθαιρεσίας είναι συχνά, σε ένα κράτος αμιγώς πρωθυπουργοκεντρικό, στο οποίο ο Πρωθυπουργός είναι primus solus και όχι primus inter pares, είναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθούν θεσμικά αντίβαρα στην εκτελεστική εξουσία (κατά το “checks and balances”).
Ο στόχος αυτός είναι δυνατό να επιτευχθεί πρωταρχικά και κυρίαρχα με την ενδυνάμωση της έως τώρα αδύναμης, ατροφικής και καχεκτικής Κοινωνίας Πολιτών, η οποία παρέμενε σε τροχιά εξάρτησης και υποτέλειας έναντι του Κράτους. Όσο πιο εκτενής και διαφοροποιημένη η Κοινωνία των Πολιτών τόσο περισσότερο η κρατική Διοίκηση και η γραφειοκρατία θα έρχεται αντιμέτωπη και θα εξισορροπείται. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η δυνατότητα της κοινωνίας να κρατά το κράτος υπόλογο και συνεργάσιμο μαζί της. Θεσμοί και οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών που είναι ανεξάρτητοι τόσο από το Κράτος όσο και από την αγορά μπορούν, σύμφωνα με τον καθηγητή Α. Μακρυδημήτρη να προβάλουν ως ένα είδος προστατευτικού τείχους απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία και στη γραφειοκρατική παραμόρφωση όσο και απέναντι στην επικυριαρχία μιας εμπορικής και κερδοσκοπικής λογικής σε όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις. Η ενεργός Κοινωνία Πολιτών ενισχύει την ποιότητα της δημοκρατίας και διευρύνει το ρόλο του πολίτη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που των αφορούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο ρόλος της προσφάτως επικυρωμένης Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία ενισχύει τη συμμετοχή και διαβούλευση Ευρωπαϊκής Ένωσης – ευρωπαίων πολιτών μέσω του θεσμού της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, σύμφωνα με τον οποίο ευρωπαίοι πολίτες, ομάδες πίεσης και μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν τη δυνατότητα με τη συγκέντρωση ενός εκατομμυρίου υπογραφών να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να νομοθετήσει για συγκεκριμένο ζήτημα.
Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζεται ότι δραστηριοποιούνται περί τις ένα εκατομμύριο μη κυβερνητικές οργανώσεις, δημιουργώντας ένα αντιστάθμισμα στην έλλειψη ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Τα παλιότερα αιτήματα των κοινωνικών κινημάτων, όπως καταπολέμηση της φτώχειας, της κοινωνικής εξαθλίωσης και της πολιτικής καταπίεσης, έχουν δώσει τη θέση τους στα νεότερα, στα οποία κυριαρχούν η προστασία του περιβάλλοντος, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και η βελτίωση της ποιότητας ζωής και δημοκρατίας.
Σε μια νέα, ελπιδοφόρα, συμμετοχική κοινωνία, ο πολίτης πρέπει να υιοθετήσει το ρόλο που ο Rousseau αποκαλεί “citoyen”, αφήνοντας πίσω την ιδιότητα του “bourgeois”, πρέπει να εξελιχθεί από πολίτη του κράτους σε πολίτη της πολιτείας. Το άτομο καλείται να μεταλλαχθεί από απλό μέλος της ιδιωτικής κοινωνίας του κράτους σε εταίρο του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι, όντας συμμέτοχος και όχι απλώς μέτοχος.
Η έννοια της «εταιρικότητας» (partnership) απαιτεί την πολιτειακή συγκρότηση της κοινωνίας και την εστίαση του σκοπού της πολιτικής στην κοινωνική βούληση. Η κοινωνία πρέπει να απορροφήσει το ουσιώδες της πολιτικής και να αναλάβει την καθολική πολιτική αρμοδιότητα. Άλλωστε, η έννοια του πολίτη συνάδει με την ελευθερία, ελευθερία όχι μόνο ατομική, αλλά κοινωνική και πολιτική. Έτσι παραμένει πάντα επίκαιρη η ρήση του Tocqueville: “Civil associations therefore facilitate political association”, δηλαδή η Κοινωνία Πολιτών υποστηρίζει και διευκολύνει την πολιτική κοινωνία και τη δημοκρατία.
Της Ελένης Μπαλαμώτη
Στη διάρκεια των τελευταίων μηνών έχουν εισβάλει δυναμικά στη ζωή μας έννοιες όπως διαβούλευση, ανοιχτή διακυβέρνηση, ηλεκτρονική δημοκρατία, συμμετοχή, συνδιαμόρφωση και συναπόφαση. Η νέα Κυβέρνηση, υπέρμαχος της άσκησης εξουσίας με «ανοιχτότητα» (“openness” – κατά τις επιταγές και της Ευρωπαϊκής Ένωσης), προκηρύσσει πολιτικές θέσεις με ανοιχτές σε όλους διαδικασίες, αναρτεί νομοσχέδια για συζήτηση και διαβούλευση, μέσω της γνωστής πλέον σε όλους ιστοσελίδας opengov.gr, πραγματοποιεί «ανοιχτά» Υπουργικά Συμβούλια, δημοσιοποιεί μέσω του διαδικτύου προϋπολογισμούς, εγκυκλίους και αποφάσεις.
Η πρακτική αυτή έχει επικριθεί από πολλούς ως ένα καθαρό επικοινωνιακό τέχνασμα, το οποίο οδηγεί σε καθυστερήσεις, αρρυθμίες και αστοχίες, ενώ από τη άλλη πλευρά, συναντά φανατικούς οπαδούς, που ισχυρίζονται ότι η τακτική αυτή συνιστά μια ουσιαστική, καινοτόμο και μεταρρυθμιστική πολιτική επιλογή.
Από την κλασική θεωρία Δημοκρατίας του Αριστοτέλη, στην οποία κυριαρχεί η έννοια του ενεργού πολίτη, η εναλλαγή των ρόλων άρχοντος και αρχομένου, ανθίζει η έννοια της άμεσης συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και του δημοσίου συμφέροντος (συμφέρον της πόλης) και της θεωρίας του Rousseau, στην οποία δεσπόζει η έννοια της άμεσης, συμμετοχικής δημοκρατίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της γενικής θέλησης (η περίφημη volonte generale), δυστυχώς έχουμε μεταβεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών σε μια νέα θεωρία Δημοκρατίας, στην οποία, σύμφωνα με το Schumpeter κάθε πολίτης είναι καταναλωτής – θεατής της πολιτικής ζωής, ενώ σύμφωνα με τον Downs κυριαρχεί η έννοια του free-rider, δηλαδή του πολίτη που δε συμβάλλει στα κοινωνικά βάρη, αλλά επιδιώκει μόνο να επωφεληθεί από το κοινωνικό όφελος.
Στο πλαίσιο της νέας θεωρίας τα όρια της δημοκρατίας στενεύουν μέσα από μια σειρά χωρισμών: αυτών που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη και όσων συμμετέχουν παθητικά σε αυτή, αυτών που διαθέτουν ελεύθερο χρόνο και μέσα να ασχοληθούν με την πολιτική και σε όσους στερούνται αυτών των προϋποθέσεων.
Η νέα θεωρεία εξαλείφει τη φυσιογνωμία του πολίτη προς όφελος εκείνης του καταναλωτή και εκείνης του μετόχου. Ο χώρος που παραχωρείται στο πολιτειακό συρρικνώνεται διαρκώς, ενώ επεκτείνεται ο χώρος που προσιδιάζει στο ιδιοτειακό. Η νέα θεωρία δημοκρατίας εισάγει το στοιχείο της αβεβαιότητας και της έλλειψης επικοινωνίας για να νομιμοποιήσει το ρόλο των ηγεσιών. Όμως, σύμφωνα με τον Barber, η Δημοκρατία δεν είναι συνώνυμο της ελεύθερης αγοράς. Οι αγορές μας δίνουν ατομικές παρά συλλογικές λύσεις έκφρασης. Προωθούν ατομικούς και όχι συλλογικούς στόχους. Λειτουργούν με βάση το «εγώ» και όχι το «εμείς».
Άλλωστε, η ποιότητα της Δημοκρατίας δεν εξαρτάται από την ποιότητα της ηγεσίας, αλλά από την ποιότητα των πολιτών. Έργο της Δημοκρατίας είναι η εκπαίδευση του πολίτη. Η θεωρία της Δημοκρατίας περιέχει το ιδεώδες της ηθικής παιδείας των πολιτών και το αίτημα της ίδρυσης θεσμών που θα την καλλιεργήσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ανοιχτές διαδικασίες ηλεκτρονικής συμμετοχής και διαβούλευσης που εισάγει στη χώρα μας η νέα Κυβέρνηση αποτελούν μια ουσιαστική πολιτική μεταρρύθμιση, μια καινοτόμο πολιτική επιλογή, μεταφέροντας τον αέρα της αρχαίας Αθήνας, της κλασσικής Δημοκρατίας και της άμεσης συμμετοχής των πολιτών σε μια νέα ηλεκτρονική, ψηφιακή εποχή. Στη σύγχρονη, ηλεκτρονική πλέον, «Αγορά» οι πολίτες μπορούν ελεύθερα και άμεσα να διατυπώνουν τη γνώμη τους, να εκφράζουν τις προτάσεις τους, να συμμετέχουν και να συνδιαμορφώνουν.
Σε μια χώρα, στην οποία κυριαρχεί μια πανίσχυρη εκτελεστική εξουσία, στην οποία τα φαινόμενα κρατικής αυθαιρεσίας είναι συχνά, σε ένα κράτος αμιγώς πρωθυπουργοκεντρικό, στο οποίο ο Πρωθυπουργός είναι primus solus και όχι primus inter pares, είναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθούν θεσμικά αντίβαρα στην εκτελεστική εξουσία (κατά το “checks and balances”).
Ο στόχος αυτός είναι δυνατό να επιτευχθεί πρωταρχικά και κυρίαρχα με την ενδυνάμωση της έως τώρα αδύναμης, ατροφικής και καχεκτικής Κοινωνίας Πολιτών, η οποία παρέμενε σε τροχιά εξάρτησης και υποτέλειας έναντι του Κράτους. Όσο πιο εκτενής και διαφοροποιημένη η Κοινωνία των Πολιτών τόσο περισσότερο η κρατική Διοίκηση και η γραφειοκρατία θα έρχεται αντιμέτωπη και θα εξισορροπείται. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η δυνατότητα της κοινωνίας να κρατά το κράτος υπόλογο και συνεργάσιμο μαζί της. Θεσμοί και οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών που είναι ανεξάρτητοι τόσο από το Κράτος όσο και από την αγορά μπορούν, σύμφωνα με τον καθηγητή Α. Μακρυδημήτρη να προβάλουν ως ένα είδος προστατευτικού τείχους απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία και στη γραφειοκρατική παραμόρφωση όσο και απέναντι στην επικυριαρχία μιας εμπορικής και κερδοσκοπικής λογικής σε όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις. Η ενεργός Κοινωνία Πολιτών ενισχύει την ποιότητα της δημοκρατίας και διευρύνει το ρόλο του πολίτη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που των αφορούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο ρόλος της προσφάτως επικυρωμένης Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία ενισχύει τη συμμετοχή και διαβούλευση Ευρωπαϊκής Ένωσης – ευρωπαίων πολιτών μέσω του θεσμού της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, σύμφωνα με τον οποίο ευρωπαίοι πολίτες, ομάδες πίεσης και μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν τη δυνατότητα με τη συγκέντρωση ενός εκατομμυρίου υπογραφών να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να νομοθετήσει για συγκεκριμένο ζήτημα.
Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζεται ότι δραστηριοποιούνται περί τις ένα εκατομμύριο μη κυβερνητικές οργανώσεις, δημιουργώντας ένα αντιστάθμισμα στην έλλειψη ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Τα παλιότερα αιτήματα των κοινωνικών κινημάτων, όπως καταπολέμηση της φτώχειας, της κοινωνικής εξαθλίωσης και της πολιτικής καταπίεσης, έχουν δώσει τη θέση τους στα νεότερα, στα οποία κυριαρχούν η προστασία του περιβάλλοντος, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και η βελτίωση της ποιότητας ζωής και δημοκρατίας.
Σε μια νέα, ελπιδοφόρα, συμμετοχική κοινωνία, ο πολίτης πρέπει να υιοθετήσει το ρόλο που ο Rousseau αποκαλεί “citoyen”, αφήνοντας πίσω την ιδιότητα του “bourgeois”, πρέπει να εξελιχθεί από πολίτη του κράτους σε πολίτη της πολιτείας. Το άτομο καλείται να μεταλλαχθεί από απλό μέλος της ιδιωτικής κοινωνίας του κράτους σε εταίρο του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι, όντας συμμέτοχος και όχι απλώς μέτοχος.
Η έννοια της «εταιρικότητας» (partnership) απαιτεί την πολιτειακή συγκρότηση της κοινωνίας και την εστίαση του σκοπού της πολιτικής στην κοινωνική βούληση. Η κοινωνία πρέπει να απορροφήσει το ουσιώδες της πολιτικής και να αναλάβει την καθολική πολιτική αρμοδιότητα. Άλλωστε, η έννοια του πολίτη συνάδει με την ελευθερία, ελευθερία όχι μόνο ατομική, αλλά κοινωνική και πολιτική. Έτσι παραμένει πάντα επίκαιρη η ρήση του Tocqueville: “Civil associations therefore facilitate political association”, δηλαδή η Κοινωνία Πολιτών υποστηρίζει και διευκολύνει την πολιτική κοινωνία και τη δημοκρατία.
Ελλάδα: ο δούρειος ίππος της ευρωπαϊκής ενοποίησης
Του Barry Eichengreen*
Η Ευρώπη πλέον κατευθύνεται εκούσα-άκουσα προς την άμεση οικονομική ενίσχυση της Ελλάδας. Μια οικονομική βοήθεια που θα είναι έκτακτη, θα δοθεί υπό όρους και μετά από ρητές δεσμεύσεις της κυβέρνησης της Αθήνας.
Μια τέτοια κίνηση θα επιτρέψει στην ελληνική κυβέρνηση να εξυπηρετήσει το χρέος της. Οι αγορές θα ηρεμήσουν. Μακροπρόθεσμα οι επιπτώσεις αυτής της κίνησης δε θα είναι αμελητέες, αλλά θα αποτελέσουν το πρόβλημα μιας άλλης μέρας.
Μερικοί θα πούνε πως το μοιραίο λάθος ήταν που επιτράπηκε στην Ελλάδα να ενταχθεί στην ευρωζώνη. Θα έπρεπε να είναι σαφές πως η χώρα δεν ήταν έτοιμη για αυτό το βήμα. Τα δημόσια οικονομικά της ήταν ήδη εκτός ελέγχου όταν εντάχθηκε στην νομισματική ενότητα (ΟΝΕ) το 2001 -και τα συνδικάτα της ωθούσαν έκτοτε τις αμοιβές προς τα ευρωπαϊκά επίπεδα, παρά την μεγάλη της υστέρηση όσον αφορά την παραγωγικότητά της.
Αλλά αυτή είναι μια μάλλον απλουστευτική προσέγγιση, αν λάβουμε υπόψη πως ανάλογες δυσλειτουργίες με την Ελλάδα αντιμετωπίζουν κι άλλα κράτη-μέλη της ευρωζώνης. Η Ισπανία, με ανεργία 20% και ραγδαία αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα, βλέπει στην Ελλάδα το μέλλον της. Ή τουλάχιστο αυτό το κάνουν οι αγορές. Η Πορτογαλία και η Ιταλία δεν τα πάνε πολύ καλύτερα.
Σαν την Ελλάδα, κι αυτές οι χώρες αντιμετωπίζουν πλέον δραστικές δημοσιονομικές περικοπές. Σαν την Ελλάδα, δεν μπορούν πια να υποτιμήσουν το νόμισμά τους για να τονώσουν τις εξαγωγές. Σαν την Ελλάδα, αντιμετωπίζουν το φάσμα της βαθιάς ύφεσης. Σαν την Ελλάδα, θα μπουν στον πειρασμό να ζητήσουν βοήθεια από τους εταίρους τους.
Κι έτσι βρισκόμαστε ενώπιον ενός προφανούς ερωτήματος: μήπως τελικά το λάθος ήταν αυτή καθαυτή η δημιουργία του ευρώ; Με δεδομένο πως ήμουν ένας από τους λίγους Αμερικανούς που υποστήριξε τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, δικαιούστε να με ρωτήσετε: μήπως κάνω δεύτερες σκέψεις;
H απάντησή μου είναι αρνητική: δεν ήταν λάθος το ευρώ, αν και μπορεί ακόμα να αποδειχτεί λάθος εκ των πραγμάτων. Αυτό που δείχνει κυρίως η ελληνική κρίση είναι πως στην πραγματικότητα η Ευρώπη βρίσκεται ακόμα μεσοστρατίς στην πορεία της δημιουργίας μιας βιώσιμης νομισματικής ενότητας. Κι αν δεν κάνει βήματα εμπρός, η επόμενη κρίση ίσως να κάνει τούτη δω να μοιάζει με υγιεινό περίπατο στην εξοχή.
Για να υπάρξει ολοκληρωμένη νομισματική ενότητα, η Ευρώπη χρειάζεται να αναπτύξει έναν έκτακτο μηχανισμό χρηματοδότησης των κρατών-μελών της. Σύμφωνα με τα ισχύοντα, τα άλλα κράτη-μέλη μπορούν να βοηθήσουν την Ελλάδα μόνο παραβιάζοντας (ή παρεκκλίνοντας από) τους κανονισμούς, που τους απαγορεύουν ρητά να δανείζουν ένα κράτος-μέλος της ευρωζώνης ει μη μόνο σε περίπτωση φυσικών καταστροφών ή «εκτάκτων συγκυριών που βρίσκονται πέραν των δυνατοτήτων ελέγχου μιας κυβέρνησης». Αυτό οξύνει την αβεβαιότητα. Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες σπεύδουν να βοηθήσουν έναν εταίρο τους, το κοινό και οι αγορές τους θεωρούν ζαβολιάρηδες. Αν η «συνθήκη της Λισαβόνας» δημιουργεί τέτοια προβλήματα, ε, τότε η «συνθήκη της Λισαβόνας» πρέπει να αλλάξει.
Επιπλέον, η όποια βοήθεια δεν μπορεί απλά να συνοδεύεται από «όρους», αλλά από περιοδικούς ελέγχους των δημοσίων οικονομικών της βοηθούμενης χώρας από μια επιτροπή «εμπειρογνωμόνων» που θα την ορίζει η ΕΕ. Όπως έχει αποδείξει η ιστορία, οι απλές δεσμεύσεις εκ μέρους των επιδοτούμενων κυβερνήσεων δεν αρκούν.
Αναμφίβολα, οι χώρες που θα υποστούν τέτοια μέτρα θα εκφράσουν την αγανάκτησή τους. Στο κάτω-κάτω όμως, κανείς δεν τις αναγκάζει να πάρουν τα λεφτά. Ανησυχείτε για την «ηθική ζημία» μιας άμεσης βοήθειας προς τα άσωτα κράτη-μέλη; Ιδού η λύση για σας! Σημειώστε επιπλέον πως αυτός θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικός πειθαρχικός μηχανισμός σε σχέση με το αλήστου μνήμης «σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης».
Μπορείτε να αναρωτηθείτε: πώς θα αντιδρούσαν άραγε οι Καλιφορνέζοι αν εξαναγκάζονταν να αναθέσουν πρόσκαιρα τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών τους σε μια ειδική επιτροπή που θα την όριζε η κυβέρνηση του Μπάρακ Ομπάμα (Barack Obama); Για να πω την αλήθεια, δε νομίζω πως θα τους πείραζε και πολύ. Αυτός που θα αναλάμβανε τα ηνία της πολιτείας τους ίσως να μην ήταν Καλιφορνέζος, αλλά πάντως θα ήταν ένας συμπατριώτης τους Αμερικανός. Ο κόσμος θα καταλάβαινε πως αυτό θα ήταν προς το συμφέρον της πολιτείας αλλά και ολόκληρης της χώρας. Θα τους καθησύχαζε επιπλέον πως η Καλιφόρνια διαθέτει αρκετούς εκπροσώπους της στην Ουάσινγκτον, όπου θα λαμβάνονταν προσωρινά οι αποφάσεις για την πολιτεία τους.
Αλλά οι Ευρωπαίοι δεν κάνουν τέτοια πράγματα, γιατί νιώθουν πρώτα Έλληνες -ή Γερμανοί. Οπότε δεν αναμειγνύονται στα «κυριαρχικά δικαιώματα» των υπολοίπων κρατών-μελών της ΕΕ. Η Γερμανία είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική να κάνει κάτι τέτοιο, με δεδομένες τις αναμνήσεις από τη συμπεριφορά της στο Β' παγκόσμιο πόλεμο, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Ε, ωραία, αν η Ευρώπη θέλει στα σοβαρά να έχει νομισματική ενότητα, θα πρέπει να ξεπεράσει επιτέλους το παρελθόν της! Χρειάζεται όχι απλά στενότερους οικονομικούς δεσμούς, αλλά στενότερους πολιτικούς δεσμούς. Επιπλέον, όσοι διαχειρίζονται τα δημόσια οικονομικά ενός κράτους-μέλους σε κρίση θα πρέπει να διαθέτουν ισχυρή εντολή και ισχυρό έλεγχο, πάει να πει ισχυροποιημένο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο.
Οι υπήκοοι της Γερμανίδας καγκελαρίου 'Ανγκελα Μέρκελ (Angela Merkel) μισούν τις άμεσες οικονομικές ενισχύσεις κρατών-μελών από την ΕΕ, κυρίως διότι γνωρίζουν πως αυτοί θα κληθούν να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Και αντιτίθενται προς οτιδήποτε θυμίζει πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.
Αλλά η Γερμανία δεν είναι αθώα για αυτή την κρίση. Δική της απαίτηση ήταν να υπάρξει μια εξωφρενικά ανεξάρτητη και ισχυρή ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα (ΕΚΤ) που σήμερα επιβάλει μια υπερβολικά «σφικτή» δημοσιονομική πολιτική, επιβαρύνοντας τα λεγόμενα PIIGS (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία). Το πελώριο εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας επιδεινώνει τα προβλήματα. Η Γερμανία δεν έχει κάνει όσα της αντιστοιχούν όσον αφορά τη δημοσιονομική εξυγίανση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Γερμανία επωφελήθηκε απίστευτα από το ευρώ. Τώρα είναι αναγκασμένη να ξεπληρώσει ένα μερίδιο από τα οφέλη αυτά. Χρειάζεται να πρωταγωνιστήσει στη δημιουργία ενός μηχανισμού έκτακτου δανεισμού προς τους εταίρους της, και στην πολιτική ενοποίηση που θα καταστήσει αυτό το μηχανισμό δυνατό. Θα χρειαστεί να προσφέρει περσότερα στη δημοσιονομική εξυγίανση της ευρωζώνης. Και ποιος είναι καταλληλότερος να ζητήσει περισσότερη λογοδοσία εκ μέρους της ΕΚΤ από το Βερολίνο;
Η ελληνική κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως ο «δούρειος ίππος» που οδηγεί την Ευρώπη προς μεγαλύτερη πολιτική ενοποίηση. Τουλάχιστο ας το ελπίσουμε.
Του Barry Eichengreen*
Η Ευρώπη πλέον κατευθύνεται εκούσα-άκουσα προς την άμεση οικονομική ενίσχυση της Ελλάδας. Μια οικονομική βοήθεια που θα είναι έκτακτη, θα δοθεί υπό όρους και μετά από ρητές δεσμεύσεις της κυβέρνησης της Αθήνας.
Μια τέτοια κίνηση θα επιτρέψει στην ελληνική κυβέρνηση να εξυπηρετήσει το χρέος της. Οι αγορές θα ηρεμήσουν. Μακροπρόθεσμα οι επιπτώσεις αυτής της κίνησης δε θα είναι αμελητέες, αλλά θα αποτελέσουν το πρόβλημα μιας άλλης μέρας.
Μερικοί θα πούνε πως το μοιραίο λάθος ήταν που επιτράπηκε στην Ελλάδα να ενταχθεί στην ευρωζώνη. Θα έπρεπε να είναι σαφές πως η χώρα δεν ήταν έτοιμη για αυτό το βήμα. Τα δημόσια οικονομικά της ήταν ήδη εκτός ελέγχου όταν εντάχθηκε στην νομισματική ενότητα (ΟΝΕ) το 2001 -και τα συνδικάτα της ωθούσαν έκτοτε τις αμοιβές προς τα ευρωπαϊκά επίπεδα, παρά την μεγάλη της υστέρηση όσον αφορά την παραγωγικότητά της.
Αλλά αυτή είναι μια μάλλον απλουστευτική προσέγγιση, αν λάβουμε υπόψη πως ανάλογες δυσλειτουργίες με την Ελλάδα αντιμετωπίζουν κι άλλα κράτη-μέλη της ευρωζώνης. Η Ισπανία, με ανεργία 20% και ραγδαία αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα, βλέπει στην Ελλάδα το μέλλον της. Ή τουλάχιστο αυτό το κάνουν οι αγορές. Η Πορτογαλία και η Ιταλία δεν τα πάνε πολύ καλύτερα.
Σαν την Ελλάδα, κι αυτές οι χώρες αντιμετωπίζουν πλέον δραστικές δημοσιονομικές περικοπές. Σαν την Ελλάδα, δεν μπορούν πια να υποτιμήσουν το νόμισμά τους για να τονώσουν τις εξαγωγές. Σαν την Ελλάδα, αντιμετωπίζουν το φάσμα της βαθιάς ύφεσης. Σαν την Ελλάδα, θα μπουν στον πειρασμό να ζητήσουν βοήθεια από τους εταίρους τους.
Κι έτσι βρισκόμαστε ενώπιον ενός προφανούς ερωτήματος: μήπως τελικά το λάθος ήταν αυτή καθαυτή η δημιουργία του ευρώ; Με δεδομένο πως ήμουν ένας από τους λίγους Αμερικανούς που υποστήριξε τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, δικαιούστε να με ρωτήσετε: μήπως κάνω δεύτερες σκέψεις;
H απάντησή μου είναι αρνητική: δεν ήταν λάθος το ευρώ, αν και μπορεί ακόμα να αποδειχτεί λάθος εκ των πραγμάτων. Αυτό που δείχνει κυρίως η ελληνική κρίση είναι πως στην πραγματικότητα η Ευρώπη βρίσκεται ακόμα μεσοστρατίς στην πορεία της δημιουργίας μιας βιώσιμης νομισματικής ενότητας. Κι αν δεν κάνει βήματα εμπρός, η επόμενη κρίση ίσως να κάνει τούτη δω να μοιάζει με υγιεινό περίπατο στην εξοχή.
Για να υπάρξει ολοκληρωμένη νομισματική ενότητα, η Ευρώπη χρειάζεται να αναπτύξει έναν έκτακτο μηχανισμό χρηματοδότησης των κρατών-μελών της. Σύμφωνα με τα ισχύοντα, τα άλλα κράτη-μέλη μπορούν να βοηθήσουν την Ελλάδα μόνο παραβιάζοντας (ή παρεκκλίνοντας από) τους κανονισμούς, που τους απαγορεύουν ρητά να δανείζουν ένα κράτος-μέλος της ευρωζώνης ει μη μόνο σε περίπτωση φυσικών καταστροφών ή «εκτάκτων συγκυριών που βρίσκονται πέραν των δυνατοτήτων ελέγχου μιας κυβέρνησης». Αυτό οξύνει την αβεβαιότητα. Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες σπεύδουν να βοηθήσουν έναν εταίρο τους, το κοινό και οι αγορές τους θεωρούν ζαβολιάρηδες. Αν η «συνθήκη της Λισαβόνας» δημιουργεί τέτοια προβλήματα, ε, τότε η «συνθήκη της Λισαβόνας» πρέπει να αλλάξει.
Επιπλέον, η όποια βοήθεια δεν μπορεί απλά να συνοδεύεται από «όρους», αλλά από περιοδικούς ελέγχους των δημοσίων οικονομικών της βοηθούμενης χώρας από μια επιτροπή «εμπειρογνωμόνων» που θα την ορίζει η ΕΕ. Όπως έχει αποδείξει η ιστορία, οι απλές δεσμεύσεις εκ μέρους των επιδοτούμενων κυβερνήσεων δεν αρκούν.
Αναμφίβολα, οι χώρες που θα υποστούν τέτοια μέτρα θα εκφράσουν την αγανάκτησή τους. Στο κάτω-κάτω όμως, κανείς δεν τις αναγκάζει να πάρουν τα λεφτά. Ανησυχείτε για την «ηθική ζημία» μιας άμεσης βοήθειας προς τα άσωτα κράτη-μέλη; Ιδού η λύση για σας! Σημειώστε επιπλέον πως αυτός θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικός πειθαρχικός μηχανισμός σε σχέση με το αλήστου μνήμης «σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης».
Μπορείτε να αναρωτηθείτε: πώς θα αντιδρούσαν άραγε οι Καλιφορνέζοι αν εξαναγκάζονταν να αναθέσουν πρόσκαιρα τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών τους σε μια ειδική επιτροπή που θα την όριζε η κυβέρνηση του Μπάρακ Ομπάμα (Barack Obama); Για να πω την αλήθεια, δε νομίζω πως θα τους πείραζε και πολύ. Αυτός που θα αναλάμβανε τα ηνία της πολιτείας τους ίσως να μην ήταν Καλιφορνέζος, αλλά πάντως θα ήταν ένας συμπατριώτης τους Αμερικανός. Ο κόσμος θα καταλάβαινε πως αυτό θα ήταν προς το συμφέρον της πολιτείας αλλά και ολόκληρης της χώρας. Θα τους καθησύχαζε επιπλέον πως η Καλιφόρνια διαθέτει αρκετούς εκπροσώπους της στην Ουάσινγκτον, όπου θα λαμβάνονταν προσωρινά οι αποφάσεις για την πολιτεία τους.
Αλλά οι Ευρωπαίοι δεν κάνουν τέτοια πράγματα, γιατί νιώθουν πρώτα Έλληνες -ή Γερμανοί. Οπότε δεν αναμειγνύονται στα «κυριαρχικά δικαιώματα» των υπολοίπων κρατών-μελών της ΕΕ. Η Γερμανία είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική να κάνει κάτι τέτοιο, με δεδομένες τις αναμνήσεις από τη συμπεριφορά της στο Β' παγκόσμιο πόλεμο, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Ε, ωραία, αν η Ευρώπη θέλει στα σοβαρά να έχει νομισματική ενότητα, θα πρέπει να ξεπεράσει επιτέλους το παρελθόν της! Χρειάζεται όχι απλά στενότερους οικονομικούς δεσμούς, αλλά στενότερους πολιτικούς δεσμούς. Επιπλέον, όσοι διαχειρίζονται τα δημόσια οικονομικά ενός κράτους-μέλους σε κρίση θα πρέπει να διαθέτουν ισχυρή εντολή και ισχυρό έλεγχο, πάει να πει ισχυροποιημένο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο.
Οι υπήκοοι της Γερμανίδας καγκελαρίου 'Ανγκελα Μέρκελ (Angela Merkel) μισούν τις άμεσες οικονομικές ενισχύσεις κρατών-μελών από την ΕΕ, κυρίως διότι γνωρίζουν πως αυτοί θα κληθούν να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Και αντιτίθενται προς οτιδήποτε θυμίζει πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.
Αλλά η Γερμανία δεν είναι αθώα για αυτή την κρίση. Δική της απαίτηση ήταν να υπάρξει μια εξωφρενικά ανεξάρτητη και ισχυρή ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα (ΕΚΤ) που σήμερα επιβάλει μια υπερβολικά «σφικτή» δημοσιονομική πολιτική, επιβαρύνοντας τα λεγόμενα PIIGS (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία). Το πελώριο εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας επιδεινώνει τα προβλήματα. Η Γερμανία δεν έχει κάνει όσα της αντιστοιχούν όσον αφορά τη δημοσιονομική εξυγίανση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Γερμανία επωφελήθηκε απίστευτα από το ευρώ. Τώρα είναι αναγκασμένη να ξεπληρώσει ένα μερίδιο από τα οφέλη αυτά. Χρειάζεται να πρωταγωνιστήσει στη δημιουργία ενός μηχανισμού έκτακτου δανεισμού προς τους εταίρους της, και στην πολιτική ενοποίηση που θα καταστήσει αυτό το μηχανισμό δυνατό. Θα χρειαστεί να προσφέρει περσότερα στη δημοσιονομική εξυγίανση της ευρωζώνης. Και ποιος είναι καταλληλότερος να ζητήσει περισσότερη λογοδοσία εκ μέρους της ΕΚΤ από το Βερολίνο;
Η ελληνική κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως ο «δούρειος ίππος» που οδηγεί την Ευρώπη προς μεγαλύτερη πολιτική ενοποίηση. Τουλάχιστο ας το ελπίσουμε.
Μόνο πεθαίνεις ως Έλληνας
Χωρίς σχόλια.....Από μήνυμα που λάβαμε
"Είμαι ο ίδιος. Όταν πετάω στους αιθέρες του Αιγαίου, όταν βυθίζομαι στα καταγάλανα νερά του, όταν τρέμει το χώμα των συνόρων από το άρμα μου, όταν πάνω σε μια μηχανή ή σε ένα περιπολικό τριγυρίζω άγρυπνος τη νύχτα, όταν μπαίνω στη φωτιά, όταν παλεύω με το λιοπύρι και το αγιάζι στα λιμάνια.
Πιλότος, Ναύτης, Στρατιώτης, Αστυνόμος, Πυροσβέστης, Λιμενικός. Δεν ξέρω αν θα γυρίσω στην οικογένειά μου το μεσημέρι. Ποτέ δε ρωτάω αν θα γυρίσω πίσω απ' όπου με στέλνεις. Με παλιά μηχανήματα, με κατεστραμμένα αυτοκίνητα, με ό,τι κι αν μου δώσεις. Με την μέση θρύψαλα από τα G, με τα χέρια γδαρμένα από τους ιμάντες του αλεξίπτωτου, με τη ματιά στη θάλασσα και το δάκρυ στη φωτογραφία της οικογένειας δίπλα απ' την εικόνα του Αη Νικόλα κάπου στ' ανοιχτά της Σομαλίας, με τις πληγές μου ανοιχτές έξω από το Τμήμα της Αγίας Παρασκευής, με τις παλάμες σάπιες απ' την αρμύρα να βγάζω απ' τα νερά τα παιδιά εκείνων που ξεβράζουν οι διακινητές στ' ακρονήσια. Αχ, αυτά τα μάτια όταν σώζονται πως σε κοιτάζουν.
Σ' απογοητεύω πολλές φορές. Το ξέρω. Αλλά κι εσύ δεν ήρθες στην κηδεία μου. Δεν μου άναψες ένα κερί. Δεν έκανες μια γιορτή για μένα στα σχολειά.
Δεν κράτησες ένα δάκρυ για μένα όταν έπεφτα απ' τα ουράνια, ούτε όταν μ' ένα ελικόπτερο πάλευα εκείνη τη Νύχτα μες' στο σκοτάδι και στην αντάρα των Ιμίων, ούτε με έκρυψες για να μη με δει ο Τούρκος από τις τηλεοράσεις σου. Δεν ήρθες στο νοσοκομείο μου δίπλα στο κρεβάτι να μου κρατήσεις λίγη συντροφιά όταν με καίγανε οι σφαίρες και οι μολότωφ που σφηνώθηκαν πάνω μου. Τώρα ούτε σε παρέλαση δε θες να με βλέπεις. Και η σημαία μου έχει σταυρό πάνω και μπορεί να σε ενοχλεί. Και για τα παιδιά μου;
Την οικογένειά μου; Δε νοιάστηκες όταν γκρεμιζόμουν, όταν πνιγόμουν, όταν με έλιωναν οι ερπύστριες, όταν καιγόμουν στη φωτιά. Ποτέ δε με ρώτησες τον καιρό της αφθονίας αν χρειάζομαι κάτι. Έδινες στους άλλους κι εγώ σε περίμενα. Μη μιλάς μου λες. Μη ζητάς. Είσαι Στρατιώτης. Αλλά κι εγώ ήμουν πολύ μακρυά για να μ' αφουγκραστείς. Στα σύνορα, στον ουρανό, στη θάλασσα. Μέσα στη φωτιά να παλεύω με τις μάνικες και τα Καναντέρ. Καμιά φορά από κει μακρυά άκουγα να με φωνάζεις "καραβανά" και "μπάτσο" και "ταβλαδόρο". Γελούσα και χαιρόμουν, γιατί κι εγώ αυτήν την ελευθερία υπερασπίζομαι.
Να μου λες ό,τι θες κι εγώ να είμαι εκεί. Ακοίμητος και Άγνωστος. Τώρα με βγάζεις στα κανάλια και στα ραδιόφωνα. Μου λες βάλε πλάτη, βόηθα κι εσύ να περάσουμε τη φουρτούνα.
Δώσε κι εσύ να καβατζάρουμε τη χρονιά. Μου λες ότι μ' έχεις γεμίσει επιδόματα και σπίτια και νοσοκομεία και λέσχες, όλα δικά μου. Δε λες την αλήθεια, αλλά δεν με πειράζει. Όταν σου έχω δώσει τη ζωή μου λες να με πειράξουν τα λίγα χρήματα;
Όταν έχω σκοπό να μείνω με την Ελλάδα στην αιωνιότητα λες να με απασχολεί η 25ετία; Αλλά ξέρεις κάτι; Μου 'χεις δώσει το μεγαλύτερο προνόμιο απ' όλα, όταν μου είπες ότι με χρειάζεσαι διαθέσιμο 24 ώρες το 24ωρο, κάθε μέρα της ζωής μου:
Όταν σκοτώνομαι είναι για την Πατρίδα. Όταν τραυματίζομαι είναι για την Πατρίδα.
Δεν βγαίνω στη σύνταξη. Μπαίνω στην Εφεδρεία. Δεν πεθαίνω. Πάω να γίνω ένα με τον Ηλιάκη και το Σαλμά. Τον Γιαλοψό, τον Καραθανάση και τον Βλαχάκο. Γιατί εγώ το ξέρω καλά. Ούτε γεννιέσαι ούτε γίνεσαι Έλληνας. Μόνο πεθαίνεις ως Έλληνας".
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΦΕΡΟΥΣΗΣ
ΑΝΤΙΝΑΥΑΡΧΟΣ Λ.Σ. (ε.α.)
Χωρίς σχόλια.....Από μήνυμα που λάβαμε
"Είμαι ο ίδιος. Όταν πετάω στους αιθέρες του Αιγαίου, όταν βυθίζομαι στα καταγάλανα νερά του, όταν τρέμει το χώμα των συνόρων από το άρμα μου, όταν πάνω σε μια μηχανή ή σε ένα περιπολικό τριγυρίζω άγρυπνος τη νύχτα, όταν μπαίνω στη φωτιά, όταν παλεύω με το λιοπύρι και το αγιάζι στα λιμάνια.
Πιλότος, Ναύτης, Στρατιώτης, Αστυνόμος, Πυροσβέστης, Λιμενικός. Δεν ξέρω αν θα γυρίσω στην οικογένειά μου το μεσημέρι. Ποτέ δε ρωτάω αν θα γυρίσω πίσω απ' όπου με στέλνεις. Με παλιά μηχανήματα, με κατεστραμμένα αυτοκίνητα, με ό,τι κι αν μου δώσεις. Με την μέση θρύψαλα από τα G, με τα χέρια γδαρμένα από τους ιμάντες του αλεξίπτωτου, με τη ματιά στη θάλασσα και το δάκρυ στη φωτογραφία της οικογένειας δίπλα απ' την εικόνα του Αη Νικόλα κάπου στ' ανοιχτά της Σομαλίας, με τις πληγές μου ανοιχτές έξω από το Τμήμα της Αγίας Παρασκευής, με τις παλάμες σάπιες απ' την αρμύρα να βγάζω απ' τα νερά τα παιδιά εκείνων που ξεβράζουν οι διακινητές στ' ακρονήσια. Αχ, αυτά τα μάτια όταν σώζονται πως σε κοιτάζουν.
Σ' απογοητεύω πολλές φορές. Το ξέρω. Αλλά κι εσύ δεν ήρθες στην κηδεία μου. Δεν μου άναψες ένα κερί. Δεν έκανες μια γιορτή για μένα στα σχολειά.
Δεν κράτησες ένα δάκρυ για μένα όταν έπεφτα απ' τα ουράνια, ούτε όταν μ' ένα ελικόπτερο πάλευα εκείνη τη Νύχτα μες' στο σκοτάδι και στην αντάρα των Ιμίων, ούτε με έκρυψες για να μη με δει ο Τούρκος από τις τηλεοράσεις σου. Δεν ήρθες στο νοσοκομείο μου δίπλα στο κρεβάτι να μου κρατήσεις λίγη συντροφιά όταν με καίγανε οι σφαίρες και οι μολότωφ που σφηνώθηκαν πάνω μου. Τώρα ούτε σε παρέλαση δε θες να με βλέπεις. Και η σημαία μου έχει σταυρό πάνω και μπορεί να σε ενοχλεί. Και για τα παιδιά μου;
Την οικογένειά μου; Δε νοιάστηκες όταν γκρεμιζόμουν, όταν πνιγόμουν, όταν με έλιωναν οι ερπύστριες, όταν καιγόμουν στη φωτιά. Ποτέ δε με ρώτησες τον καιρό της αφθονίας αν χρειάζομαι κάτι. Έδινες στους άλλους κι εγώ σε περίμενα. Μη μιλάς μου λες. Μη ζητάς. Είσαι Στρατιώτης. Αλλά κι εγώ ήμουν πολύ μακρυά για να μ' αφουγκραστείς. Στα σύνορα, στον ουρανό, στη θάλασσα. Μέσα στη φωτιά να παλεύω με τις μάνικες και τα Καναντέρ. Καμιά φορά από κει μακρυά άκουγα να με φωνάζεις "καραβανά" και "μπάτσο" και "ταβλαδόρο". Γελούσα και χαιρόμουν, γιατί κι εγώ αυτήν την ελευθερία υπερασπίζομαι.
Να μου λες ό,τι θες κι εγώ να είμαι εκεί. Ακοίμητος και Άγνωστος. Τώρα με βγάζεις στα κανάλια και στα ραδιόφωνα. Μου λες βάλε πλάτη, βόηθα κι εσύ να περάσουμε τη φουρτούνα.
Δώσε κι εσύ να καβατζάρουμε τη χρονιά. Μου λες ότι μ' έχεις γεμίσει επιδόματα και σπίτια και νοσοκομεία και λέσχες, όλα δικά μου. Δε λες την αλήθεια, αλλά δεν με πειράζει. Όταν σου έχω δώσει τη ζωή μου λες να με πειράξουν τα λίγα χρήματα;
Όταν έχω σκοπό να μείνω με την Ελλάδα στην αιωνιότητα λες να με απασχολεί η 25ετία; Αλλά ξέρεις κάτι; Μου 'χεις δώσει το μεγαλύτερο προνόμιο απ' όλα, όταν μου είπες ότι με χρειάζεσαι διαθέσιμο 24 ώρες το 24ωρο, κάθε μέρα της ζωής μου:
Όταν σκοτώνομαι είναι για την Πατρίδα. Όταν τραυματίζομαι είναι για την Πατρίδα.
Δεν βγαίνω στη σύνταξη. Μπαίνω στην Εφεδρεία. Δεν πεθαίνω. Πάω να γίνω ένα με τον Ηλιάκη και το Σαλμά. Τον Γιαλοψό, τον Καραθανάση και τον Βλαχάκο. Γιατί εγώ το ξέρω καλά. Ούτε γεννιέσαι ούτε γίνεσαι Έλληνας. Μόνο πεθαίνεις ως Έλληνας".
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΦΕΡΟΥΣΗΣ
ΑΝΤΙΝΑΥΑΡΧΟΣ Λ.Σ. (ε.α.)
Αφιερωμένο στον αρχισυντάκτη του περιοδικού Focus
Το εξώφυλλο του περιοδικού σας είναι κακόγουστο και χυδαίο. Ανησυχείτε για τα «φράγκα» σας και αυτό δεν σας εμποδίζει να προσβάλλετε την ιστορία και τον πολιτισμό της χώρας μας.
Πολιτισμός είναι ο Σάτυρος του Αρχαιολογικού Μουσείο Αθηνών. Ελπίζουμε να τον γνωρίζετε.
Η σημερινή έκδοση του περιοδικού μας και η παρουσία του Σατύρου είναι αφιερωμένη σε εσάς, στους συνεργάτες σας και στο έγκυρο περιοδικό σας!
Ας σταθούμε όμως στα «φράγκα» γιατί, από όλα όσα γράφετε, αυτά και μόνο φαίνεται να σας ενδιαφέρουν.
Λέμε λοιπόν: ας πληρώσει η Γερμανία τις αποζημιώσεις για τα εγκλήματα που έγιναν στην Ελλάδα στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ας επιστρέψει το χρυσό που υφάρπαξε από τη χώρα μου και τότε θα δούμε ποιος χρωστάει ποιόν! Όσο για τους απατεώνες, σας συμβουλεύουμε να τους ψάξετε στις φυλακές του Μονάχου. Απάτη δεν γίνεται μόνο με έναν. Χρειάζονται τουλάχιστον δύο! Το όνομα SIEMENS, das "Flaggschiff" Deutschlands και οι δωροδοκίες, σας θυμίζουν τίποτα;
Η πρέπει να φρεσκάρουμε τη μνήμη σας για τα υποβρύχια designed in Germany που "μπατάρουν" στου Σκαραμαγκά και τα τανκ που δεν δέχεται να "ψωνίσει" η Ελλάδα από τη χώρα σας; Η μήπως δεν γνωρίζατε πως η Γερμανία έχει μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια στο μεγαλύτερο προμηθευτή οπλικών συστημάτων της Ελλάδας και πιέζει ασφυκτικά με κάθε τρόπο τη χώρα μου να αγοράσει το Eurofighter;
Δε φταίτε όμως εσείς. Φταίει ο Έλληνας πολίτης που ανέχεται προσβολές σαν τη δική σας αλλά και την ανεπάρκεια των πολιτικών, που κακώς επέλεξε να τον κυβερνούν!
Το εξώφυλλο του περιοδικού σας είναι κακόγουστο και χυδαίο. Ανησυχείτε για τα «φράγκα» σας και αυτό δεν σας εμποδίζει να προσβάλλετε την ιστορία και τον πολιτισμό της χώρας μας.
Πολιτισμός είναι ο Σάτυρος του Αρχαιολογικού Μουσείο Αθηνών. Ελπίζουμε να τον γνωρίζετε.
Η σημερινή έκδοση του περιοδικού μας και η παρουσία του Σατύρου είναι αφιερωμένη σε εσάς, στους συνεργάτες σας και στο έγκυρο περιοδικό σας!
Ας σταθούμε όμως στα «φράγκα» γιατί, από όλα όσα γράφετε, αυτά και μόνο φαίνεται να σας ενδιαφέρουν.
Λέμε λοιπόν: ας πληρώσει η Γερμανία τις αποζημιώσεις για τα εγκλήματα που έγιναν στην Ελλάδα στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ας επιστρέψει το χρυσό που υφάρπαξε από τη χώρα μου και τότε θα δούμε ποιος χρωστάει ποιόν! Όσο για τους απατεώνες, σας συμβουλεύουμε να τους ψάξετε στις φυλακές του Μονάχου. Απάτη δεν γίνεται μόνο με έναν. Χρειάζονται τουλάχιστον δύο! Το όνομα SIEMENS, das "Flaggschiff" Deutschlands και οι δωροδοκίες, σας θυμίζουν τίποτα;
Η πρέπει να φρεσκάρουμε τη μνήμη σας για τα υποβρύχια designed in Germany που "μπατάρουν" στου Σκαραμαγκά και τα τανκ που δεν δέχεται να "ψωνίσει" η Ελλάδα από τη χώρα σας; Η μήπως δεν γνωρίζατε πως η Γερμανία έχει μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια στο μεγαλύτερο προμηθευτή οπλικών συστημάτων της Ελλάδας και πιέζει ασφυκτικά με κάθε τρόπο τη χώρα μου να αγοράσει το Eurofighter;
Δε φταίτε όμως εσείς. Φταίει ο Έλληνας πολίτης που ανέχεται προσβολές σαν τη δική σας αλλά και την ανεπάρκεια των πολιτικών, που κακώς επέλεξε να τον κυβερνούν!
Αχ, αυτοί οι Έλληνες
Κυρίες και κύριοι διαβάστε με προσοχή τι έλεγε για τους Έλληνες επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ο Ρωμαίος Συγκλητικός Μενένιος Άπιος προς τον Ανθύπατο Ατίλιο Νάβιο που θα αναλάμβανε την διοίκηση της Αχαΐας. Την μετάφραση του πάπυρου έκανε ο σπουδαίος Έλληνας Κωνσταντίνος Τσάτσος. Μία επιστολή που καλό είναι να μην φτάσει σε γνώση των Ευρωπαίων επιτρόπων...
«Κερδίσαμε, αγαπημένε Ατίλιε, τον κόσμο με τις λεγεώνες μας, αλλά θα μπορέσωμε να τον κρατήσωμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρωμε. Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης. Από τον Περσικό κόλπο ως τη Μαυριτανία, από τη γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη. Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς, πώς μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση, θα έπρεπε να ήταν πρώτος ετούτος καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας τους λαούς, αναλαμβάνομε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους.
Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες. Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε τη συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για τη δόξα της Ρώμης πέθανε νέος, γιατί αλλιώς θα ήτανε οι έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου. Αλλοίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες, σε θεσμούς, που αντέχουν στη ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων. Έχομε τη σοφία να μη θέλωμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.
Καταλάβαμε πως μια τέτοια εκμετάλλευση καταντάει ζημιά και ανησυχία δαπανηρή, όταν ξεπερνάει το πρεπούμενο μέτρο. Και μάλιστα όσο πιο πολύ εκτείνεται η εξουσία, όσο πιο πολύ αραιώνουν οι φρουρές και αυξαίνει η δυσαναλογία του αριθμού των αρχόντων και των αρχομένων, τόσο η εκμετάλλευση πρέπει να γίνεται πιο ανεπαίσθητη, ενας ελαφρύς τόκος που οι λαοί μας πληρώνουν για την τάξη και την ειρήνη που τους εξασφαλίζουμε. Αλλά δε φτάνει να τους χαρίζωμε ειρήνη και τάξη, γιατί αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων. Πρέπει να προάγωμε την υλική ευημερία των λαών μας. Πρέπει με την υπερέχουσα τεχνική μας να τους κατασκευάζωμε υδραγωγεία και αιωνόβιους δρόμους, λιμάνια, γιοφύρια και άλλα έργα που κάνουν τη ζωή των ανθρώπων πιο άνετη και πιο εύκολη. Θα έπρεπε ακόμη και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε.
Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνωμε μόνο στις δυτικές επαρχίες, γιατί εκεί που βρίσκεσαι εσύ, οι έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλλίτερα από μας. Ας επαναλάβωμε και εμείς τη δυσάρεστην ομολογία του Οράτιου Φλάκκου: Graecia capta, ferum victorem cepit, et artes Intulit agresti Latio. ...O έλληνας είναι πιο εγωιστής από μας και συνεπώς και από όλα τα έθνη του κόσμου. Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα. Αδέσμευτο, αυθαίρετο, και ατίθασο, αλλά και αληθινά ελεύθερο ορθώνεται το εγώ των ελλήνων. Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, όσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με τη σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν απ΄ αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει, αλλά είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι, χάρις σε αυτό το εγώ, αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.
Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα. Το ίδιο «εγώ» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των Ανθρώπων. Και ήρθανε οι καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλά δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες.
Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι΄ αυτό η κρίση μας γι΄ αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή, που κάποτε καταντάει άδικη. Αλλά και πώς να μην είναι; H μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί το νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια. Απορείς πώς η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών έχει τόση λίγη πίστη στο νόμο. Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των. Σπάνια οι έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι». Πείθονται μόνο στα ρήματα τα δικά τους και ή αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο, ανάλογα με τα κέφια της στιγμής ή όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν, τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους ή τη βία ή το δόλο. A! τόσο τη χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη!
O έλληνας έχει πιο αδύνατη μνήμη από μας έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν κάπως τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις. Θες να σαγηνέψης την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική; Πες τους: «Σας υπόσχομαι αλλαγή». Πες τους: «Θα θεσπίσω νέους νόμους». Αυτό αρκεί. με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία του, το αψίκορο πάθος του. Τι φαεινές συλλήψεις θα βρης μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής!
Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτορα τολμήσαμε , διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες, να ξεφύγωμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας, και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους, όλα τα εξωτερικά περιβλήματα. Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχεια του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχομε αιώνες εκεί που οι έλληνες εκάμφθηκαν σε δεκαετηρίδες.
Οι έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν απάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής των περίπτωσης, ακόμα και όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία ή στο δικαστήριο. O έλληνας ζητεί από το νόμο δικαιοσύνη για τη δική του προσωπική περίπτωση. Αν τύχη και ο νόμος, δίκαιος στην ολότητά του, και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις, όπως η δική του, δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτή. Και εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων, πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων. Πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Αλλά δεν τ΄ ακούει αυτά ο έλληνας! Δε δέχεται να θυσιάση τη δική του περίπτωση, το δικό του εγώ σ΄ ένα νόμο σκόπιμο, και δίκαιο στη γενικότητά του.
Έτσι είναι οι πολλοί στις πόλεις που πρόκειται τώρα να διοικήσης, έτσι διαφορετικοί, αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας, που θεμελίωσαν το μεγαλείο την παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας. Όσο περνούν οι αιώνες τόσο κι εμείς και οι λαοί που κυβερνούμε γινόμαστε περισσότερο ατομιστές, ως που μια μέρα να μαραθούμε όλοι μαζί μέσα στη μόνωση των μικρών εαυτών μας. Νομίζω πως οι έλληνες απάνω στους οποίους εσύ τώρα άρχεις είναι πρωτοπόροι σε αυτόν το θανάσιμο κατήφορο. Δε σου έκανε κιόλας εντύπωση, καλέ μου Νάβιε, η αδιαφορία του έλληνα για το συμπολίτη του; Όχι πως δε θα του δανείσει μια χύτρα να μαγειρέψει, όχι πως αν τύχη μια αρρώστια δε θα τον γιατροπορέψη, όχι πως δεν του αρέσει να ανακατεύεται στις δουλειές του γείτονα, για να του δείξει μάλιστα την αξιοσύνη του και την υπεροχή του. Σε τέτοιες περιπτώσεις βοηθάει ο έλληνας περισσότερο από κάθε άλλον. Βοηθάει πρόθυμα και τον ξένο, με την ιδέα μάλιστα, που χάρις στους μεγάλους στωϊκούς, πάντα τον κατέχει, μιας πανανθρώπινης κοινωνίας. Του αρέσει να δίνη στον ασθενέστερο, στο αβοήθητο. Είναι και αυτό ένας τρόπος υπεροχής.
Λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίον του, κάτι άλλο θέλω να πω. Αλλά μου πέφτει δύσκολο να στο εξηγήσω. Θα αρχίσω με παραδείγματα, που, αν προσέξης, ανάλογα θα δης και εσύ ο ίδιος πολλά με τα μάτια σου. Ακόμη υπάρχουνε ποιητές πολλοί και τεχνίτες στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Πλησίασέ τους, καθώς είναι χρέος σου, και πες μου αν άκουσες κανέναν απ΄ αυτούς ποτέ να επαινή τον ομότεχνό του. Δε χάνει τον καιρό του σε επαίνους των άλλων ο έλληνας. Δε χαίρεται τον έπαινο. Χαίρεται όμως τον ψόγο και γι΄ αυτόν βρίσκει πάντα καιρό.
Για την κατανόηση, την αληθινή, αυτήν που βγαίνει από τη συμπάθεια γι΄ αυτό που κατανοείς, δε θέλει τίποτα να θυσιάση. Το κίνητρο της δικαιοσύνης δε τον κινεί για να επαινέση ό,τι αξίζει τον έπαινο. Όχι που δεν θα ήθελε να είναι δίκαιος, αλλά δεν αντιλαμβάνεται καν την αδικία που κάνει στον άλλο. Αλλού κοιτάζει. Θαυμάζει ό,τι είναι ο δικός του κόσμος. Κάθε άλλον τον υποτιμά. Όταν ένας πολίτης άξιος δεν αναγνωρίζεται κατά την αξία του, λέει ο έλληνας: "αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ ο αξιώτερός του, τι πειράζει αν αυτός δεν αναγνωρίζεται;" O εγωκεντρισμός αφαιρεί από τον έλληνα τη δυνατότητα να είναι δίκαιος. Και αυτό εννοούσα λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίοντου. το πάθος του εγωισμού τον εμποδίζει να ασχολείται με τον άλλο, να συνεργάζεται μαζί του. Και φυσικά από την έλλειψη τούτη της αλληλεγγύης ματαιώνονται στις ελληνικές κοινωνίες οι κοινές προσπάθειες. H δράση του έλληνα κατακερματίζεται σε ατομικές ενέργειες, που συχνά αλληλοεξουδετερώνονται και συγκρούονται.
Κάποτε και τους νεκρούς ακόμα, όπου θάλεγε κανείς πως φθόνος δε χωρεί, τους αφήνουν ατίμητους οι έλληνες, γιατί δε βρίσκουν μέσα τους τη διάθεση να θυσιάσουν κάτι από το νου και την καρδιά τους για ένα τέτοιο έργο δικαιοσύνης. Μόνο ο ηδονισμός του μίσους μπορεί να τους κάνει τυμβωρύχους. Το εγώ -το τρομερό αυτό εγώ- το πάντα γυρισμένο προς τον εαυτό του, για να υψωθή, ταπεινώνει και τους νεκρούς και εκδικείται ακόμη και για την περασμένη του δόξα.
Μόνο όταν δημιουργηθούν συμφέροντα που συμβαίνει να είναι κοινά σε πολλά άτομα μαζί, βλέπεις τη συναδέλφωση και την αλληλεγγύη. Πολύ σπάνια για την προάσπιση κοινών ιδανικών. Κοινά ιδανικά σχεδόν δεν υπάρχουν. Στον κάθε έλληνα τα ιδανικά είναι ατομικά. Γι΄ αυτό οι πολιτικές των φατρίες είναι φατρίες συμφερόντων. Και το ιδανικό του κάθε ηγέτη είναι ο εαυτός του.
Εδώ και δυο βδομάδες σου έγραφα για το φυγόκεντρον εγωισμό των ελλήνων. Δε θυμάμαι όμως αν σου έγραψα το χειρότερο. Κινημένος από την ίδια αυτήν εγωπάθεια, τη ρίζα αυτήν κάθε ελληνικού κακού, -ας βοηθήσουν οι θεοί να μη γίνη και των δικών μας δεινών η μολυσμένη πηγή- ο έλληνας δε συχωρνάει στο συμπολίτη του καμμιά προκοπή. Όποιον τον ξεπεράση, ο έλληνας τον φθονεί με πάθος. Και αν είναι στο χέρι του να τον γκρεμίση από εκεί που ανέβηκε, θα το κάνη. Μα το πιο σπουδαίο, για να καταλάβης τον έλληνα, είναι να σπουδάσης τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει το φθόνο του, τον τρόπο που εφεύρε για να γκρεμίζη καλλίτερα. Είναι ένας τρόπος πιο κομψός από το δικό μας, γέννημα σοφιστικής ευστροφίας και διανοητικής δεξιοτεχνίας. Δεν του αρέσει η χονροκομμένη δολοφονία στους διαδρόμους του Παλατιού, αλλά η λεπτοκαμωμένη συκοφαντία, ένα είδος αναίμακτου ηθικού φόνου, ενός φόνου διακριτικότερου και εντελέστερου, που αφήνει του δολοφονημένου τη σάρκα σχεδόν ανέπαφη, να περιφέρη την ατίμωση και τη γύμνια της στους δρόμους και στις πλατείες.
Διότι και τη συκοφαντία, αγαπητέ μου, την έχουν αναγάγει σε τέχνη οι θαυμάσιοι, οι φιλότεχνοι έλληνες, οι πρώτοι δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου. Το να επινοήσης ένα ψέμα για κάποιον και να το διαλαλήσης, αυτό είναι κοινότυπο και άτεχνο. Σε πιάνει ο άλλος από το αυτί και σε αποδείχνει εύκολα συκοφάντη και σε εξευτελίζει. H τέχνη είναι να συκοφαντής, χωρίς να ενσωματώνεις πουθενά ολόκληρη τη συκοφαντία, μόνο να την αφήνεις να τη συνάγουν οι άλλοι από τα συμφραζόμενα και έτσι ασυνείδητα να υποβάλλεται σε όποιον την ακούει. H τέχνη, είναι να βρίσκης το διφορούμενο λόγο, που άμα σε ρωτήσουν γιατί τον είπες, να μπορής να πης πως τον είπες με την καλή σημασία, και πάλι εκείνος που τον ακούει να αισθάνεται πως πρέπει να τον εννοήση με την κακή του σημασία. Αυτό είναι το αγχέμαχο όπλο με το οποίο πολεμάει ο έλληνας τον έλληνα, ο ηγέτης τον ηγέτη, ο φιλόσοφος το φιλόσοφο, ο ποιητής τον ποιητή, αλλά και ο ανάξιος τον άξιο, ο ουσιαστικά αδύνατος τον ουσιαστικά δυνατό. Αν και ξένος, θα δοκιμάσης την αιχμή τούτου του όπλου και εσύ όπως τη δοκίμασα και εγώ. Θα απορήσης σε τι κοινωνική περιωπή βάζουν οι έλληνες τους δεξιοτέχνες της συκοφαντίας, πώς τους φοβούνται οι πολλοί και αγαθοί, πώς τους υπολήπτονται οι χρησιμοθήρες και πώς γλυκομίλητα τους χαιρετούν όταν τους συναντούν στις στοές και στην αγορά.
Το ανυπόταχτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας, σπρώχνουν σχεδόν τον κάθε έλληνα να θεωρή τον εαυτό του πρώτο μέσα στους άλλους. Αδιαφορώντας για όλους και για όλα, παραβλέποντας ό,τι γίνηκε πριν και ό,τι γίνεται γύρω του, αρχίζει κάθε φορά από την αρχή και δεν αμφιβάλλει πως πορεύεται πρώτος στο δρόμο το σωστό. Ταλαιπωρεί από αιώνες την ελληνική ζωή η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του έλληνα στην προσωπική του γνώμη και στις προσωπικές του δυνατότητες.
Παρά να υποβάλη τη σκέψη του στη βάσανο μιας ομαδικής συζήτησης, προτιμάει να ριψοκινδυνεύση με μόνες τις προσωπικές του δυνάμεις. Πρόσεξε τις συσκέψεις των ηγετών των πολιτικών τους μερίδων με τους δήθεν φίλους των και θα δης ότι οι περισσότερες είναι προσχήματα. O ηγέτης λέει τη γνώμη του, βελτιώνει τη διατύπωσή της με τις πολλές επαναλήψεις χωρίς ούτε να περιμένη, ούτε να θέλη καμμίαν αντιγνωμία. Και οι φίλοι του το ξέρουν αυτό καλά και συχνάζουν σε αυτές τις συσκέψεις ή για να μάθουν τα νέα της ημέρας ή για να βρουν ευκαιρία να κολακεύσουν τον ηγέτη.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο έλληνας πολιτικός ανακυκλώνεται μόνος του μέσα στις δικές του σκέψεις, γιατί πιστεύει πως αυτές αρκούν για το έργο του ή, το χειρότερο, γιατί η χρησιμοποίηση και των άλλων στην εκτέλεσή του, θα περιώριζε την κυριότητά του απάνω στο έργο. Θα το έκανε, περισότερο τέλειο, αλλά λιγότερο δικό του. Και εκείνο που προέχει για τον έλληνα δεν είναι το πρώτο, αλλά το δεύτερο. Έτσι σε πρώτη μοίρα έρχεται η τιμή του εγώ και σε δεύτερη η αξία του έργου. Αυτή είναι η αδυναμία του πολιτικού ήθους που θα παρατηρήσης στους έλληνες δημόσιους άνδρες, που κατά τα άλλα και πιο υψηλόφρονες είναι και πιο αδέκαστοι και σχεδόν όλοι πιο φτωχοί από τους σύγχρονους δικούς μας.
Οι παλιοί όμως ρωμαίοι, αυτοί κατείχαν την αρετή της μετριοφροσύνης που απουσιάζει και απουσίασε πάντα από την ελληνική πολιτική ζωή και γι΄ αυτό τότε κατορθώσανε, αν και σε τόσα καθυστερημένοι, να πάρουν την κοσμοκρατορία από τα χέρια των ελλήνων. Γιατί, βλέπεις, τούτη η μοιραία για την τύχη των ελλήνων εγωπάθεια φέρνει και ένα άλλο χειρότερο δεινό: όπου βασιλεύει, τα έργα σχεδιάζονται πάντα μέσα στα στενά όρια της ατομικότητας, σύντομα και βιαστικά, για να συντελεσθούν όλα, πριν το πρόσωπο εκλείψη.
H πολιτική όμως που θεμελιώνει τις μεγάλες πολιτείες δε σηκώνει ούτε βιασύνη ούτε συντομία. Σχεδιάζεται σε έκταση αιώνων. Δεν προσδένεται σε άτομα, αλλά σε ομάδες προσώπων, σε διαδοχικές γενεές. Στην εκτύλιξή της εξαφανίζεται το εφήμερο άτομο και παίρνουν την πρώτη θέση, διαρκέστερες υποστάσεις, λαοί, οικογένειες, πολιτικές μερίδες ή κοινωνικές τάξεις. Τα εδραία πολιτικά έργα μέσα στην ιστορία είναι υπερπροσωπικά. Και δυστυχώς οι έλληνες μόνο σε προσωπικά έργα επιδίδονται με ζήλο. Γι΄ αυτό ή δε φτάνουν ως την τελείωση ενός άξιου πολιτικού έργου ή όταν φτάσουν, φέρνει μέσα του το έργο τους το ίδιο, το σπέρμα της φθοράς. Και αυτό είναι δίκαιο. Γιατί σκοπός των ελλήνων είναι η πρόσκαιρη λάμψη του πρόσκαιρου ατόμου, όχι η μόνιμη απρόσωπη ευόδωση του έργου του ίδιου.
Έπρεπε εξαιρετικά ευνοϊκές περιστάσεις να συντρέξουν με τη μεγαλοφυϊα του Αλέξανδρου του Μακεδόνα για να αποκτήσουν για λίγα χρόνια οι έλληνες μια κυρίαρχη πολιτική θέση στην οικουμένη. Αλλά και εκεί το έργο, στηριγμένο σ΄ ένα πρόσωπο, όχι σε μιαν κοινότητα ανθρώπων, ούτε σε μια πολύχρονη παράδοση, μόλις εξαφανίστηκε ο δημιουργός, διαλύθηκε μέσα στα χέρια των ίδιων εκείνων ανθρώπων, που, όταν ο Αλέξανδρος ζούσε, στάθηκαν οι απαραίτητοι συντελεστές του. Αλλά το έργο, βλέπεις, δεν ήταν δικό τους. Δεν τους είχε κάνει ο αυταρχικός ηγέτης κοινωνούς στην τιμή του έργου, αλλά θήτες του γιγάντιου εγωισμού του.
Ποτέ, μα ποτέ δε θέλησα να σου πω, ότι λείπει η πολιτική σκέψη στην Ελλάδα. Απεναντίας πιστεύω πως αφθονεί, περισσότερο μάλιστα από ό,τι φαντάζεται όποιος βλέπει τα πράγματα απ΄ έξω. Μόνο που δεν μας είναι αισθητή η παρουσία της, γιατί οι άνδρες που τη κατέχουν φθείρονται ο ένας από τον άλλο σε μιαν αδιάκοπη, πεισματική και το πιο συχνά μάταιη σύγκρουση. Αν λείπει κάτι των ελλήνων πολιτικών δεν είναι ούτε η δύναμη της σκέψης, ούτε η αγωνιστική διάθεση. Στο χαρακτήρα, στο ήθος φωλιάζει η αρρώστια. Φωλιάζει στην άρνησή τους να δεχθούν να εξαφανίσουν το άτομό τους για την ευόδωση ενός ομαδικού έργου.
Δεν κρίνουν ποτέ με δικαιοσύνη το συναγωνιστή τους και γι΄ αυτό δεν υποτάσσονται ποτέ στην υπεροχή του. Δεν έχουν την υπομονή, μέσα στον κύκλο των ισότιμων, να περιμένουν με την τάξη του κλήρου ή της ηλικίας της σειρά τους. Έτσι διασπαθίζοντας τη δύναμή του και τις αρετές του σε περιττούς αγώνες κατάντησε ο λαός με την υψηλότερη και την πλουσιώτερη στη θεωρία πολιτική σκέψη, να μείνη τόσο πίσω από μας στις πρακτικές πολιτικές του επιδόσεις.
Τα δεινά, όσα υποφέρανε ως τα σήμερα οι έλληνες, μα θαρρώ και όσα θα υποφέρουν στο μέλλον μιαν έχουν κύρια και πρώτη πηγή, την φιλοπρωτία, τη νόμιμη θυγατέρα του τρομερού των εγωισμού. Μου γράφεις πως αυτό συμβαίνει και αλλού και προ παντός σ΄ εμάς. H διαφορά, καλέ μου φίλε, έγκειται στο μέτρο και στην ένταση της φιλοπρωτίας. Βέβαια και εμείς σήμερα δεν υστερούμε. Αλλά την εποχή που θεμελιώνονταν το μεγαλείο της Ρώμης δεν είχαν υπερβή οι δικοί μας το πρεπούμενο μέτρο. Υποτάσσονταν στο κοινό νόμο και στους γενικούς σκοπούς της πολιτείας, ενώ οι έλληνες το ξεπέρασαν πριν προφτάσουν να στεριώσουν τη δύναμή τους στην οικουμένη. Όσο όμως αυστηρότερος και αν θέλω να είμαι, καθώς είναι χρέος μου, για μας τους ρωμαίους, δεν ξέρω αν μεταξύ των ρωμαίων, και σήμερα ακόμα, υπάρχουν τόσοι φανατικοί και αδίστακτοι στο κυνήγημα των τιμών, όσοι υπήρξανε μεταξύ των ελλήνων στους ενδοξώτερούς των αιώνες.
Μήπως όμως υπερβάλλω, καλέ μου φίλε; Μήπως βλέπω το θαυμαστό γένος των ελλήνων με τα μάτια της γεροντικής κακίας; Μα είναι χρόνια τώρα που με το λυχνάρι και με του ήλιου το φως διαβάζω Αριστοφάνη, Δημοσθένη, Ευριπίδη, Θεόφραστο, Επίκουρο, Ζήνωνα, Χρύσιππο και όλο και βεβαιώνομαι περισσότερο πως δεν είμαι μόνος στον τρόπο που τους κρίνω. Όχι, φίλε μου, δε βλέπω πως είμαι άδικος όταν λέγω πως πρόθεσή τους συνήθως δεν είναι να ξεπεράσουν σε αξιότητα ή και σε καλή φήμη τον αντίπαλό τους, αλλά να τον κατεβάσουν στα μάτια του κόσμου κάτω από τη δική τους θέση, όποια και αν είναι. Την αρχαίαν «ύβριν» των (Σημ. η λέξη στο πρωτότυπο είναι γραμμένη με ελληνικά στοιχεία) την κατεβάσανε στο χαμηλότερο επίπεδο!
Κάποτε με τούτην την ισοπέδωση προς τα κάτω νομίζουν πως επαναφέρουν το πολίτευμά τους στην ορθή του βάση. Μάταια ξεχώρισε ο μεγάλος Σταγειρίτης τη «δημοκρατία» (Σημ. την παρεκβατική δημοκρατία, δηλ. την οχλοκρατία) από την «πολιτεία» (Σημ. την ορθή δημοκρατία). H θέλησή τους για ισότητα, άμα την αναλύσης, θα δης ότι δεν απορρέει από την αγάπη της δικαιοσύνης, αλλά από το φθόνο της υπέρτερης αξίας. “Μια που εγώ”, λέει ο έλληνας, “δεν είμαι άξιος να ανεβώ ψηλότερα από σένα, τότε τουλάχιστον και εσύ να μη ανεβής από μενά ψηλότερα. Συμβιβάζομαι με την ισότητα”. Συμβιβάζεται με την ισότητα ο έλληνας, γιατί τι το άλλο είναι παρά συμβιβασμός να πιστεύης ανομολόγητα πως αξίζεις την πρώτη θέση και να δέχεσαι μιαν ίση με των άλλων. Μέσα του λοιπόν δεν αδικεί τόσο ο έλληνας, όσο πλανάται. Γεννήθηκε με την ψευδαίσθηση της υπεροχής.
Και ύστερα θα συναντήσης και μεταξύ των ελλήνων την άλλη την ψευδαίσθηση που τους κάνει να υπερτιμούνε τη μιαν αρετή που έχουν και να υποτιμούνε τις άλλες που τους λείπουν. Είδα δειλούς που φαντάζονταν πως μπορούν να ξεπεράσουν όλους μονάχα με την εξυπνάδα τους και ανδρείους που πίστευαν πως φτάνει για να ξεπεράσουν όλους η ανδρεία τους. Είδα έξυπνους που φαντάζονταν πως δε χρειάζεται για να γίνουν πρώτοι ούτε επιστήμη, ούτε αρετή. Είδα κάτι σοφούς που θέλαν να σταθούν απάνω και από τους έξυπνους και από τους ανδρείους με μόνη την επιστήμη και τη σοφία. Πόσο αλήθεια άμαθοι της ζωής μπορεί να είναι αυτοί οι αφεντάδες της γνώσης! Τι κακό μας έκανε αυτός ο Πλάτωνας! Πόσους δασκάλους πήρε στο λαιμό του που νομίσανε πως είναι «άνδρες βασιλικοί»! (Σημ. με ελληνικά στοιχειά στο πρωτότυπο).
Μα είδα τέλος, αγαπητέ μου Νάβιε, και κάτι ενάρετους, που δεν το χώνευαν να μην είναι πρώτοι στην πολιτεία, αφού είταν πρώτοι στην αρετή. Και βέβαια δε στασίαζαν όπως οι βάναυσοι και οι κακοί, αλλά ή αποσύρονταν σιωπηλοί και απογοητευμένοι στους αγρούς των, αφήνοντας το δήμο στα χέρια των δημαγωγών και των συκοφαντών, ή δηλητηριάζανε την ίδια τους την αρετή και τους ωραίους της λόγους με την πίκρα της αποτυχίας των. ωσάν οι ηγεσίες των πολιτειών να μην ήταν μοιραία υποταγμένες στις ιδιοτροπίες της τύχης και του χρόνου και σε λογής άλλους συνδυασμούς δυνάμεων που συνεχώς τις απομακρύνουν απ΄ την ιδεατή τους μορφή και τις παραδίνουν στα χέρια των ανάξιων ή των μέτριων. Τέτοια είναι τα πάθη και οι αδυναμίες που φθείρουν τους ηγέτες των ελληνικών πόλεων.
Όσο για τους οπαδούς των ηγετών αυτών, έχουν και αυτοί την ιδιοτυπία τους στον μακάριον εκείνον τόπο. Είναι οπαδοί, πραγματικοί οπαδοί, μόνο όσοι χάσαν οριστικά την ελπίδα να γίνουν και αυτοί ηγέτες. Έτσι θα παρατηρήσης πως πιστοί οπαδοί είναι μόνο οι γεροντώτεροι από τον ηγέτη τους. Ελάχιστοι είναι οπαδοί από πίστη ιδεολογική ή από πίστη στον ηγέτη οι πολλοί είναι πειθαναγκασμένοι από τα πράγματα γιατί ατύχησαν, γιατί βαρέθηκαν ή λιποψύχησαν. Γι΄ αυτό είναι και όλοι προσωρινοί, άπιστοι, ενεδρεύοντες οπαδοί, ως που να περάσει η κακή ώρα.
Μα και αυτοί που μένουν και όσο μένουν οπαδοί, προσπαθούν συνεχώς να αναποδογυρίσουν την τάξη της ηγεσίας και να διευθύνουν αυτοί από το παρασκήνιο τον ηγέτη. Γι΄ αυτό και βλέπεις τόσο συχνά να είναι περιζήτητοι οι μέτριοι ηγέτες, που προσφέρονται ευκολώτερα στην παρασκηνιακήν ηγεσία των οπαδών των. Σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σημασία να ξέρης ποιος είναι ο ονομαστικός ηγέτης μιας πολιτικής μερίδας, αλλά ποιοι εκ του αφανούς τον διευθύνουν. Βλέπεις, είναι μερικοί άνθρωποι που δεν είναι προικισμένοι με τα χαρίσματα με τα οποία αποκτάς τα φαινόμενα της ηγεσίας, αλλά μόνο με εκείνα που χρειάζονται για την ουσία της, για την άσκηση της εξουσίας. Είναι αναγκασμένοι λοιπόν οι τέτοιοι να περιορισθούν στο ρόλο του υποβολέα και να αφήνουν τους άλλους, που κατέχουν τα φαινόμενα, να χαριεντίζωνται απάνω στη σκηνή.
Δε σου κρύβω πως με πείραξε ο λόγος σου, πως δείχνομαι τάχα κακός και άδικος με τους έλληνες. Ας αρχίσω λοιπόν σήμερα το γράμμα μου με έναν έπαινο γι΄ αυτούς, για να ξεπλύνω ετσι κάπως τη μομφή σου. O εγωισμός δεν κάνει τους έλληνες μόνο κακούς πολίτες στην αγορά, τους κάνει και καλούς στρατιώτες στον πόλεμο. Έχουν αιώνων τρόπαια που μέσα στη μνήμη τους γίνονταισα νόμοι άγραφοι και επιβάλλουν την περιφρόνηση της κακουχίας και του κινδύνου. Μη συγχέης τη διάλυση της στρατιωτικής δύναμης, που έχει αφορμή τις εμφύλιες έριδες, με την ατομική γενναιότητα καθώς και την πολεμική δεξιοτεχνία των ελλήνων.
Μα και δεν είναι μόνο στον πόλεμο ο έλληνας γενναίος και άξιος μαχητής, αλλά και στην ειρήνη. Ακριβώς γιατί η γενναιότητά του δεν είναι συλλογική, σαν των περισσότερων λαών, αλλά ατομική, γι΄ αυτό δε φοβάται, και εκεί που βρίσκεται μόνος του, να ριψοκινδυνεύη, στην ξενητιά, στο παράτολμο ταξίδι, στην εξερεύνηση του αγνώστου. Γι΄ αυτό και τόλμησε τέτοια που εμείς δε θα τολμούσαμε ποτέ και θεμέλιωσε για αιώνες αποικίες έξω από τις στήλες του Ηρακλέους και πέρα, μέσα στα χιόνια της Σκυθίας. και στον καιρό μας ακόμη έλληνες δεν είναι εκείνοι που τόλμησαν να διασχίσουν άγνωστες θάλασσες για να φτάσουν στη χώρα των Ινδών και στις έμπυρες χώρες πιο κάτω από τη γη των Αιθιόπων;
Αναρωτιέσαι κάποτε γιατί τα τολμάει αυτά τα παράτολμα ο έλληνας; Επειδή είναι γενναίος ο έλληνας, είναι και παίκτης. Παίζει την περιουσία του τη ζωή του και κάποτε και την τιμή του. Γεννήθηκε για να σκέπτεται μόνος, για να δρα μόνος, για να μάχεται μόνος και γι΄ αυτό δε φοβάται τη μοναξιά. Εμείς αντίθετα είμαστε από τα χρόνια τα παλιά μια υπέροχα οργανωμένη αγέλη. Σκεπτόμαστε μαζί, δρούμε μαζί, μαχόμαστε μαζί και μοιραζόμαστε μαζί την τιμή, τα λάφυρα και τη δόξα. Οι έλληνες δε δέχονται, όσο αφήνεται η φύση τους ελεύθερη, να μοιρασθούν τίποτα με κανέναν. Το εθνικό τους τραγούδι, αρχίζει με έναν καυγά, γιατί θελήσανε να κάνουν μοιρασιά ανάμεσα σε άντρες που μοιρασιά δε δέχονται.
Και μια που πήρα το δρόμο των επαίνων, άκουσε και τούτο, που δεν είναι και ο μικρότερος. Οι αυστηρές κρίσεις που τώρα βδομάδες σου γράφω, θαρρείς πως είναι μόνο δικές μου; Τις πιο πολλές τις διδάκτηκα από ένα έλληνα, από τον Επίκτητο. Νέος τον άκουσα να εξηγή το μέγα δράμα του γένους του. Ήσυχα καθαρά, με την ακριβολογία και τη χάρη που σφράγιζε το λόγο του, μας ετοίμαζε για έναν κόσμο που είχε πια περάσει, για μιαν Ατλαντίδα που είχε κατακαλύψει ο Ωκεανός. Κάποτε κάνοντας την απολογία της πατρίδας του, μας έλεγε: «Δεν είναι τόσο δίκαια τα ανθρώπινα, ώστε μόνο αμαρτήματα να είναι οι αιτίες των τιμωριών. H Τύχη, η τυφλή θεά, η τελευταία στην οποία θα πάψω να πιστεύω, πρόδωσε συχνά τους έλληνες στο δρόμο τους. Αλλά και αυτοί, πρόσθετε, τη συντρέξανε με το δικό τους τρόπο». Μη νομίσης όμως πως μόνο ένας Επίκτητος κατέχει την αρετή του «γνώθι σαυτόν» (Σημ. Στο πρωτότυπο γραμμένο ελληνικά). Σε κάθε κόγχη απάγκια της αγοράς κάθε πόλης, σε κάθε πλάτανο από κάτω της ευλογημένης ελληνικής γης, θα βρης και έναν έλληνα, αδυσώπητο κριτή του εαυτού του. Και εύκολα θα σου ξανοιχθή και ας είσαι ξένος. Αρκεί εσύ να μην αρχίσης να κακολογής τίποτα το ελληνικό, γιατί τότε μέσα του ξυπνάει μια άλλη αρετή, η περηφάνια.
Ναι, ναι, σε βλέπω να γελάς, Ατίλιε Νάβιε, αυτούς του ταπεινούς κόλακες που σέρνονταιστους προθαλάμους μας, γελάς που τους ονομάζω περήφανους. Και όμως θα αστοχήσης στο έργο σου αν αγνοήσης αυτή την αλήθεια. Πρόσεξε την υπεροψία και τη φιλοτιμία των ελλήνων. Μην πλανάσαι! Έχουν την ευαισθησία των ξεπεσμένων ευγενών. Είναι γκρεμισμένοι κοσμοκράτορες, ποτέ όμως τόσο χαμηλά πεσμένοι, ώστε να ξεχάσουν τι ήτανε. H πολυσύνθετη ψυχή τους χωράει λογής αντιφάσεις και έρχονται ώρες που για πολλούς είναι δίκαιος ο ειρωνικός λόγος του Ιουβενάλιου Graeculus esuriens, in coelum jusseris, ibit [μετ. «Το λιμασμένο γραικύλο κι΄ αν στον ουρανό τον προστάξης (να πάη), θα πάη.»] Αλλοι όμως είναι τούτοι οι γραικύλοι και άλλοι οι έλληνες. Και το πιο περίεργο: οι ίδιοι τούτοι σε άλλες ώρες είναι γραικύλοι και σε άλλες έλληνες (Σημ. ο συγγραφέας παίζει εδώ με τις λέξεις graeculus και graeci. Στη μετάφραση φυσικά το λογοπαίγνιο χάνεται).
Δεν πρέπει ποτέ να δώσης στον έλληνα την εντύπωση ότι του αφαίρεσες την ελευθερία του. Αφησέ τον, όσο μπορείς, να ταράζεται, να θορυβή και να ικανοποιή την πολιτική του μανία, μέσα στη σφαίρα που δεν κινδυνεύουν τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας. Εσύ πρέπει να έχης την τέχνη να επεμβαίνης μόνο την τελευταία στιγμή, όταν δεν μπορείς να βάλης τους έλληνες τους ίδιους να αποτρέψουν το δυσάρεστο. Πάντοτε βρίσκονται οι διαφωνούντες μεταξύ των ελλήνων, που θα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν είτε θεληματικά, είτε, συνηθέστερα, αθέλητά τους.
Υποβοηθώντας το τυφλό παιχνίδι των φατριών από το παρασκήνιο, χωρίς να προσβάλλης την περηφάνια τους, μπορεί να οδηγήσης τις ελληνικές πόλεις προς το καλό πολύ ευκολώτερα παρά με τις σοφώτερες διαταγές που θα εξέδιδες, αν είσουνα ανθύπατος στην Ισπανία ή στην Ιλλυρία. Valde aveo scire quid agas. Data Nonis Juniis ex Tusculo.
...
Όμως αν θέλης στην Ελλάδα πραγματικά να επιβάλης μιαν απόφασή σου, όσο σωστή και αν είναι, κοίταξε να μη φανή η πρόθεσή σου. Πρέπει να θυσιάσης την τιμή μιας απόφασης για να την επιβάλης μεταξύ των ελλήνων. Κάλεσε ιδιατέρως έναν έναν τους αρχηγούς των μερίδων. Δώσε στον καθένα την ευκαιρία μιας επίπλαστης πρωτοβουλίας. Φυσικά, αν δυστροπούν, να τους τρομάξης. Αλλά και αυτό υπό εχεμύθειαν, χωρίς να αναγκάσης τη φιλοτιμία τους να πάρη τα όπλα. Δώσε τους κάποια περιθώρια έντιμης υποχώρησης, και όταν ακόμα στην πραγματικότητα διατάσσης. Μην τους πης ότι διατάσσεις, πες τους ότι δεν διατάσσεις, αλλά ότι αν δεν γίνη τούτο και εκείνο, τότε οι ρωμαϊκές λεγεώνες θα αναγκασθούν να μεταθασταθμεύσουν, για λόγους ασφάλειας, σε άλλη επαρχία και τότε μπορεί τίποτε Γέτες ή Κέλτες ή Δακοί να στείλουν τα στίφη τους να δηώσουν τη χώρα και ας αναμετρήσουν οι ίδιοι τις συνέπειες και ας αποφασίσουν.
Όλα αυτά δε σου τα λέω για να σε κάνω να περιφρονής τους έλληνες. Απεναντίας σου τα λέω για να τους καταλάβης και να τους προσέξης. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τα ίχνη μερικών αρετών που μοιάζουν με τη χόβολη μιας μεγάλης πυράς. Μελετητές της ψυχής των ατόμων και του όχλου, θα τους δης να εκτελούν μερικούς θαυμάσιους ελιγμούς, να χαράζουν πολιτικά σχέδια περίλαμπρα, με μιαν ευκινησία στη σκέψη και μια γοργότητα στις αντιδράσεις που εμείς εδώ ποτέ δε φτάσαμε. Μόνο που ύστερα θα μελαγχολήσεις βλέποντας πως είναι πια ασήμαντοι οι σκοποί για τους οποίους ξοδεύονται αυτά τα εξαίσια χαρίσματα».
Πραγματικότητα ή «κατασκεύασμα»;
Δεν είναι η πρώτη φορά που η εν λόγω επιστολή βγαίνει στο φως της δημοσιότητας. Έχει αμφισβητηθεί έντονα το αν πρόκειται για πραγματικό κείμενο ή αν το «κατασκεύασε» ο Κωνσταντίνος Τσάτσος. Ο κ. Παπαθεμελής έγραψε σε σχετική του επιστολή προς την ΕΤ 3: «Διέλαθε της προσοχής σας, καθώς και εκείνης των πανεπιστημιακών συνομιλητών σας ότι τόσο ο Μενένιος Άπιος όσο και οι επιστολές του είναι πλάσμα της φαντασίας του αειμνήστου Κωνσταντίνου Τσάτσου.
Ο Τσάτσος είχε δημοσιεύσει τα κείμενα αυτά στο περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ του 1954. Τα αναδημοσίευσε επίσης στη Β’ σειρά των Αφορισμών και Διαλογισμών του (Βιβλιοπωλείο της Εστίας β’ έκδ. 1970 σελ.243 έπ.) με τον τίτλο «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι».
Εκεί ο συγγραφέας περιγράφει ότι πέρασε τάχα από την Αθήνα ένας παλιός συμφοιτητής του τότε Καθηγητής Πανεπιστημίου σε χώρα του Βορρά που τον πληροφόρησε ότι κάπου στην Αίγυπτο στην αρχαία Οξύρρυγχο, το σημερινό Μπενεζέ, βρέθηκαν πάπυροι σε λατινική γλώσσα που περιείχαν απόψεις του εν λόγω Μενένιου για τους Έλληνες.
Το δημιούργημα της φαντασίας του Κ.Τ. υπήρξε εξαιρετικά πειστικό, έγινε δεκτό χωρίς επιφυλάξεις. Τριάντα χρόνια μετά, τον Μάϊο του 1983, προκλήθηκε μια έντονη αμφισβήτηση της γνησιότητας των Οξυρρύγχιων Παπύρων από τις στήλες της «Καθημερινής» και της «Εστίας» οπότε τότε παρενέβη ο Κ.Τσάτσος και ομολόγησε («Καθημερινή 27/5/1983) ότι οι «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι» είναι «ολόκληρο κατασκεύασμα δικό του».
Προς παρηγορίαν σας, ακόμη και ο κορυφαίος ιστορικός του Νέου Ελληνισμού ο μακαρίτης Καθηγητής Απόστολος Βακαλόπουλος στο βιβλίο του «Ο Χαρακτήρας των Ελλήνων» είχε αποδεχθεί ως αληθινούς τους παπύρους και τον Μενένιο (πρβλ.την μαρτυρία του σε νεότερη έκδοση του «Χαρακτήρα των Ελλήνων» εκδόσεις ΗΡΟΔΟΤΟΣ χ.χ.σ.34 υποσ. 32)».
Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι πρόκειται για δημιουργία του Κωνσταντίνου Τσάτσου, νομίζουμε ότι είναι τέλειο και αποτελεί ένα κείμενο που όμοιό του δύσκολα θα μπορούσε να δημιουργήσει ένας άλλος άνθρωπος. Και σαν κείμενο και σαν σύλληψη, το κείμενο του Κωνσταντίνου Τσάτσου είναι μοναδικό. Κι ως τέτοιο ας το... απολαύσουμε κι ας πάρουμε από αυτό ό,τι θα μας είναι χρήσιμο για την πορεία μας...
Κυρίες και κύριοι διαβάστε με προσοχή τι έλεγε για τους Έλληνες επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ο Ρωμαίος Συγκλητικός Μενένιος Άπιος προς τον Ανθύπατο Ατίλιο Νάβιο που θα αναλάμβανε την διοίκηση της Αχαΐας. Την μετάφραση του πάπυρου έκανε ο σπουδαίος Έλληνας Κωνσταντίνος Τσάτσος. Μία επιστολή που καλό είναι να μην φτάσει σε γνώση των Ευρωπαίων επιτρόπων...
«Κερδίσαμε, αγαπημένε Ατίλιε, τον κόσμο με τις λεγεώνες μας, αλλά θα μπορέσωμε να τον κρατήσωμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρωμε. Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης. Από τον Περσικό κόλπο ως τη Μαυριτανία, από τη γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη. Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς, πώς μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση, θα έπρεπε να ήταν πρώτος ετούτος καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας τους λαούς, αναλαμβάνομε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους.
Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες. Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε τη συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για τη δόξα της Ρώμης πέθανε νέος, γιατί αλλιώς θα ήτανε οι έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου. Αλλοίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες, σε θεσμούς, που αντέχουν στη ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων. Έχομε τη σοφία να μη θέλωμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.
Καταλάβαμε πως μια τέτοια εκμετάλλευση καταντάει ζημιά και ανησυχία δαπανηρή, όταν ξεπερνάει το πρεπούμενο μέτρο. Και μάλιστα όσο πιο πολύ εκτείνεται η εξουσία, όσο πιο πολύ αραιώνουν οι φρουρές και αυξαίνει η δυσαναλογία του αριθμού των αρχόντων και των αρχομένων, τόσο η εκμετάλλευση πρέπει να γίνεται πιο ανεπαίσθητη, ενας ελαφρύς τόκος που οι λαοί μας πληρώνουν για την τάξη και την ειρήνη που τους εξασφαλίζουμε. Αλλά δε φτάνει να τους χαρίζωμε ειρήνη και τάξη, γιατί αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων. Πρέπει να προάγωμε την υλική ευημερία των λαών μας. Πρέπει με την υπερέχουσα τεχνική μας να τους κατασκευάζωμε υδραγωγεία και αιωνόβιους δρόμους, λιμάνια, γιοφύρια και άλλα έργα που κάνουν τη ζωή των ανθρώπων πιο άνετη και πιο εύκολη. Θα έπρεπε ακόμη και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε.
Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνωμε μόνο στις δυτικές επαρχίες, γιατί εκεί που βρίσκεσαι εσύ, οι έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλλίτερα από μας. Ας επαναλάβωμε και εμείς τη δυσάρεστην ομολογία του Οράτιου Φλάκκου: Graecia capta, ferum victorem cepit, et artes Intulit agresti Latio. ...O έλληνας είναι πιο εγωιστής από μας και συνεπώς και από όλα τα έθνη του κόσμου. Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα. Αδέσμευτο, αυθαίρετο, και ατίθασο, αλλά και αληθινά ελεύθερο ορθώνεται το εγώ των ελλήνων. Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, όσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με τη σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν απ΄ αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει, αλλά είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι, χάρις σε αυτό το εγώ, αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.
Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα. Το ίδιο «εγώ» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των Ανθρώπων. Και ήρθανε οι καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλά δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες.
Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι΄ αυτό η κρίση μας γι΄ αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή, που κάποτε καταντάει άδικη. Αλλά και πώς να μην είναι; H μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί το νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια. Απορείς πώς η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών έχει τόση λίγη πίστη στο νόμο. Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των. Σπάνια οι έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι». Πείθονται μόνο στα ρήματα τα δικά τους και ή αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο, ανάλογα με τα κέφια της στιγμής ή όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν, τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους ή τη βία ή το δόλο. A! τόσο τη χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη!
O έλληνας έχει πιο αδύνατη μνήμη από μας έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν κάπως τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις. Θες να σαγηνέψης την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική; Πες τους: «Σας υπόσχομαι αλλαγή». Πες τους: «Θα θεσπίσω νέους νόμους». Αυτό αρκεί. με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία του, το αψίκορο πάθος του. Τι φαεινές συλλήψεις θα βρης μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής!
Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτορα τολμήσαμε , διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες, να ξεφύγωμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας, και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους, όλα τα εξωτερικά περιβλήματα. Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχεια του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχομε αιώνες εκεί που οι έλληνες εκάμφθηκαν σε δεκαετηρίδες.
Οι έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν απάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής των περίπτωσης, ακόμα και όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία ή στο δικαστήριο. O έλληνας ζητεί από το νόμο δικαιοσύνη για τη δική του προσωπική περίπτωση. Αν τύχη και ο νόμος, δίκαιος στην ολότητά του, και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις, όπως η δική του, δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτή. Και εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων, πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων. Πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Αλλά δεν τ΄ ακούει αυτά ο έλληνας! Δε δέχεται να θυσιάση τη δική του περίπτωση, το δικό του εγώ σ΄ ένα νόμο σκόπιμο, και δίκαιο στη γενικότητά του.
Έτσι είναι οι πολλοί στις πόλεις που πρόκειται τώρα να διοικήσης, έτσι διαφορετικοί, αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας, που θεμελίωσαν το μεγαλείο την παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας. Όσο περνούν οι αιώνες τόσο κι εμείς και οι λαοί που κυβερνούμε γινόμαστε περισσότερο ατομιστές, ως που μια μέρα να μαραθούμε όλοι μαζί μέσα στη μόνωση των μικρών εαυτών μας. Νομίζω πως οι έλληνες απάνω στους οποίους εσύ τώρα άρχεις είναι πρωτοπόροι σε αυτόν το θανάσιμο κατήφορο. Δε σου έκανε κιόλας εντύπωση, καλέ μου Νάβιε, η αδιαφορία του έλληνα για το συμπολίτη του; Όχι πως δε θα του δανείσει μια χύτρα να μαγειρέψει, όχι πως αν τύχη μια αρρώστια δε θα τον γιατροπορέψη, όχι πως δεν του αρέσει να ανακατεύεται στις δουλειές του γείτονα, για να του δείξει μάλιστα την αξιοσύνη του και την υπεροχή του. Σε τέτοιες περιπτώσεις βοηθάει ο έλληνας περισσότερο από κάθε άλλον. Βοηθάει πρόθυμα και τον ξένο, με την ιδέα μάλιστα, που χάρις στους μεγάλους στωϊκούς, πάντα τον κατέχει, μιας πανανθρώπινης κοινωνίας. Του αρέσει να δίνη στον ασθενέστερο, στο αβοήθητο. Είναι και αυτό ένας τρόπος υπεροχής.
Λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίον του, κάτι άλλο θέλω να πω. Αλλά μου πέφτει δύσκολο να στο εξηγήσω. Θα αρχίσω με παραδείγματα, που, αν προσέξης, ανάλογα θα δης και εσύ ο ίδιος πολλά με τα μάτια σου. Ακόμη υπάρχουνε ποιητές πολλοί και τεχνίτες στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Πλησίασέ τους, καθώς είναι χρέος σου, και πες μου αν άκουσες κανέναν απ΄ αυτούς ποτέ να επαινή τον ομότεχνό του. Δε χάνει τον καιρό του σε επαίνους των άλλων ο έλληνας. Δε χαίρεται τον έπαινο. Χαίρεται όμως τον ψόγο και γι΄ αυτόν βρίσκει πάντα καιρό.
Για την κατανόηση, την αληθινή, αυτήν που βγαίνει από τη συμπάθεια γι΄ αυτό που κατανοείς, δε θέλει τίποτα να θυσιάση. Το κίνητρο της δικαιοσύνης δε τον κινεί για να επαινέση ό,τι αξίζει τον έπαινο. Όχι που δεν θα ήθελε να είναι δίκαιος, αλλά δεν αντιλαμβάνεται καν την αδικία που κάνει στον άλλο. Αλλού κοιτάζει. Θαυμάζει ό,τι είναι ο δικός του κόσμος. Κάθε άλλον τον υποτιμά. Όταν ένας πολίτης άξιος δεν αναγνωρίζεται κατά την αξία του, λέει ο έλληνας: "αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ ο αξιώτερός του, τι πειράζει αν αυτός δεν αναγνωρίζεται;" O εγωκεντρισμός αφαιρεί από τον έλληνα τη δυνατότητα να είναι δίκαιος. Και αυτό εννοούσα λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίοντου. το πάθος του εγωισμού τον εμποδίζει να ασχολείται με τον άλλο, να συνεργάζεται μαζί του. Και φυσικά από την έλλειψη τούτη της αλληλεγγύης ματαιώνονται στις ελληνικές κοινωνίες οι κοινές προσπάθειες. H δράση του έλληνα κατακερματίζεται σε ατομικές ενέργειες, που συχνά αλληλοεξουδετερώνονται και συγκρούονται.
Κάποτε και τους νεκρούς ακόμα, όπου θάλεγε κανείς πως φθόνος δε χωρεί, τους αφήνουν ατίμητους οι έλληνες, γιατί δε βρίσκουν μέσα τους τη διάθεση να θυσιάσουν κάτι από το νου και την καρδιά τους για ένα τέτοιο έργο δικαιοσύνης. Μόνο ο ηδονισμός του μίσους μπορεί να τους κάνει τυμβωρύχους. Το εγώ -το τρομερό αυτό εγώ- το πάντα γυρισμένο προς τον εαυτό του, για να υψωθή, ταπεινώνει και τους νεκρούς και εκδικείται ακόμη και για την περασμένη του δόξα.
Μόνο όταν δημιουργηθούν συμφέροντα που συμβαίνει να είναι κοινά σε πολλά άτομα μαζί, βλέπεις τη συναδέλφωση και την αλληλεγγύη. Πολύ σπάνια για την προάσπιση κοινών ιδανικών. Κοινά ιδανικά σχεδόν δεν υπάρχουν. Στον κάθε έλληνα τα ιδανικά είναι ατομικά. Γι΄ αυτό οι πολιτικές των φατρίες είναι φατρίες συμφερόντων. Και το ιδανικό του κάθε ηγέτη είναι ο εαυτός του.
Εδώ και δυο βδομάδες σου έγραφα για το φυγόκεντρον εγωισμό των ελλήνων. Δε θυμάμαι όμως αν σου έγραψα το χειρότερο. Κινημένος από την ίδια αυτήν εγωπάθεια, τη ρίζα αυτήν κάθε ελληνικού κακού, -ας βοηθήσουν οι θεοί να μη γίνη και των δικών μας δεινών η μολυσμένη πηγή- ο έλληνας δε συχωρνάει στο συμπολίτη του καμμιά προκοπή. Όποιον τον ξεπεράση, ο έλληνας τον φθονεί με πάθος. Και αν είναι στο χέρι του να τον γκρεμίση από εκεί που ανέβηκε, θα το κάνη. Μα το πιο σπουδαίο, για να καταλάβης τον έλληνα, είναι να σπουδάσης τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει το φθόνο του, τον τρόπο που εφεύρε για να γκρεμίζη καλλίτερα. Είναι ένας τρόπος πιο κομψός από το δικό μας, γέννημα σοφιστικής ευστροφίας και διανοητικής δεξιοτεχνίας. Δεν του αρέσει η χονροκομμένη δολοφονία στους διαδρόμους του Παλατιού, αλλά η λεπτοκαμωμένη συκοφαντία, ένα είδος αναίμακτου ηθικού φόνου, ενός φόνου διακριτικότερου και εντελέστερου, που αφήνει του δολοφονημένου τη σάρκα σχεδόν ανέπαφη, να περιφέρη την ατίμωση και τη γύμνια της στους δρόμους και στις πλατείες.
Διότι και τη συκοφαντία, αγαπητέ μου, την έχουν αναγάγει σε τέχνη οι θαυμάσιοι, οι φιλότεχνοι έλληνες, οι πρώτοι δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου. Το να επινοήσης ένα ψέμα για κάποιον και να το διαλαλήσης, αυτό είναι κοινότυπο και άτεχνο. Σε πιάνει ο άλλος από το αυτί και σε αποδείχνει εύκολα συκοφάντη και σε εξευτελίζει. H τέχνη είναι να συκοφαντής, χωρίς να ενσωματώνεις πουθενά ολόκληρη τη συκοφαντία, μόνο να την αφήνεις να τη συνάγουν οι άλλοι από τα συμφραζόμενα και έτσι ασυνείδητα να υποβάλλεται σε όποιον την ακούει. H τέχνη, είναι να βρίσκης το διφορούμενο λόγο, που άμα σε ρωτήσουν γιατί τον είπες, να μπορής να πης πως τον είπες με την καλή σημασία, και πάλι εκείνος που τον ακούει να αισθάνεται πως πρέπει να τον εννοήση με την κακή του σημασία. Αυτό είναι το αγχέμαχο όπλο με το οποίο πολεμάει ο έλληνας τον έλληνα, ο ηγέτης τον ηγέτη, ο φιλόσοφος το φιλόσοφο, ο ποιητής τον ποιητή, αλλά και ο ανάξιος τον άξιο, ο ουσιαστικά αδύνατος τον ουσιαστικά δυνατό. Αν και ξένος, θα δοκιμάσης την αιχμή τούτου του όπλου και εσύ όπως τη δοκίμασα και εγώ. Θα απορήσης σε τι κοινωνική περιωπή βάζουν οι έλληνες τους δεξιοτέχνες της συκοφαντίας, πώς τους φοβούνται οι πολλοί και αγαθοί, πώς τους υπολήπτονται οι χρησιμοθήρες και πώς γλυκομίλητα τους χαιρετούν όταν τους συναντούν στις στοές και στην αγορά.
Το ανυπόταχτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας, σπρώχνουν σχεδόν τον κάθε έλληνα να θεωρή τον εαυτό του πρώτο μέσα στους άλλους. Αδιαφορώντας για όλους και για όλα, παραβλέποντας ό,τι γίνηκε πριν και ό,τι γίνεται γύρω του, αρχίζει κάθε φορά από την αρχή και δεν αμφιβάλλει πως πορεύεται πρώτος στο δρόμο το σωστό. Ταλαιπωρεί από αιώνες την ελληνική ζωή η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του έλληνα στην προσωπική του γνώμη και στις προσωπικές του δυνατότητες.
Παρά να υποβάλη τη σκέψη του στη βάσανο μιας ομαδικής συζήτησης, προτιμάει να ριψοκινδυνεύση με μόνες τις προσωπικές του δυνάμεις. Πρόσεξε τις συσκέψεις των ηγετών των πολιτικών τους μερίδων με τους δήθεν φίλους των και θα δης ότι οι περισσότερες είναι προσχήματα. O ηγέτης λέει τη γνώμη του, βελτιώνει τη διατύπωσή της με τις πολλές επαναλήψεις χωρίς ούτε να περιμένη, ούτε να θέλη καμμίαν αντιγνωμία. Και οι φίλοι του το ξέρουν αυτό καλά και συχνάζουν σε αυτές τις συσκέψεις ή για να μάθουν τα νέα της ημέρας ή για να βρουν ευκαιρία να κολακεύσουν τον ηγέτη.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο έλληνας πολιτικός ανακυκλώνεται μόνος του μέσα στις δικές του σκέψεις, γιατί πιστεύει πως αυτές αρκούν για το έργο του ή, το χειρότερο, γιατί η χρησιμοποίηση και των άλλων στην εκτέλεσή του, θα περιώριζε την κυριότητά του απάνω στο έργο. Θα το έκανε, περισότερο τέλειο, αλλά λιγότερο δικό του. Και εκείνο που προέχει για τον έλληνα δεν είναι το πρώτο, αλλά το δεύτερο. Έτσι σε πρώτη μοίρα έρχεται η τιμή του εγώ και σε δεύτερη η αξία του έργου. Αυτή είναι η αδυναμία του πολιτικού ήθους που θα παρατηρήσης στους έλληνες δημόσιους άνδρες, που κατά τα άλλα και πιο υψηλόφρονες είναι και πιο αδέκαστοι και σχεδόν όλοι πιο φτωχοί από τους σύγχρονους δικούς μας.
Οι παλιοί όμως ρωμαίοι, αυτοί κατείχαν την αρετή της μετριοφροσύνης που απουσιάζει και απουσίασε πάντα από την ελληνική πολιτική ζωή και γι΄ αυτό τότε κατορθώσανε, αν και σε τόσα καθυστερημένοι, να πάρουν την κοσμοκρατορία από τα χέρια των ελλήνων. Γιατί, βλέπεις, τούτη η μοιραία για την τύχη των ελλήνων εγωπάθεια φέρνει και ένα άλλο χειρότερο δεινό: όπου βασιλεύει, τα έργα σχεδιάζονται πάντα μέσα στα στενά όρια της ατομικότητας, σύντομα και βιαστικά, για να συντελεσθούν όλα, πριν το πρόσωπο εκλείψη.
H πολιτική όμως που θεμελιώνει τις μεγάλες πολιτείες δε σηκώνει ούτε βιασύνη ούτε συντομία. Σχεδιάζεται σε έκταση αιώνων. Δεν προσδένεται σε άτομα, αλλά σε ομάδες προσώπων, σε διαδοχικές γενεές. Στην εκτύλιξή της εξαφανίζεται το εφήμερο άτομο και παίρνουν την πρώτη θέση, διαρκέστερες υποστάσεις, λαοί, οικογένειες, πολιτικές μερίδες ή κοινωνικές τάξεις. Τα εδραία πολιτικά έργα μέσα στην ιστορία είναι υπερπροσωπικά. Και δυστυχώς οι έλληνες μόνο σε προσωπικά έργα επιδίδονται με ζήλο. Γι΄ αυτό ή δε φτάνουν ως την τελείωση ενός άξιου πολιτικού έργου ή όταν φτάσουν, φέρνει μέσα του το έργο τους το ίδιο, το σπέρμα της φθοράς. Και αυτό είναι δίκαιο. Γιατί σκοπός των ελλήνων είναι η πρόσκαιρη λάμψη του πρόσκαιρου ατόμου, όχι η μόνιμη απρόσωπη ευόδωση του έργου του ίδιου.
Έπρεπε εξαιρετικά ευνοϊκές περιστάσεις να συντρέξουν με τη μεγαλοφυϊα του Αλέξανδρου του Μακεδόνα για να αποκτήσουν για λίγα χρόνια οι έλληνες μια κυρίαρχη πολιτική θέση στην οικουμένη. Αλλά και εκεί το έργο, στηριγμένο σ΄ ένα πρόσωπο, όχι σε μιαν κοινότητα ανθρώπων, ούτε σε μια πολύχρονη παράδοση, μόλις εξαφανίστηκε ο δημιουργός, διαλύθηκε μέσα στα χέρια των ίδιων εκείνων ανθρώπων, που, όταν ο Αλέξανδρος ζούσε, στάθηκαν οι απαραίτητοι συντελεστές του. Αλλά το έργο, βλέπεις, δεν ήταν δικό τους. Δεν τους είχε κάνει ο αυταρχικός ηγέτης κοινωνούς στην τιμή του έργου, αλλά θήτες του γιγάντιου εγωισμού του.
Ποτέ, μα ποτέ δε θέλησα να σου πω, ότι λείπει η πολιτική σκέψη στην Ελλάδα. Απεναντίας πιστεύω πως αφθονεί, περισσότερο μάλιστα από ό,τι φαντάζεται όποιος βλέπει τα πράγματα απ΄ έξω. Μόνο που δεν μας είναι αισθητή η παρουσία της, γιατί οι άνδρες που τη κατέχουν φθείρονται ο ένας από τον άλλο σε μιαν αδιάκοπη, πεισματική και το πιο συχνά μάταιη σύγκρουση. Αν λείπει κάτι των ελλήνων πολιτικών δεν είναι ούτε η δύναμη της σκέψης, ούτε η αγωνιστική διάθεση. Στο χαρακτήρα, στο ήθος φωλιάζει η αρρώστια. Φωλιάζει στην άρνησή τους να δεχθούν να εξαφανίσουν το άτομό τους για την ευόδωση ενός ομαδικού έργου.
Δεν κρίνουν ποτέ με δικαιοσύνη το συναγωνιστή τους και γι΄ αυτό δεν υποτάσσονται ποτέ στην υπεροχή του. Δεν έχουν την υπομονή, μέσα στον κύκλο των ισότιμων, να περιμένουν με την τάξη του κλήρου ή της ηλικίας της σειρά τους. Έτσι διασπαθίζοντας τη δύναμή του και τις αρετές του σε περιττούς αγώνες κατάντησε ο λαός με την υψηλότερη και την πλουσιώτερη στη θεωρία πολιτική σκέψη, να μείνη τόσο πίσω από μας στις πρακτικές πολιτικές του επιδόσεις.
Τα δεινά, όσα υποφέρανε ως τα σήμερα οι έλληνες, μα θαρρώ και όσα θα υποφέρουν στο μέλλον μιαν έχουν κύρια και πρώτη πηγή, την φιλοπρωτία, τη νόμιμη θυγατέρα του τρομερού των εγωισμού. Μου γράφεις πως αυτό συμβαίνει και αλλού και προ παντός σ΄ εμάς. H διαφορά, καλέ μου φίλε, έγκειται στο μέτρο και στην ένταση της φιλοπρωτίας. Βέβαια και εμείς σήμερα δεν υστερούμε. Αλλά την εποχή που θεμελιώνονταν το μεγαλείο της Ρώμης δεν είχαν υπερβή οι δικοί μας το πρεπούμενο μέτρο. Υποτάσσονταν στο κοινό νόμο και στους γενικούς σκοπούς της πολιτείας, ενώ οι έλληνες το ξεπέρασαν πριν προφτάσουν να στεριώσουν τη δύναμή τους στην οικουμένη. Όσο όμως αυστηρότερος και αν θέλω να είμαι, καθώς είναι χρέος μου, για μας τους ρωμαίους, δεν ξέρω αν μεταξύ των ρωμαίων, και σήμερα ακόμα, υπάρχουν τόσοι φανατικοί και αδίστακτοι στο κυνήγημα των τιμών, όσοι υπήρξανε μεταξύ των ελλήνων στους ενδοξώτερούς των αιώνες.
Μήπως όμως υπερβάλλω, καλέ μου φίλε; Μήπως βλέπω το θαυμαστό γένος των ελλήνων με τα μάτια της γεροντικής κακίας; Μα είναι χρόνια τώρα που με το λυχνάρι και με του ήλιου το φως διαβάζω Αριστοφάνη, Δημοσθένη, Ευριπίδη, Θεόφραστο, Επίκουρο, Ζήνωνα, Χρύσιππο και όλο και βεβαιώνομαι περισσότερο πως δεν είμαι μόνος στον τρόπο που τους κρίνω. Όχι, φίλε μου, δε βλέπω πως είμαι άδικος όταν λέγω πως πρόθεσή τους συνήθως δεν είναι να ξεπεράσουν σε αξιότητα ή και σε καλή φήμη τον αντίπαλό τους, αλλά να τον κατεβάσουν στα μάτια του κόσμου κάτω από τη δική τους θέση, όποια και αν είναι. Την αρχαίαν «ύβριν» των (Σημ. η λέξη στο πρωτότυπο είναι γραμμένη με ελληνικά στοιχεία) την κατεβάσανε στο χαμηλότερο επίπεδο!
Κάποτε με τούτην την ισοπέδωση προς τα κάτω νομίζουν πως επαναφέρουν το πολίτευμά τους στην ορθή του βάση. Μάταια ξεχώρισε ο μεγάλος Σταγειρίτης τη «δημοκρατία» (Σημ. την παρεκβατική δημοκρατία, δηλ. την οχλοκρατία) από την «πολιτεία» (Σημ. την ορθή δημοκρατία). H θέλησή τους για ισότητα, άμα την αναλύσης, θα δης ότι δεν απορρέει από την αγάπη της δικαιοσύνης, αλλά από το φθόνο της υπέρτερης αξίας. “Μια που εγώ”, λέει ο έλληνας, “δεν είμαι άξιος να ανεβώ ψηλότερα από σένα, τότε τουλάχιστον και εσύ να μη ανεβής από μενά ψηλότερα. Συμβιβάζομαι με την ισότητα”. Συμβιβάζεται με την ισότητα ο έλληνας, γιατί τι το άλλο είναι παρά συμβιβασμός να πιστεύης ανομολόγητα πως αξίζεις την πρώτη θέση και να δέχεσαι μιαν ίση με των άλλων. Μέσα του λοιπόν δεν αδικεί τόσο ο έλληνας, όσο πλανάται. Γεννήθηκε με την ψευδαίσθηση της υπεροχής.
Και ύστερα θα συναντήσης και μεταξύ των ελλήνων την άλλη την ψευδαίσθηση που τους κάνει να υπερτιμούνε τη μιαν αρετή που έχουν και να υποτιμούνε τις άλλες που τους λείπουν. Είδα δειλούς που φαντάζονταν πως μπορούν να ξεπεράσουν όλους μονάχα με την εξυπνάδα τους και ανδρείους που πίστευαν πως φτάνει για να ξεπεράσουν όλους η ανδρεία τους. Είδα έξυπνους που φαντάζονταν πως δε χρειάζεται για να γίνουν πρώτοι ούτε επιστήμη, ούτε αρετή. Είδα κάτι σοφούς που θέλαν να σταθούν απάνω και από τους έξυπνους και από τους ανδρείους με μόνη την επιστήμη και τη σοφία. Πόσο αλήθεια άμαθοι της ζωής μπορεί να είναι αυτοί οι αφεντάδες της γνώσης! Τι κακό μας έκανε αυτός ο Πλάτωνας! Πόσους δασκάλους πήρε στο λαιμό του που νομίσανε πως είναι «άνδρες βασιλικοί»! (Σημ. με ελληνικά στοιχειά στο πρωτότυπο).
Μα είδα τέλος, αγαπητέ μου Νάβιε, και κάτι ενάρετους, που δεν το χώνευαν να μην είναι πρώτοι στην πολιτεία, αφού είταν πρώτοι στην αρετή. Και βέβαια δε στασίαζαν όπως οι βάναυσοι και οι κακοί, αλλά ή αποσύρονταν σιωπηλοί και απογοητευμένοι στους αγρούς των, αφήνοντας το δήμο στα χέρια των δημαγωγών και των συκοφαντών, ή δηλητηριάζανε την ίδια τους την αρετή και τους ωραίους της λόγους με την πίκρα της αποτυχίας των. ωσάν οι ηγεσίες των πολιτειών να μην ήταν μοιραία υποταγμένες στις ιδιοτροπίες της τύχης και του χρόνου και σε λογής άλλους συνδυασμούς δυνάμεων που συνεχώς τις απομακρύνουν απ΄ την ιδεατή τους μορφή και τις παραδίνουν στα χέρια των ανάξιων ή των μέτριων. Τέτοια είναι τα πάθη και οι αδυναμίες που φθείρουν τους ηγέτες των ελληνικών πόλεων.
Όσο για τους οπαδούς των ηγετών αυτών, έχουν και αυτοί την ιδιοτυπία τους στον μακάριον εκείνον τόπο. Είναι οπαδοί, πραγματικοί οπαδοί, μόνο όσοι χάσαν οριστικά την ελπίδα να γίνουν και αυτοί ηγέτες. Έτσι θα παρατηρήσης πως πιστοί οπαδοί είναι μόνο οι γεροντώτεροι από τον ηγέτη τους. Ελάχιστοι είναι οπαδοί από πίστη ιδεολογική ή από πίστη στον ηγέτη οι πολλοί είναι πειθαναγκασμένοι από τα πράγματα γιατί ατύχησαν, γιατί βαρέθηκαν ή λιποψύχησαν. Γι΄ αυτό είναι και όλοι προσωρινοί, άπιστοι, ενεδρεύοντες οπαδοί, ως που να περάσει η κακή ώρα.
Μα και αυτοί που μένουν και όσο μένουν οπαδοί, προσπαθούν συνεχώς να αναποδογυρίσουν την τάξη της ηγεσίας και να διευθύνουν αυτοί από το παρασκήνιο τον ηγέτη. Γι΄ αυτό και βλέπεις τόσο συχνά να είναι περιζήτητοι οι μέτριοι ηγέτες, που προσφέρονται ευκολώτερα στην παρασκηνιακήν ηγεσία των οπαδών των. Σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σημασία να ξέρης ποιος είναι ο ονομαστικός ηγέτης μιας πολιτικής μερίδας, αλλά ποιοι εκ του αφανούς τον διευθύνουν. Βλέπεις, είναι μερικοί άνθρωποι που δεν είναι προικισμένοι με τα χαρίσματα με τα οποία αποκτάς τα φαινόμενα της ηγεσίας, αλλά μόνο με εκείνα που χρειάζονται για την ουσία της, για την άσκηση της εξουσίας. Είναι αναγκασμένοι λοιπόν οι τέτοιοι να περιορισθούν στο ρόλο του υποβολέα και να αφήνουν τους άλλους, που κατέχουν τα φαινόμενα, να χαριεντίζωνται απάνω στη σκηνή.
Δε σου κρύβω πως με πείραξε ο λόγος σου, πως δείχνομαι τάχα κακός και άδικος με τους έλληνες. Ας αρχίσω λοιπόν σήμερα το γράμμα μου με έναν έπαινο γι΄ αυτούς, για να ξεπλύνω ετσι κάπως τη μομφή σου. O εγωισμός δεν κάνει τους έλληνες μόνο κακούς πολίτες στην αγορά, τους κάνει και καλούς στρατιώτες στον πόλεμο. Έχουν αιώνων τρόπαια που μέσα στη μνήμη τους γίνονταισα νόμοι άγραφοι και επιβάλλουν την περιφρόνηση της κακουχίας και του κινδύνου. Μη συγχέης τη διάλυση της στρατιωτικής δύναμης, που έχει αφορμή τις εμφύλιες έριδες, με την ατομική γενναιότητα καθώς και την πολεμική δεξιοτεχνία των ελλήνων.
Μα και δεν είναι μόνο στον πόλεμο ο έλληνας γενναίος και άξιος μαχητής, αλλά και στην ειρήνη. Ακριβώς γιατί η γενναιότητά του δεν είναι συλλογική, σαν των περισσότερων λαών, αλλά ατομική, γι΄ αυτό δε φοβάται, και εκεί που βρίσκεται μόνος του, να ριψοκινδυνεύη, στην ξενητιά, στο παράτολμο ταξίδι, στην εξερεύνηση του αγνώστου. Γι΄ αυτό και τόλμησε τέτοια που εμείς δε θα τολμούσαμε ποτέ και θεμέλιωσε για αιώνες αποικίες έξω από τις στήλες του Ηρακλέους και πέρα, μέσα στα χιόνια της Σκυθίας. και στον καιρό μας ακόμη έλληνες δεν είναι εκείνοι που τόλμησαν να διασχίσουν άγνωστες θάλασσες για να φτάσουν στη χώρα των Ινδών και στις έμπυρες χώρες πιο κάτω από τη γη των Αιθιόπων;
Αναρωτιέσαι κάποτε γιατί τα τολμάει αυτά τα παράτολμα ο έλληνας; Επειδή είναι γενναίος ο έλληνας, είναι και παίκτης. Παίζει την περιουσία του τη ζωή του και κάποτε και την τιμή του. Γεννήθηκε για να σκέπτεται μόνος, για να δρα μόνος, για να μάχεται μόνος και γι΄ αυτό δε φοβάται τη μοναξιά. Εμείς αντίθετα είμαστε από τα χρόνια τα παλιά μια υπέροχα οργανωμένη αγέλη. Σκεπτόμαστε μαζί, δρούμε μαζί, μαχόμαστε μαζί και μοιραζόμαστε μαζί την τιμή, τα λάφυρα και τη δόξα. Οι έλληνες δε δέχονται, όσο αφήνεται η φύση τους ελεύθερη, να μοιρασθούν τίποτα με κανέναν. Το εθνικό τους τραγούδι, αρχίζει με έναν καυγά, γιατί θελήσανε να κάνουν μοιρασιά ανάμεσα σε άντρες που μοιρασιά δε δέχονται.
Και μια που πήρα το δρόμο των επαίνων, άκουσε και τούτο, που δεν είναι και ο μικρότερος. Οι αυστηρές κρίσεις που τώρα βδομάδες σου γράφω, θαρρείς πως είναι μόνο δικές μου; Τις πιο πολλές τις διδάκτηκα από ένα έλληνα, από τον Επίκτητο. Νέος τον άκουσα να εξηγή το μέγα δράμα του γένους του. Ήσυχα καθαρά, με την ακριβολογία και τη χάρη που σφράγιζε το λόγο του, μας ετοίμαζε για έναν κόσμο που είχε πια περάσει, για μιαν Ατλαντίδα που είχε κατακαλύψει ο Ωκεανός. Κάποτε κάνοντας την απολογία της πατρίδας του, μας έλεγε: «Δεν είναι τόσο δίκαια τα ανθρώπινα, ώστε μόνο αμαρτήματα να είναι οι αιτίες των τιμωριών. H Τύχη, η τυφλή θεά, η τελευταία στην οποία θα πάψω να πιστεύω, πρόδωσε συχνά τους έλληνες στο δρόμο τους. Αλλά και αυτοί, πρόσθετε, τη συντρέξανε με το δικό τους τρόπο». Μη νομίσης όμως πως μόνο ένας Επίκτητος κατέχει την αρετή του «γνώθι σαυτόν» (Σημ. Στο πρωτότυπο γραμμένο ελληνικά). Σε κάθε κόγχη απάγκια της αγοράς κάθε πόλης, σε κάθε πλάτανο από κάτω της ευλογημένης ελληνικής γης, θα βρης και έναν έλληνα, αδυσώπητο κριτή του εαυτού του. Και εύκολα θα σου ξανοιχθή και ας είσαι ξένος. Αρκεί εσύ να μην αρχίσης να κακολογής τίποτα το ελληνικό, γιατί τότε μέσα του ξυπνάει μια άλλη αρετή, η περηφάνια.
Ναι, ναι, σε βλέπω να γελάς, Ατίλιε Νάβιε, αυτούς του ταπεινούς κόλακες που σέρνονταιστους προθαλάμους μας, γελάς που τους ονομάζω περήφανους. Και όμως θα αστοχήσης στο έργο σου αν αγνοήσης αυτή την αλήθεια. Πρόσεξε την υπεροψία και τη φιλοτιμία των ελλήνων. Μην πλανάσαι! Έχουν την ευαισθησία των ξεπεσμένων ευγενών. Είναι γκρεμισμένοι κοσμοκράτορες, ποτέ όμως τόσο χαμηλά πεσμένοι, ώστε να ξεχάσουν τι ήτανε. H πολυσύνθετη ψυχή τους χωράει λογής αντιφάσεις και έρχονται ώρες που για πολλούς είναι δίκαιος ο ειρωνικός λόγος του Ιουβενάλιου Graeculus esuriens, in coelum jusseris, ibit [μετ. «Το λιμασμένο γραικύλο κι΄ αν στον ουρανό τον προστάξης (να πάη), θα πάη.»] Αλλοι όμως είναι τούτοι οι γραικύλοι και άλλοι οι έλληνες. Και το πιο περίεργο: οι ίδιοι τούτοι σε άλλες ώρες είναι γραικύλοι και σε άλλες έλληνες (Σημ. ο συγγραφέας παίζει εδώ με τις λέξεις graeculus και graeci. Στη μετάφραση φυσικά το λογοπαίγνιο χάνεται).
Δεν πρέπει ποτέ να δώσης στον έλληνα την εντύπωση ότι του αφαίρεσες την ελευθερία του. Αφησέ τον, όσο μπορείς, να ταράζεται, να θορυβή και να ικανοποιή την πολιτική του μανία, μέσα στη σφαίρα που δεν κινδυνεύουν τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας. Εσύ πρέπει να έχης την τέχνη να επεμβαίνης μόνο την τελευταία στιγμή, όταν δεν μπορείς να βάλης τους έλληνες τους ίδιους να αποτρέψουν το δυσάρεστο. Πάντοτε βρίσκονται οι διαφωνούντες μεταξύ των ελλήνων, που θα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν είτε θεληματικά, είτε, συνηθέστερα, αθέλητά τους.
Υποβοηθώντας το τυφλό παιχνίδι των φατριών από το παρασκήνιο, χωρίς να προσβάλλης την περηφάνια τους, μπορεί να οδηγήσης τις ελληνικές πόλεις προς το καλό πολύ ευκολώτερα παρά με τις σοφώτερες διαταγές που θα εξέδιδες, αν είσουνα ανθύπατος στην Ισπανία ή στην Ιλλυρία. Valde aveo scire quid agas. Data Nonis Juniis ex Tusculo.
...
Όμως αν θέλης στην Ελλάδα πραγματικά να επιβάλης μιαν απόφασή σου, όσο σωστή και αν είναι, κοίταξε να μη φανή η πρόθεσή σου. Πρέπει να θυσιάσης την τιμή μιας απόφασης για να την επιβάλης μεταξύ των ελλήνων. Κάλεσε ιδιατέρως έναν έναν τους αρχηγούς των μερίδων. Δώσε στον καθένα την ευκαιρία μιας επίπλαστης πρωτοβουλίας. Φυσικά, αν δυστροπούν, να τους τρομάξης. Αλλά και αυτό υπό εχεμύθειαν, χωρίς να αναγκάσης τη φιλοτιμία τους να πάρη τα όπλα. Δώσε τους κάποια περιθώρια έντιμης υποχώρησης, και όταν ακόμα στην πραγματικότητα διατάσσης. Μην τους πης ότι διατάσσεις, πες τους ότι δεν διατάσσεις, αλλά ότι αν δεν γίνη τούτο και εκείνο, τότε οι ρωμαϊκές λεγεώνες θα αναγκασθούν να μεταθασταθμεύσουν, για λόγους ασφάλειας, σε άλλη επαρχία και τότε μπορεί τίποτε Γέτες ή Κέλτες ή Δακοί να στείλουν τα στίφη τους να δηώσουν τη χώρα και ας αναμετρήσουν οι ίδιοι τις συνέπειες και ας αποφασίσουν.
Όλα αυτά δε σου τα λέω για να σε κάνω να περιφρονής τους έλληνες. Απεναντίας σου τα λέω για να τους καταλάβης και να τους προσέξης. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τα ίχνη μερικών αρετών που μοιάζουν με τη χόβολη μιας μεγάλης πυράς. Μελετητές της ψυχής των ατόμων και του όχλου, θα τους δης να εκτελούν μερικούς θαυμάσιους ελιγμούς, να χαράζουν πολιτικά σχέδια περίλαμπρα, με μιαν ευκινησία στη σκέψη και μια γοργότητα στις αντιδράσεις που εμείς εδώ ποτέ δε φτάσαμε. Μόνο που ύστερα θα μελαγχολήσεις βλέποντας πως είναι πια ασήμαντοι οι σκοποί για τους οποίους ξοδεύονται αυτά τα εξαίσια χαρίσματα».
Πραγματικότητα ή «κατασκεύασμα»;
Δεν είναι η πρώτη φορά που η εν λόγω επιστολή βγαίνει στο φως της δημοσιότητας. Έχει αμφισβητηθεί έντονα το αν πρόκειται για πραγματικό κείμενο ή αν το «κατασκεύασε» ο Κωνσταντίνος Τσάτσος. Ο κ. Παπαθεμελής έγραψε σε σχετική του επιστολή προς την ΕΤ 3: «Διέλαθε της προσοχής σας, καθώς και εκείνης των πανεπιστημιακών συνομιλητών σας ότι τόσο ο Μενένιος Άπιος όσο και οι επιστολές του είναι πλάσμα της φαντασίας του αειμνήστου Κωνσταντίνου Τσάτσου.
Ο Τσάτσος είχε δημοσιεύσει τα κείμενα αυτά στο περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ του 1954. Τα αναδημοσίευσε επίσης στη Β’ σειρά των Αφορισμών και Διαλογισμών του (Βιβλιοπωλείο της Εστίας β’ έκδ. 1970 σελ.243 έπ.) με τον τίτλο «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι».
Εκεί ο συγγραφέας περιγράφει ότι πέρασε τάχα από την Αθήνα ένας παλιός συμφοιτητής του τότε Καθηγητής Πανεπιστημίου σε χώρα του Βορρά που τον πληροφόρησε ότι κάπου στην Αίγυπτο στην αρχαία Οξύρρυγχο, το σημερινό Μπενεζέ, βρέθηκαν πάπυροι σε λατινική γλώσσα που περιείχαν απόψεις του εν λόγω Μενένιου για τους Έλληνες.
Το δημιούργημα της φαντασίας του Κ.Τ. υπήρξε εξαιρετικά πειστικό, έγινε δεκτό χωρίς επιφυλάξεις. Τριάντα χρόνια μετά, τον Μάϊο του 1983, προκλήθηκε μια έντονη αμφισβήτηση της γνησιότητας των Οξυρρύγχιων Παπύρων από τις στήλες της «Καθημερινής» και της «Εστίας» οπότε τότε παρενέβη ο Κ.Τσάτσος και ομολόγησε («Καθημερινή 27/5/1983) ότι οι «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι» είναι «ολόκληρο κατασκεύασμα δικό του».
Προς παρηγορίαν σας, ακόμη και ο κορυφαίος ιστορικός του Νέου Ελληνισμού ο μακαρίτης Καθηγητής Απόστολος Βακαλόπουλος στο βιβλίο του «Ο Χαρακτήρας των Ελλήνων» είχε αποδεχθεί ως αληθινούς τους παπύρους και τον Μενένιο (πρβλ.την μαρτυρία του σε νεότερη έκδοση του «Χαρακτήρα των Ελλήνων» εκδόσεις ΗΡΟΔΟΤΟΣ χ.χ.σ.34 υποσ. 32)».
Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι πρόκειται για δημιουργία του Κωνσταντίνου Τσάτσου, νομίζουμε ότι είναι τέλειο και αποτελεί ένα κείμενο που όμοιό του δύσκολα θα μπορούσε να δημιουργήσει ένας άλλος άνθρωπος. Και σαν κείμενο και σαν σύλληψη, το κείμενο του Κωνσταντίνου Τσάτσου είναι μοναδικό. Κι ως τέτοιο ας το... απολαύσουμε κι ας πάρουμε από αυτό ό,τι θα μας είναι χρήσιμο για την πορεία μας...
Τί είναι η πατρίδα μας?
Τι είναι η πατρίδα μας; Μην είν΄ οι κάμποι; Μην είναι τ΄ άσπαρτα ψηλά βουνά; Μην είναι ο ήλιος της, που χρυσολάμπει; Μην είναι τ΄ άστρα της τα φωτεινά;
Όλα πατρίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα. Κι άλλα που δεν υπάρχουν πια. Προτού ένα έθνος σβηστεί από τον χάρτη, σβήνεται πρώτα από τα κατάστιχα της οικονομίας. Κάποτε μετρούσαμε το ακαθάριστο εθνικό προϊόν.
Και αποδίδαμε τα κέρδη της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα στην οποία κατέληγαν τα λεφτά. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν συμπεριελάμβανε το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τη συνολική αξία της παραγωγής εντός των φυσικών ορίων μιας χώρας), συν τα έσοδα που προέρχονταν από επενδύσεις ή εργασία στο εξωτερικό. Σήμερα, σε μια εποχή που τα έσοδα των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι περισσότερα από τα έσοδα των κρατών, οι στατιστικές του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος λαβαίνουν υπόψη τους μόνο το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν.
Έτσι, τα κέρδη αποδίδονται λογιστικά στη χώρα όπου βρίσκονται τα εργοστάσια, τα ορυχεία ή οι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί, μολονότι αυτά τα κέρδη δεν τα νέμεται η συγκεκριμένη χώρα, αλλά καταλήγουν σε μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις που βρίσκονται στο εξωτερικό. Έτσι εξηγείται γιατί σε χώρες που κάθε τόσο κηρύσσονται «οικονομικά θαύματα», η φτώχεια αυξάνεται διαρκώς. Το «θαύμα» υπάρχει μόνο στα λογιστικά τεφτέρια.
Και τα λεφτά σε κάποιες τσέπες στο εξωτερικό.
Στο εξωτερικό αυτοί που έχουν γεμίσει τις τσέπες τους με τέτοια λεφτά, συναντήθηκαν μυστικά στις αρχές του μήνα, όπως έγραψε η εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζόρναλ», και συμφώνησαν σε ένα πράγμα: πως το ευρώ είναι υπερτιμημένο. Αυτοί οι μεγαλοεπιχειρηματίες και οι μεγαλοκερδοσκόποι, που ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Σόρος, πιστεύουν ότι η αδυναμία των ευρωπαϊκών οικονομιών δεν αντανακλάται στην ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο. Και ετοιμάζουν μια γενική επίθεση κατά του ευρωπαϊκού νομίσματος που αναμένεται να εκδηλωθεί τις προσεχείς εβδομάδες. Αν τα καταφέρουν, με κάθε πέντε εκατομμύρια δολάρια θα μπορέσουν να κερδίσουν εκατό.
Ποιοι τρίβουν τα χέρια τους προκαταβολικά γι΄ αυτό; Πρώτη και καλύτερη η ευρωπαϊκή πολυεθνική Αιρμπάς. Γιατί για κάθε δέκα λεπτά που θα χάνει το ευρώ, όπως το έχει υπολογίσει ο οικονομολόγος Ζιλ Μπουσκέ, αυτός ο γίγαντας της αεροναυπηγικής θα κερδίζει ένα δισεκατομμύριο. Το ευρώ πέφτει, αλλά ούτε οι Γάλλοι ούτε οι Γερμανοί δείχνουν να έχουν κυριευτεί από πανικό. Η πτώση κάνει καλό στις εξαγωγικές βιομηχανίες τους.
Ο φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας είχε κάποτε μιλήσει για έναν πανευρωπαϊκό πατριωτισμό. Όμως πού είναι οι πατριώτες; Δεν θα τους βρούμε στα διοικητικά συμβούλια των μεγάλων επιχειρήσεων, ούτε στους πολιτικούς που περιμένουν έξω από την πόρτα τους. Αυτοί χειρίζονται τον πατριωτισμό όπως τον χειριζόταν και ο Χέρμαν Γκέρινγκ: «Εύκολα μπορείς να φέρεις βόλτα έναν λαό. Φτάνει μονάχα να του πεις ότι κινδυνεύει και να καταγγείλεις όποιον διαφωνεί πως δεν είναι πατριώτης και πως εκθέτει τη χώρα σε κίνδυνο».
Τι είναι η πατρίδα μας; Μην είν΄ οι κάμποι; Μην είναι τ΄ άσπαρτα ψηλά βουνά; Μην είναι ο ήλιος της, που χρυσολάμπει; Μην είναι τ΄ άστρα της τα φωτεινά;
Όλα πατρίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα. Κι άλλα που δεν υπάρχουν πια. Προτού ένα έθνος σβηστεί από τον χάρτη, σβήνεται πρώτα από τα κατάστιχα της οικονομίας. Κάποτε μετρούσαμε το ακαθάριστο εθνικό προϊόν.
Και αποδίδαμε τα κέρδη της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα στην οποία κατέληγαν τα λεφτά. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν συμπεριελάμβανε το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τη συνολική αξία της παραγωγής εντός των φυσικών ορίων μιας χώρας), συν τα έσοδα που προέρχονταν από επενδύσεις ή εργασία στο εξωτερικό. Σήμερα, σε μια εποχή που τα έσοδα των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι περισσότερα από τα έσοδα των κρατών, οι στατιστικές του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος λαβαίνουν υπόψη τους μόνο το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν.
Έτσι, τα κέρδη αποδίδονται λογιστικά στη χώρα όπου βρίσκονται τα εργοστάσια, τα ορυχεία ή οι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί, μολονότι αυτά τα κέρδη δεν τα νέμεται η συγκεκριμένη χώρα, αλλά καταλήγουν σε μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις που βρίσκονται στο εξωτερικό. Έτσι εξηγείται γιατί σε χώρες που κάθε τόσο κηρύσσονται «οικονομικά θαύματα», η φτώχεια αυξάνεται διαρκώς. Το «θαύμα» υπάρχει μόνο στα λογιστικά τεφτέρια.
Και τα λεφτά σε κάποιες τσέπες στο εξωτερικό.
Στο εξωτερικό αυτοί που έχουν γεμίσει τις τσέπες τους με τέτοια λεφτά, συναντήθηκαν μυστικά στις αρχές του μήνα, όπως έγραψε η εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζόρναλ», και συμφώνησαν σε ένα πράγμα: πως το ευρώ είναι υπερτιμημένο. Αυτοί οι μεγαλοεπιχειρηματίες και οι μεγαλοκερδοσκόποι, που ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Σόρος, πιστεύουν ότι η αδυναμία των ευρωπαϊκών οικονομιών δεν αντανακλάται στην ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο. Και ετοιμάζουν μια γενική επίθεση κατά του ευρωπαϊκού νομίσματος που αναμένεται να εκδηλωθεί τις προσεχείς εβδομάδες. Αν τα καταφέρουν, με κάθε πέντε εκατομμύρια δολάρια θα μπορέσουν να κερδίσουν εκατό.
Ποιοι τρίβουν τα χέρια τους προκαταβολικά γι΄ αυτό; Πρώτη και καλύτερη η ευρωπαϊκή πολυεθνική Αιρμπάς. Γιατί για κάθε δέκα λεπτά που θα χάνει το ευρώ, όπως το έχει υπολογίσει ο οικονομολόγος Ζιλ Μπουσκέ, αυτός ο γίγαντας της αεροναυπηγικής θα κερδίζει ένα δισεκατομμύριο. Το ευρώ πέφτει, αλλά ούτε οι Γάλλοι ούτε οι Γερμανοί δείχνουν να έχουν κυριευτεί από πανικό. Η πτώση κάνει καλό στις εξαγωγικές βιομηχανίες τους.
Ο φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας είχε κάποτε μιλήσει για έναν πανευρωπαϊκό πατριωτισμό. Όμως πού είναι οι πατριώτες; Δεν θα τους βρούμε στα διοικητικά συμβούλια των μεγάλων επιχειρήσεων, ούτε στους πολιτικούς που περιμένουν έξω από την πόρτα τους. Αυτοί χειρίζονται τον πατριωτισμό όπως τον χειριζόταν και ο Χέρμαν Γκέρινγκ: «Εύκολα μπορείς να φέρεις βόλτα έναν λαό. Φτάνει μονάχα να του πεις ότι κινδυνεύει και να καταγγείλεις όποιον διαφωνεί πως δεν είναι πατριώτης και πως εκθέτει τη χώρα σε κίνδυνο».
Η νέα γενιά μπροστά στο αδιέξοδο…..
Τα οικονομικά μέτρα που από σήμερα γίνονται νόμος του κράτους σίγουρα αποτελούν πλήγμα για όλους τους Ελλήνες…Το να διορθώνεις τα λάθη σου δεν είναι κακό …Το να πληρώνεις όμως λάθη άλλων γενεών όμως, είναι το λιγότερο απογοητευτικό..Το UDemand αφιερώνει το παράκατω κείμενο στη γενιά των 80s(και γενικά σε όλους τους νέους),μιας γενιάς που ενώ δεν έφταιξε, θα σηκώσει μεγάλο βαρός της οικονομικής κρίσης...
Έχει γίνει πια φανερό ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας έχει φτάσει στον πάτο. Πως φτάσαμε στον πάτο; Η οικονομική πολιτική των δεκαετιών του ΄80 και του ΄90 έφερε την χώρα μας στα σημερινά αδιέξοδα. Η λεγόμενη γενιά του ΄74 είναι αυτή που τα σάρωσε όλα. Δεν άφησαν τίποτα όρθιο! Κατασπατάλησαν τον πλούτο της χώρας, με αλόγιστες σπατάλες και επιδοτήσεις.
Η πλειονότητα των επενδύσεων δεν είχαν αναπτυξιακό χαρακτήρα και όλα γίνονταν στα πλαίσια κομματικών σκοπιμοτήτων. Η ποιότητα ζωής όλων των Ελλήνων πολιτών χειροτέρευσε, ειδικά των κατοίκων της Αττικής, που αποτελεί τον πολυπληθέστερο νομό της χώρας. Δεν υπήρξε καμία μελέτη για την επέκταση του οικιστικού ιστού της Αττικής.
Η αλόγιστη τσιμεντοποίηση των πάντων επέφερε δραματική μείωση του επιπέδου ζωής. Οι χώροι πρασίνου μειώθηκαν δραστικά και όλες οι γειτονιές γέμισαν με τεράστια τσιμεντένια κουτιά, αυτοκίνητα και κάδους απορριμμάτων. Η ελπίδα που γέννησαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες για άμβλυνση πολλών προβλημάτων της καθημερινότητας ήταν μάταιη.
Όσοι όμως δραστηριοποιήθηκαν τις δεκαετίες αυτές απέκτησαν σημαντικά κέρδη. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της χώρας ήταν (και είναι ακόμα) ανύπαρκτοι, οπότε το μαύρο χρήμα κυκλοφορούσε συνεχώς και πολλαπλασιαζόταν. Η γενιά του ΄50 και του ΄60, οι οποίοι είχαν ζήσει πραγματικά δύσκολες στιγμές, όπως φτώχεια και πείνα, διψούσαν για χρήμα και κέρδος, ανεξαρτήτως κόστους.
Η σημερινή λοιπόν κρίση, δεν τους αγγίζει και τόσο. Δεδομένου ότι όλοι αυτοί είναι πλέον γύρω στα 60 και έχουν κάνει το κουμάντο για το μέλλον τους. Οι περισσότεροι έχουν το δικό τους σπίτι και εξοχικό, κάνουν αρκετά ταξίδια στο εσωτερικό της χώρας για αναψυχή και διαθέτουν, τουλάχιστον, ένα μεσαίου κυβισμού αυτοκίνητο.
Τα δύσκολα είναι για την γενιά του ΄80!!!! Αυτοί που τώρα γύρω στα 30, προσπαθούν να μπουν με αξιώσεις στην εργασιακή ζωή της χώρας. Πολλοί εξ αυτών με μεταπτυχιακά και σπουδές αξιοζήλευτες, ψάχνουν να βρουν εργασία αντάξια των προσδοκιών τους. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, που πολλοί εξ αυτών μετά τις σπουδές τους στο εξωτερικό, προσπαθούν αν βρουν εργασία εκτός Ελλάδος. Γνωρίζουν τον εργασιακό μεσαίωνα της χώρας τους και την έλλειψη ανταγωνιστικών θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα (μην μιλήσουμε για τον δημόσιο..).
Λύση σίγουρα υπάρχει, ωστόσο θα πρέπει ο καθένας να πάρει τις δικές του αποφάσεις. Να σταθμίσει τις επιλογές του και τις δυνατότητές του, έτσι ώστε να λάβει την πιο σωστή απόφαση. Το σίγουρο πάντως είναι ότι θα πρέπει να ξεκολλήσουν από τις καφετέριες, στις οποίες συχνάζουν πίνοντας φρέντο και διαβάζοντας αθλητικές εφημερίδες, Θα πρέπει να γίνουν πιο δραστήριοι συμμετέχοντας σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής, πολικής και οικονομικής ζωής της χώρας.
Η γνώση είναι δύναμη και σε συνδυασμό με την ισχύ των ηλεκτρονικών μέσων, μακάρι να κινητοποιήσει μία γενιά, η οποία ξεκινάει από τον πάτο. Το σίγουρο είναι ότι έχει καλύτερα ‘όπλα’ από τις προηγούμενες γενιές. Κάθε κρίση επιφυλάσσει μία νέα αλλαγή, ίδωμεν…
Τα οικονομικά μέτρα που από σήμερα γίνονται νόμος του κράτους σίγουρα αποτελούν πλήγμα για όλους τους Ελλήνες…Το να διορθώνεις τα λάθη σου δεν είναι κακό …Το να πληρώνεις όμως λάθη άλλων γενεών όμως, είναι το λιγότερο απογοητευτικό..Το UDemand αφιερώνει το παράκατω κείμενο στη γενιά των 80s(και γενικά σε όλους τους νέους),μιας γενιάς που ενώ δεν έφταιξε, θα σηκώσει μεγάλο βαρός της οικονομικής κρίσης...
Έχει γίνει πια φανερό ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας έχει φτάσει στον πάτο. Πως φτάσαμε στον πάτο; Η οικονομική πολιτική των δεκαετιών του ΄80 και του ΄90 έφερε την χώρα μας στα σημερινά αδιέξοδα. Η λεγόμενη γενιά του ΄74 είναι αυτή που τα σάρωσε όλα. Δεν άφησαν τίποτα όρθιο! Κατασπατάλησαν τον πλούτο της χώρας, με αλόγιστες σπατάλες και επιδοτήσεις.
Η πλειονότητα των επενδύσεων δεν είχαν αναπτυξιακό χαρακτήρα και όλα γίνονταν στα πλαίσια κομματικών σκοπιμοτήτων. Η ποιότητα ζωής όλων των Ελλήνων πολιτών χειροτέρευσε, ειδικά των κατοίκων της Αττικής, που αποτελεί τον πολυπληθέστερο νομό της χώρας. Δεν υπήρξε καμία μελέτη για την επέκταση του οικιστικού ιστού της Αττικής.
Η αλόγιστη τσιμεντοποίηση των πάντων επέφερε δραματική μείωση του επιπέδου ζωής. Οι χώροι πρασίνου μειώθηκαν δραστικά και όλες οι γειτονιές γέμισαν με τεράστια τσιμεντένια κουτιά, αυτοκίνητα και κάδους απορριμμάτων. Η ελπίδα που γέννησαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες για άμβλυνση πολλών προβλημάτων της καθημερινότητας ήταν μάταιη.
Όσοι όμως δραστηριοποιήθηκαν τις δεκαετίες αυτές απέκτησαν σημαντικά κέρδη. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της χώρας ήταν (και είναι ακόμα) ανύπαρκτοι, οπότε το μαύρο χρήμα κυκλοφορούσε συνεχώς και πολλαπλασιαζόταν. Η γενιά του ΄50 και του ΄60, οι οποίοι είχαν ζήσει πραγματικά δύσκολες στιγμές, όπως φτώχεια και πείνα, διψούσαν για χρήμα και κέρδος, ανεξαρτήτως κόστους.
Η σημερινή λοιπόν κρίση, δεν τους αγγίζει και τόσο. Δεδομένου ότι όλοι αυτοί είναι πλέον γύρω στα 60 και έχουν κάνει το κουμάντο για το μέλλον τους. Οι περισσότεροι έχουν το δικό τους σπίτι και εξοχικό, κάνουν αρκετά ταξίδια στο εσωτερικό της χώρας για αναψυχή και διαθέτουν, τουλάχιστον, ένα μεσαίου κυβισμού αυτοκίνητο.
Τα δύσκολα είναι για την γενιά του ΄80!!!! Αυτοί που τώρα γύρω στα 30, προσπαθούν να μπουν με αξιώσεις στην εργασιακή ζωή της χώρας. Πολλοί εξ αυτών με μεταπτυχιακά και σπουδές αξιοζήλευτες, ψάχνουν να βρουν εργασία αντάξια των προσδοκιών τους. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, που πολλοί εξ αυτών μετά τις σπουδές τους στο εξωτερικό, προσπαθούν αν βρουν εργασία εκτός Ελλάδος. Γνωρίζουν τον εργασιακό μεσαίωνα της χώρας τους και την έλλειψη ανταγωνιστικών θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα (μην μιλήσουμε για τον δημόσιο..).
Λύση σίγουρα υπάρχει, ωστόσο θα πρέπει ο καθένας να πάρει τις δικές του αποφάσεις. Να σταθμίσει τις επιλογές του και τις δυνατότητές του, έτσι ώστε να λάβει την πιο σωστή απόφαση. Το σίγουρο πάντως είναι ότι θα πρέπει να ξεκολλήσουν από τις καφετέριες, στις οποίες συχνάζουν πίνοντας φρέντο και διαβάζοντας αθλητικές εφημερίδες, Θα πρέπει να γίνουν πιο δραστήριοι συμμετέχοντας σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής, πολικής και οικονομικής ζωής της χώρας.
Η γνώση είναι δύναμη και σε συνδυασμό με την ισχύ των ηλεκτρονικών μέσων, μακάρι να κινητοποιήσει μία γενιά, η οποία ξεκινάει από τον πάτο. Το σίγουρο είναι ότι έχει καλύτερα ‘όπλα’ από τις προηγούμενες γενιές. Κάθε κρίση επιφυλάσσει μία νέα αλλαγή, ίδωμεν…
Αιώνια η διαμάχη των 2 φύλων
Του Καθηγητή ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ
Εδώ και 100 χρόνια η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε ως η ημέρα της γυναίκας και σήμερα ορατό είναι το τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα που, με αιτία τη δραματική οικονομική πραγματικότητα, φαίνεται να δημιουργεί η προσπάθεια εξίσωσης των ορίων ηλικίας των εργαζομένων γυναικών με αυτά των ανδρών για την απόκτηση του δικαιώματος συνταξιοδότησης. Σίγουρα στην αναζήτηση της ισότητας ΔΕΝ ήταν αυτό που έψαχνε το γυναικείο φύλο (έστω και αν οι γυναίκες υπερτερούν στο προσδόκιμο ηλικίας ξεπερνώντας τους άνδρες κατά 5-6 χρόνια ζωής).
Πανάρχαιο είναι το θέμα της αέναης διαμάχης ανάμεσα στα δύο φύλα. Πολλά άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου, αλλά η ταυτότητα που σχετίζεται με το φύλο μας και με το ρόλο που θα διαδραματίσουμε ως άνδρες και γυναίκες στις κοινωνίες μέσα στις οποίες συμβιώνουμε, εργαζόμαστε και παράγουμε μάλλον χρειάζεται πολύ δρόμο ακόμη ώσπου να αγγίξει την απόλυτη ισότητα.
Κάθε παιδί μαθαίνει να διαφοροποιεί τα δύο φύλα γύρω στα 2 με 3 χρόνια της ζωής του όπως ακριβώς μαθαίνει ότι ένα λαστιχένιο στρογγυλό αντικείμενο που χοροπηδά όταν το χτυπάμε στο πάτωμα ή στον τοίχο το λέμε μπάλλα. Με το πέρασμα του χρόνου τα παιδιά προσθέτουν στην αρχική αντίληψη της διαφοράς των δύο φύλων πέρα από τα σωματικά και ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά. Συνειδητοποιούν ότι οι άνδρες είναι "σκληροί" ενώ οι γυναίκες είναι "ευαίσθητες." Στό ίδιο μήκος κύματος ο συνάδελφος Τζερόμ Κέηγκαν ανακάλυψε ότι για τα παιδιά του νηπιαγωγείου «ο τίγρης είναι αρσενικός» ενώ αντίθετα «το κουνελάκι είναι θηλυκό».
Μεγαλώνοντας σε ….
οικογένειες όπου υπάρχουν δύο γονείς (αυτό το τονίζω καθώς σήμερα οι μονογονεϊκές οικογένειες αυξάνονται ραγδαία ) τα παιδιά αναπτύσσουν μιά έντονη και σημαντική ταύτιση με το γονιό του ίδιου φύλου.. Μετά, μέσα στην παρέα και την κλίκα σφυρηλατούν την αντίληψη του φύλου με γνώμονα τις αντιλήψεις της ομάδας, π.χ. ένα παιδί υπέρβαρο ή με πολλές ευαισθησίες μπορεί να προβληματισθεί για τη σεξουαλική του ταυτότητα εφόσον ζει σε μιά γειτονιά όπου τα αγόρια ξεχωρίζουν από τα κορίτσια με γνώμονα τις σωματικές δυνάμεις και τις αθλητικές δεξιότητες. Αντίθετα ένα τέτοιο αγόρι δεν θα αντιμετώπιζε παρόμοιο πρόβλημα μεγαλώνοντας μέσα σε παρέες με φιλοσοφικούς προβληματισμούς και πνευματικές ανησυχίες.
Στις δυτικές κοινωνίες ο θηλυκός ρόλος περιέχει περισσότερη συναισθηματική ευαισθησία από τον ανδρικό . Στην Περσία, όμως, «οι άνδρες πρέπει να δείχνουν τα συναισθήματά τους γιατί αν δεν το κάνουν μπορεί να υποθέσει κανείς οτι....υστερούν σε ένα σημαντικό βιολογικό τομέα...» Εκεί δηλαδή οι άνδρες είναι τα ευαίσθητα άτομα που δεν χρειάζεται να είναι πρακτικά και λογικά όντα ενώ αντίθετα οι γυναίκες θεωρούνται πρακτικές και διακρίνονται για την...ψυχρή λογική τους.
Σύμφωνα με την ανθρωπολόγο Μάργκαρετ Μήντ στη Νέα Γουϊνέα υπάρχει ταύτιση στα στοιχεία του ρόλου άνδρα και γυναίκας ενώ ανάμεσα σε ορισμένες φυλές της Αφρικής και Ινδιάνων της Αμερικής οι γυναίκες θεωρούνται πιο ικανές σεξουαλικά από τους άνδρες και γίνονται πιό επιθετικές παίρνοντας πολλές σεξουαλικες πρωτοβουλίες. Ακόμη και σε θέματα μυϊκής δύναμης ενώ στη Δύση πιστεύουμε ότι ο άνδρας υπερέχει σε πολλές φυλές της Αφρικής οι γυναίκες αποτελούν τον κυριο κορμό της εργατικής-παραγωγικής τάξης ακριβώς επειδή οι άνδρες θεωρούνται...αδύναμα όντα!
Σήμερα βελτιώθηκε η θέση της γυναίκας από εκείνη της γιαγιάς της αλλά η ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα παραμένει ένας μακρυνός απόηχος μιάς επιθυμίας που δεν φαίνεται να πραγματώθηκε θεαματικά ακόμη και στις πιό «προηγμένες» κοινωνίες της Δύσης.
Πάντως η κλασική Φροϋδική υπόθεση που ήθελε τη γυναίκα να διακατέχεται από «φαλλικό φθόνο» δεν φαίνεται να ισχύει και τόσο στις μέρες μας. Αν υπάρχει φθόνος σε κάποιες από τις σύγχρονες γυναίκες αυτός μάλλον εστιάζεται περισσότερο στην κοινωνική ισχύ και το «πρεστίζ» που διαθέτουν οι άνδρες και λιγότερο στην κατοχή του ανδρικού φαλλού....
Του Καθηγητή ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ
Εδώ και 100 χρόνια η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε ως η ημέρα της γυναίκας και σήμερα ορατό είναι το τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα που, με αιτία τη δραματική οικονομική πραγματικότητα, φαίνεται να δημιουργεί η προσπάθεια εξίσωσης των ορίων ηλικίας των εργαζομένων γυναικών με αυτά των ανδρών για την απόκτηση του δικαιώματος συνταξιοδότησης. Σίγουρα στην αναζήτηση της ισότητας ΔΕΝ ήταν αυτό που έψαχνε το γυναικείο φύλο (έστω και αν οι γυναίκες υπερτερούν στο προσδόκιμο ηλικίας ξεπερνώντας τους άνδρες κατά 5-6 χρόνια ζωής).
Πανάρχαιο είναι το θέμα της αέναης διαμάχης ανάμεσα στα δύο φύλα. Πολλά άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου, αλλά η ταυτότητα που σχετίζεται με το φύλο μας και με το ρόλο που θα διαδραματίσουμε ως άνδρες και γυναίκες στις κοινωνίες μέσα στις οποίες συμβιώνουμε, εργαζόμαστε και παράγουμε μάλλον χρειάζεται πολύ δρόμο ακόμη ώσπου να αγγίξει την απόλυτη ισότητα.
Κάθε παιδί μαθαίνει να διαφοροποιεί τα δύο φύλα γύρω στα 2 με 3 χρόνια της ζωής του όπως ακριβώς μαθαίνει ότι ένα λαστιχένιο στρογγυλό αντικείμενο που χοροπηδά όταν το χτυπάμε στο πάτωμα ή στον τοίχο το λέμε μπάλλα. Με το πέρασμα του χρόνου τα παιδιά προσθέτουν στην αρχική αντίληψη της διαφοράς των δύο φύλων πέρα από τα σωματικά και ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά. Συνειδητοποιούν ότι οι άνδρες είναι "σκληροί" ενώ οι γυναίκες είναι "ευαίσθητες." Στό ίδιο μήκος κύματος ο συνάδελφος Τζερόμ Κέηγκαν ανακάλυψε ότι για τα παιδιά του νηπιαγωγείου «ο τίγρης είναι αρσενικός» ενώ αντίθετα «το κουνελάκι είναι θηλυκό».
Μεγαλώνοντας σε ….
οικογένειες όπου υπάρχουν δύο γονείς (αυτό το τονίζω καθώς σήμερα οι μονογονεϊκές οικογένειες αυξάνονται ραγδαία ) τα παιδιά αναπτύσσουν μιά έντονη και σημαντική ταύτιση με το γονιό του ίδιου φύλου.. Μετά, μέσα στην παρέα και την κλίκα σφυρηλατούν την αντίληψη του φύλου με γνώμονα τις αντιλήψεις της ομάδας, π.χ. ένα παιδί υπέρβαρο ή με πολλές ευαισθησίες μπορεί να προβληματισθεί για τη σεξουαλική του ταυτότητα εφόσον ζει σε μιά γειτονιά όπου τα αγόρια ξεχωρίζουν από τα κορίτσια με γνώμονα τις σωματικές δυνάμεις και τις αθλητικές δεξιότητες. Αντίθετα ένα τέτοιο αγόρι δεν θα αντιμετώπιζε παρόμοιο πρόβλημα μεγαλώνοντας μέσα σε παρέες με φιλοσοφικούς προβληματισμούς και πνευματικές ανησυχίες.
Στις δυτικές κοινωνίες ο θηλυκός ρόλος περιέχει περισσότερη συναισθηματική ευαισθησία από τον ανδρικό . Στην Περσία, όμως, «οι άνδρες πρέπει να δείχνουν τα συναισθήματά τους γιατί αν δεν το κάνουν μπορεί να υποθέσει κανείς οτι....υστερούν σε ένα σημαντικό βιολογικό τομέα...» Εκεί δηλαδή οι άνδρες είναι τα ευαίσθητα άτομα που δεν χρειάζεται να είναι πρακτικά και λογικά όντα ενώ αντίθετα οι γυναίκες θεωρούνται πρακτικές και διακρίνονται για την...ψυχρή λογική τους.
Σύμφωνα με την ανθρωπολόγο Μάργκαρετ Μήντ στη Νέα Γουϊνέα υπάρχει ταύτιση στα στοιχεία του ρόλου άνδρα και γυναίκας ενώ ανάμεσα σε ορισμένες φυλές της Αφρικής και Ινδιάνων της Αμερικής οι γυναίκες θεωρούνται πιο ικανές σεξουαλικά από τους άνδρες και γίνονται πιό επιθετικές παίρνοντας πολλές σεξουαλικες πρωτοβουλίες. Ακόμη και σε θέματα μυϊκής δύναμης ενώ στη Δύση πιστεύουμε ότι ο άνδρας υπερέχει σε πολλές φυλές της Αφρικής οι γυναίκες αποτελούν τον κυριο κορμό της εργατικής-παραγωγικής τάξης ακριβώς επειδή οι άνδρες θεωρούνται...αδύναμα όντα!
Σήμερα βελτιώθηκε η θέση της γυναίκας από εκείνη της γιαγιάς της αλλά η ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα παραμένει ένας μακρυνός απόηχος μιάς επιθυμίας που δεν φαίνεται να πραγματώθηκε θεαματικά ακόμη και στις πιό «προηγμένες» κοινωνίες της Δύσης.
Πάντως η κλασική Φροϋδική υπόθεση που ήθελε τη γυναίκα να διακατέχεται από «φαλλικό φθόνο» δεν φαίνεται να ισχύει και τόσο στις μέρες μας. Αν υπάρχει φθόνος σε κάποιες από τις σύγχρονες γυναίκες αυτός μάλλον εστιάζεται περισσότερο στην κοινωνική ισχύ και το «πρεστίζ» που διαθέτουν οι άνδρες και λιγότερο στην κατοχή του ανδρικού φαλλού....
Οι γυναίκες λένε ψέματα
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Sex Research οι γυναίκες λένε ψέματα. Ψυχολόγοι πραγματοποίησαν μελέτη για να μπορέσουν να λύσουν ένα φυλετικό παράδοξο: πώς είναι δυνατόν οι άνδρες να αναφέρουν περισσότερους ερωτικούς συντρόφους από τις γυναίκες, ενώ οι αριθμοί θα έπρεπε στατιστικά να είναι ίσοι;
Η έρευνα έδειξε ότι οι άνδρες δεν έχουν την τάση να αυξάνουν τον αριθμό των κατακτήσεών τους, όπως πιστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Αντίθετα, οι γυναίκες τείνουν να αναφέρουν λιγότερους συντρόφους από ό,τι είχαν στην πραγματικότητα.
Ο Τέρι Φίσερ του Πανεπιστημίου του Οχάιο και η Μισέλ Αλεξάντερ του Πανεπιστημίου του Μέιν υπέβαλαν στο πείραμα 200 ανύπανδρους, ετεροφυλόφιλους φοιτητές και των....
.
...δύο φύλων. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, ο αριθμός σεξουαλικών συντρόφων που ανέφεραν οι γυναίκες σχεδόν διπλασιάστηκε, όταν οι ερευνητές τις συνέδεσαν σε έναν (ψεύτικο) ανιχνευτή ψεύδους!
Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού New Scientist, μια ομάδα φοιτητών συμπλήρωσε ανώνυμα ένα ερωτηματολόγιο που αφορούσε στους σεξουαλικούς συντρόφους, χωρίς την παρουσία επιτηρητών.
Οι φοιτητές της δεύτερης ομάδας συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο αφότου οι ερευνητές τους ενημέρωσαν ότι θα ήλεγχαν τις απαντήσεις.
Και οι υπόλοιποι φοιτητές κλήθηκαν να δηλώσουν με πόσους συντρόφους είχαν επαφές, ενώ ήταν συνδεδεμένοι με ηλεκτρόδια σε έναν ψεύτικο ανιχνευτή ψεύδους.
Οι γυναίκες που έδωσαν ανώνυμες απαντήσεις ανέφεραν 2,6 συντρόφους κατά μέσο όρο. Οι γυναίκες που γνώριζαν ότι οι ερευνητές θα ήλεγχαν τις απαντήσεις ανέφεραν 3,4 συντρόφους κατά μέσο όρο, ενώ οι γυναίκες που θεωρούσαν ότι τυχόν ψέμματα θα γίνονταν αντιληπτά ανέφεραν 4,4 συντρόφους κατά μέσο όρο!
Οι απαντήσεις των ανδρών, από την άλλη, δεν παρουσίασαν μεγάλες διακυμάνσεις. Η ομάδα του ανιχνευτή ψεύδους ανέφερε κατά μέσο όρο 4 συντρόφους, ενώ η δεύτερη ομάδα 3,7 συντρόφους.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το φαινόμενο αυτό οφείλεται σε κοινωνικά αίτια. Οι γυναίκες διστάζουν να παραδεχθούν τη σεξουαλική τους συμπεριφορά, φοβούμενες, ίσως, ότι θα χαρακτηριστούν ανήθικες.
Όπως τονίζει ο Δρ Φίσερ: «Ζούμε σε μια κοινωνία που πραγματικά περιμένει από τις γυναίκες διαφορετικό πρότυπο σεξουαλικής συμπεριφοράς από ό,τι για τους άνδρες».
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Sex Research οι γυναίκες λένε ψέματα. Ψυχολόγοι πραγματοποίησαν μελέτη για να μπορέσουν να λύσουν ένα φυλετικό παράδοξο: πώς είναι δυνατόν οι άνδρες να αναφέρουν περισσότερους ερωτικούς συντρόφους από τις γυναίκες, ενώ οι αριθμοί θα έπρεπε στατιστικά να είναι ίσοι;
Η έρευνα έδειξε ότι οι άνδρες δεν έχουν την τάση να αυξάνουν τον αριθμό των κατακτήσεών τους, όπως πιστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Αντίθετα, οι γυναίκες τείνουν να αναφέρουν λιγότερους συντρόφους από ό,τι είχαν στην πραγματικότητα.
Ο Τέρι Φίσερ του Πανεπιστημίου του Οχάιο και η Μισέλ Αλεξάντερ του Πανεπιστημίου του Μέιν υπέβαλαν στο πείραμα 200 ανύπανδρους, ετεροφυλόφιλους φοιτητές και των....
.
...δύο φύλων. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, ο αριθμός σεξουαλικών συντρόφων που ανέφεραν οι γυναίκες σχεδόν διπλασιάστηκε, όταν οι ερευνητές τις συνέδεσαν σε έναν (ψεύτικο) ανιχνευτή ψεύδους!
Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού New Scientist, μια ομάδα φοιτητών συμπλήρωσε ανώνυμα ένα ερωτηματολόγιο που αφορούσε στους σεξουαλικούς συντρόφους, χωρίς την παρουσία επιτηρητών.
Οι φοιτητές της δεύτερης ομάδας συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο αφότου οι ερευνητές τους ενημέρωσαν ότι θα ήλεγχαν τις απαντήσεις.
Και οι υπόλοιποι φοιτητές κλήθηκαν να δηλώσουν με πόσους συντρόφους είχαν επαφές, ενώ ήταν συνδεδεμένοι με ηλεκτρόδια σε έναν ψεύτικο ανιχνευτή ψεύδους.
Οι γυναίκες που έδωσαν ανώνυμες απαντήσεις ανέφεραν 2,6 συντρόφους κατά μέσο όρο. Οι γυναίκες που γνώριζαν ότι οι ερευνητές θα ήλεγχαν τις απαντήσεις ανέφεραν 3,4 συντρόφους κατά μέσο όρο, ενώ οι γυναίκες που θεωρούσαν ότι τυχόν ψέμματα θα γίνονταν αντιληπτά ανέφεραν 4,4 συντρόφους κατά μέσο όρο!
Οι απαντήσεις των ανδρών, από την άλλη, δεν παρουσίασαν μεγάλες διακυμάνσεις. Η ομάδα του ανιχνευτή ψεύδους ανέφερε κατά μέσο όρο 4 συντρόφους, ενώ η δεύτερη ομάδα 3,7 συντρόφους.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το φαινόμενο αυτό οφείλεται σε κοινωνικά αίτια. Οι γυναίκες διστάζουν να παραδεχθούν τη σεξουαλική τους συμπεριφορά, φοβούμενες, ίσως, ότι θα χαρακτηριστούν ανήθικες.
Όπως τονίζει ο Δρ Φίσερ: «Ζούμε σε μια κοινωνία που πραγματικά περιμένει από τις γυναίκες διαφορετικό πρότυπο σεξουαλικής συμπεριφοράς από ό,τι για τους άνδρες».
21 Απριλίου 1967. Η ανατομία της δικτατορίας των συνταγματαρχών
Πολιτικές εξελίξεις που οδήγησαν στην χούντα των συνταγματαρχών
Με την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, άρχισε εμφύλιος πόλεμος (1945-1949) μεταξύ των αριστερών δυνάμεων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του εθνικού στρατού, που είχε την άμεση υποστήριξη των Άγγλων και Αμερικανών. Με την ήττα των αριστερών, άρχισε να συντηρείται από τις ελληνικές κυβερνήσεις κλίμα τρομοκρατίας και κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τυχόν κομμουνιστική επανάσταση.
Οι κυβερνήσεις του Αλέξανδρου Παπάγου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή χρησιμοποιούσαν το στρατό ως όργανο τρομοκρατίας, και έκαναν αντικομμουνιστική προπαγάνδα.Εντωμεταξύ, μέσα στο στρατό υπήρχε παράνομη οργάνωση αξιωματικών, με το όνομα ΙΔΕΑ, που είχε πρόγραμμα πραξικοπήματος. Μέσα στον ΙΔΕΑ, δρούσε ο αξιωματικός Γεώργιος Παπαδόπουλος, ως υφιστάμενος του στρατηγού Νάτσινα.
Οι μηχανισμοί αυτοί, ενεργοποιήθηκαν, ή μάλλον πήραν την εντολή να ενεργοποιηθούν, από τον Τζον Μόρι, πράκτορα της CIA στην Αθήνα, καταρχήν για την ανατροπή της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου, στη συνέχεια όπως με κύριο στόχο την επιβολή πραξικοπηματικής κυβέρνησης, αποτελούμενης μόνο από στρατιωτικούς.
Τον Ιούλιο του 1965 σημειώθηκε σοβαρό ρήγμα στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος της Ένωσης Κέντρου, γνωστό στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας με τον όρο Αποστασία του 1965 ή Ιουλιανά. Αφορμή υπήρξε η απόφαση του Γεωργίου Παπανδρέου να αντικαταστήσει τον Πέτρο Γαρουφαλιά από το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης και η άρνηση του τότε Βασιλιά Κωνσταντίνου Β’ να υπογράψει το σχετικό διάταγμα, αν ο διάδοχος του Γαρουφαλιά δεν απολάμβανε της απόλυτης εμπιστοσύνης του.
Ο Γιώργος Παπανδρέου αναγκάστηκε από τον Κωνσταντίνο να παραιτηθεί στις 15 Ιουλίου 1965. Από εκείνη την ημέρα και μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 1966,
ο Κωνσταντίνος προσπάθησε να σχηματίσει κυβερνήσεις με τη συμμετοχή κατά διαστήματα 48 βουλευτών – αποστατών της παράταξης Ένωση Κέντρου που εγκατέλειψαν τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ο όρος «Αποστασία» προήλθε από τον χαρακτηρισμό αποστάτες που αποδόθηκε στους βουλευτές της Ένωσης Κέντρου που, υπό την προτροπή του επίσης βουλευτή της Ένωσης Κέντρου Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πήραν μέρος ή έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης στις κυβερνήσεις της περιόδου αυτής.
Ο Κωνσταντίνος αρχικά διόρισε πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα με υπουργούς αποστάτες βουλευτές την Ένωσης Κέντρου. Η νέα κυβέρνηση όμως δεν είχε πλειοψηφία στην Βουλή, οπότε σχηματίστηκε άλλη κυβέρνηση υπό τον Ηλία Τσιριμώκο.
Στις 21 Απριλίου του 1967 και ενώ είχαν προκηρυχθεί εκλογές για τις 28 Μαΐου, αξιωματικοί του στρατού, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου, και συμμετοχή του ταξίαρχου Στυλιανού Παττακού και του συνταγματάρχη Νικόλαου Μακαρέζου κατέλαβαν την εξουσία με πραξικόπημα.
έχοντας εξασφαλίσει περίπου 100 τεθωρακισμένα στην περιοχή της πρωτεύουσας, οι πραξικοπηματίες κινήθηκαν τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου και κατέλαβαν αρχικά το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Στη συνέχεια έβαλαν σε εφαρμογή το σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΝΑΤΟ με κωδικό «Σχέδιο Προμηθεύς», με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν όλες οι στρατιωτικές μονάδες της Αττικής. Το συγκεκριμένο σχέδιο προορίζονταν για την αναγκαστική ανάληψη εξουσίας από το στρατό με σκοπό την εξουδετέρωση κομμουνιστικής εξέγερσης (!!!), σε περίπτωση που εισέβαλαν στην Ελλάδα δυνάμεις του Σοβιετικού Στρατού (!!!).
Ο έμπιστος του βασιλιά αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγός Γρηγόρης Σπαντιδάκης, αντικαταστάθηκε από τον Οδυσσέα Αγγελή. Ο Αγγελής κάνοντας χρήση του νέου του αξιώματος έδωσε εντολή στο Γ’ Σώμα Στρατού στη Θεσσαλονίκη να εφαρμόσει το Σχέδιο Προμηθεύς σε όλη τη χώρα.
.
Πολιτικές εξελίξεις που οδήγησαν στην χούντα των συνταγματαρχών
Με την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, άρχισε εμφύλιος πόλεμος (1945-1949) μεταξύ των αριστερών δυνάμεων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του εθνικού στρατού, που είχε την άμεση υποστήριξη των Άγγλων και Αμερικανών. Με την ήττα των αριστερών, άρχισε να συντηρείται από τις ελληνικές κυβερνήσεις κλίμα τρομοκρατίας και κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τυχόν κομμουνιστική επανάσταση.
Οι κυβερνήσεις του Αλέξανδρου Παπάγου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή χρησιμοποιούσαν το στρατό ως όργανο τρομοκρατίας, και έκαναν αντικομμουνιστική προπαγάνδα.Εντωμεταξύ, μέσα στο στρατό υπήρχε παράνομη οργάνωση αξιωματικών, με το όνομα ΙΔΕΑ, που είχε πρόγραμμα πραξικοπήματος. Μέσα στον ΙΔΕΑ, δρούσε ο αξιωματικός Γεώργιος Παπαδόπουλος, ως υφιστάμενος του στρατηγού Νάτσινα.
Οι μηχανισμοί αυτοί, ενεργοποιήθηκαν, ή μάλλον πήραν την εντολή να ενεργοποιηθούν, από τον Τζον Μόρι, πράκτορα της CIA στην Αθήνα, καταρχήν για την ανατροπή της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου, στη συνέχεια όπως με κύριο στόχο την επιβολή πραξικοπηματικής κυβέρνησης, αποτελούμενης μόνο από στρατιωτικούς.
Τον Ιούλιο του 1965 σημειώθηκε σοβαρό ρήγμα στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος της Ένωσης Κέντρου, γνωστό στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας με τον όρο Αποστασία του 1965 ή Ιουλιανά. Αφορμή υπήρξε η απόφαση του Γεωργίου Παπανδρέου να αντικαταστήσει τον Πέτρο Γαρουφαλιά από το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης και η άρνηση του τότε Βασιλιά Κωνσταντίνου Β’ να υπογράψει το σχετικό διάταγμα, αν ο διάδοχος του Γαρουφαλιά δεν απολάμβανε της απόλυτης εμπιστοσύνης του.
Ο Γιώργος Παπανδρέου αναγκάστηκε από τον Κωνσταντίνο να παραιτηθεί στις 15 Ιουλίου 1965. Από εκείνη την ημέρα και μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 1966,
ο Κωνσταντίνος προσπάθησε να σχηματίσει κυβερνήσεις με τη συμμετοχή κατά διαστήματα 48 βουλευτών – αποστατών της παράταξης Ένωση Κέντρου που εγκατέλειψαν τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ο όρος «Αποστασία» προήλθε από τον χαρακτηρισμό αποστάτες που αποδόθηκε στους βουλευτές της Ένωσης Κέντρου που, υπό την προτροπή του επίσης βουλευτή της Ένωσης Κέντρου Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πήραν μέρος ή έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης στις κυβερνήσεις της περιόδου αυτής.
Ο Κωνσταντίνος αρχικά διόρισε πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα με υπουργούς αποστάτες βουλευτές την Ένωσης Κέντρου. Η νέα κυβέρνηση όμως δεν είχε πλειοψηφία στην Βουλή, οπότε σχηματίστηκε άλλη κυβέρνηση υπό τον Ηλία Τσιριμώκο.
Στις 21 Απριλίου του 1967 και ενώ είχαν προκηρυχθεί εκλογές για τις 28 Μαΐου, αξιωματικοί του στρατού, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου, και συμμετοχή του ταξίαρχου Στυλιανού Παττακού και του συνταγματάρχη Νικόλαου Μακαρέζου κατέλαβαν την εξουσία με πραξικόπημα.
έχοντας εξασφαλίσει περίπου 100 τεθωρακισμένα στην περιοχή της πρωτεύουσας, οι πραξικοπηματίες κινήθηκαν τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου και κατέλαβαν αρχικά το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Στη συνέχεια έβαλαν σε εφαρμογή το σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΝΑΤΟ με κωδικό «Σχέδιο Προμηθεύς», με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν όλες οι στρατιωτικές μονάδες της Αττικής. Το συγκεκριμένο σχέδιο προορίζονταν για την αναγκαστική ανάληψη εξουσίας από το στρατό με σκοπό την εξουδετέρωση κομμουνιστικής εξέγερσης (!!!), σε περίπτωση που εισέβαλαν στην Ελλάδα δυνάμεις του Σοβιετικού Στρατού (!!!).
Ο έμπιστος του βασιλιά αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγός Γρηγόρης Σπαντιδάκης, αντικαταστάθηκε από τον Οδυσσέα Αγγελή. Ο Αγγελής κάνοντας χρήση του νέου του αξιώματος έδωσε εντολή στο Γ’ Σώμα Στρατού στη Θεσσαλονίκη να εφαρμόσει το Σχέδιο Προμηθεύς σε όλη τη χώρα.
.
Ο κόσμος καίγεται και το…. χτενίζεται!
Κάνουμε τα πάντα για να δίνουμε τροφή σε όσους ψάχνουν αφορμή να μας χτυπούν...!
Και το χειρότερο είναι ότι το συγκεκριμένο γεγονός έγινε μέσα σε 2 ημέρες που ανακοινώθηκαν τα πιο σκληρά οικονομικά μέτρα της σύγχρονης πολιτικής ζωής του τόπου! Ο λόγος για το περιβόητο πορνό της γνωστής πρωταγωνίστριας, με το περιεχόμενο του οποίου δεν θα ασχοληθούμε, το οποίο έγινε ανάρπαστο μέσα σε 2 ημέρες. Οι Έλληνες, φερόμενοι ως πραγματικά ανεγκέφαλοι νεοέλληνες, ξόδεψαν περίπου...
3 εκ. Ευρώ αγοράζοντας περίπου 150.000 από τα συγκεκριμένα DVDs.
Σε μια περίοδο που οι «φίλοι» Ευρωπαίοι μας χτυπούν αλύπητα, σφίγγουν συνεχώς την θηλιά μέχρι να μας πνίξουν, ζητούν συνεχώς όλο και πιο σκληρά μέτρα, μιλούν για ξεπούλημα των νησιών μας και αγορά ακόμη και της Ακροπόλεως….. οι νεοέλληνες έδωσαν 3 εκ Ευρώ μέσα σε 2 ημέρες για να αγοράσουν πορνό!
Μα είμαστε τόσο ανεγκέφαλος κατευθυνόμενος λαός επιτέλους; Για ποιον λόγο συνέλληνες να μας λυπηθούν οι Γερμανοί, όταν εμείς την ίδια ημέρα που ο Πρωθυπουργός βάζει και τα 2 χέρια του στις τσέπες μας, ξοδεύουμε 3 εκ Ευρώ για έναν τέτοιο λόγο; Θα έχουν άδικο να μας το χτυπήσουν και αυτό στο μέλλον; «Αφού έχετε να ξοδέψετε τόσα χρήματα για έναν τέτοιο λόγο βάλτε το χέρι πιο βαθειά στην τσέπη για την οικονομική κρίση…!»
Πραγματικά σαν λαός έχουμε την τάση να πέφτουμε πολύ εύκολα θύματα καταστάσεων τις οποίες δεν τις αντιλαμβανόμαστε έγκαιρα…. παρά μόνον όταν το πρόβλημα φτάσει έξω από την πόρτα μας. Ευκαιρία ψάχνουν οι «φίλοι»
Ευρωπαίοι να μας χτυπήσουν και εμείς τους δίνουμε ακόμα μια, με μεγάλη ευκολία. Δεν θα ασχοληθούμε με το κοινωνικό και πολιτισμικό κομμάτι όλης αυτής της ιστορίας καθώς συνεχώς διαπιστώνουμε έκπτωση των αξιών σε μια χώρα που γέννησε αξίες. Δυστυχώς μας έχουν κάνει έναν λαό που αρνείται πεισματικά να ασχοληθεί με τα σοβαρά θέματα που έχουν να κάνουν με την ίδια του την επιβίωση ως έθνος και αναλώνεται σε καταστάσεις και πράξεις που κατασκευάζονται εσκεμμένα για να τον αποπροσανατολίζουν.
Δεν μας φταίει κανείς για την κατάντια μας.
Εμείς φταίμε
Κάνουμε τα πάντα για να δίνουμε τροφή σε όσους ψάχνουν αφορμή να μας χτυπούν...!
Και το χειρότερο είναι ότι το συγκεκριμένο γεγονός έγινε μέσα σε 2 ημέρες που ανακοινώθηκαν τα πιο σκληρά οικονομικά μέτρα της σύγχρονης πολιτικής ζωής του τόπου! Ο λόγος για το περιβόητο πορνό της γνωστής πρωταγωνίστριας, με το περιεχόμενο του οποίου δεν θα ασχοληθούμε, το οποίο έγινε ανάρπαστο μέσα σε 2 ημέρες. Οι Έλληνες, φερόμενοι ως πραγματικά ανεγκέφαλοι νεοέλληνες, ξόδεψαν περίπου...
3 εκ. Ευρώ αγοράζοντας περίπου 150.000 από τα συγκεκριμένα DVDs.
Σε μια περίοδο που οι «φίλοι» Ευρωπαίοι μας χτυπούν αλύπητα, σφίγγουν συνεχώς την θηλιά μέχρι να μας πνίξουν, ζητούν συνεχώς όλο και πιο σκληρά μέτρα, μιλούν για ξεπούλημα των νησιών μας και αγορά ακόμη και της Ακροπόλεως….. οι νεοέλληνες έδωσαν 3 εκ Ευρώ μέσα σε 2 ημέρες για να αγοράσουν πορνό!
Μα είμαστε τόσο ανεγκέφαλος κατευθυνόμενος λαός επιτέλους; Για ποιον λόγο συνέλληνες να μας λυπηθούν οι Γερμανοί, όταν εμείς την ίδια ημέρα που ο Πρωθυπουργός βάζει και τα 2 χέρια του στις τσέπες μας, ξοδεύουμε 3 εκ Ευρώ για έναν τέτοιο λόγο; Θα έχουν άδικο να μας το χτυπήσουν και αυτό στο μέλλον; «Αφού έχετε να ξοδέψετε τόσα χρήματα για έναν τέτοιο λόγο βάλτε το χέρι πιο βαθειά στην τσέπη για την οικονομική κρίση…!»
Πραγματικά σαν λαός έχουμε την τάση να πέφτουμε πολύ εύκολα θύματα καταστάσεων τις οποίες δεν τις αντιλαμβανόμαστε έγκαιρα…. παρά μόνον όταν το πρόβλημα φτάσει έξω από την πόρτα μας. Ευκαιρία ψάχνουν οι «φίλοι»
Ευρωπαίοι να μας χτυπήσουν και εμείς τους δίνουμε ακόμα μια, με μεγάλη ευκολία. Δεν θα ασχοληθούμε με το κοινωνικό και πολιτισμικό κομμάτι όλης αυτής της ιστορίας καθώς συνεχώς διαπιστώνουμε έκπτωση των αξιών σε μια χώρα που γέννησε αξίες. Δυστυχώς μας έχουν κάνει έναν λαό που αρνείται πεισματικά να ασχοληθεί με τα σοβαρά θέματα που έχουν να κάνουν με την ίδια του την επιβίωση ως έθνος και αναλώνεται σε καταστάσεις και πράξεις που κατασκευάζονται εσκεμμένα για να τον αποπροσανατολίζουν.
Δεν μας φταίει κανείς για την κατάντια μας.
Εμείς φταίμε
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Οι πατέρες του τεχνολογικού πολιτισμού
Μεταξύ του 7ου και του 6ου αιώνα π.Χ., ο Θαλής ο Μιλήσιος διαπίστωσε ότι κάθε φορά που έτριβε μαι κεχριμπαρένια ράβδο, αυτή προσέλκυε αντικείμενα μικρού βάρους. Ήταν η πρώτη ιδιότητα του ηλεκτρισμού που παρατηρήθηκε στη φύση, και η νεοανακαλυφθείσα δύναμη πήρε το όνομά της από την αρχαιοελληνική λέξη για το κεχριμπάρι, το ήλεκτρον.
Αλλά οι πρώτες επιστημονικές μελέτες πάνω στην ηλεκτροστατική ανάγονται πολύ αργότερα, στο 16ο και το 17ο αιώνα, και αποδίδονται στου Ουίλιαμ Γκίλμπερτ και Ότο Φον Γκερίκε.
Οι εφαρμογές.
Οι εφαρμογές του Βενιαμίν Φραγκλίνου, του οποίου το πείραμα με το
χαρταετό το 1752 γέννησε την ιδέα του αλεξικέραυνου, και του Βόλτα, που κατασκεύασε το 1800 την πρώτη ηλεκτρική στήλη, άνοιξαν το δρόμο για τις βιομηχανικές εφαρμογές του ηλεκτρισμού.
Ωστόσο, η πραγματικά φαεινή ιδέα πιστοποιείται στον Τόμας Έντισον (1847-1931), ο οποίος τελειοποίησε το λαμπτήρα πυρακτώσεως.
Ο συνάδελφός του, Νίκολα Τέσλα, με τη σειρά του, επινόησε το σύστημα εναλλασσόμενου ρεύματος.
Οι πατέρες του τεχνολογικού πολιτισμού
Μεταξύ του 7ου και του 6ου αιώνα π.Χ., ο Θαλής ο Μιλήσιος διαπίστωσε ότι κάθε φορά που έτριβε μαι κεχριμπαρένια ράβδο, αυτή προσέλκυε αντικείμενα μικρού βάρους. Ήταν η πρώτη ιδιότητα του ηλεκτρισμού που παρατηρήθηκε στη φύση, και η νεοανακαλυφθείσα δύναμη πήρε το όνομά της από την αρχαιοελληνική λέξη για το κεχριμπάρι, το ήλεκτρον.
Αλλά οι πρώτες επιστημονικές μελέτες πάνω στην ηλεκτροστατική ανάγονται πολύ αργότερα, στο 16ο και το 17ο αιώνα, και αποδίδονται στου Ουίλιαμ Γκίλμπερτ και Ότο Φον Γκερίκε.
Οι εφαρμογές.
Οι εφαρμογές του Βενιαμίν Φραγκλίνου, του οποίου το πείραμα με το
χαρταετό το 1752 γέννησε την ιδέα του αλεξικέραυνου, και του Βόλτα, που κατασκεύασε το 1800 την πρώτη ηλεκτρική στήλη, άνοιξαν το δρόμο για τις βιομηχανικές εφαρμογές του ηλεκτρισμού.
Ωστόσο, η πραγματικά φαεινή ιδέα πιστοποιείται στον Τόμας Έντισον (1847-1931), ο οποίος τελειοποίησε το λαμπτήρα πυρακτώσεως.
Ο συνάδελφός του, Νίκολα Τέσλα, με τη σειρά του, επινόησε το σύστημα εναλλασσόμενου ρεύματος.
ΥΓΕΙΑ
Αισιοδοξία γιά χρόνια πολλά
"Η αισιοδοξία χαρίζει επιπλέον χρόνια ζωής"
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από την έρευνα "Women's Health Initiative", στην οποία συμμετείχαν πάνω από 100.000 γυναίκες άνω των 50 ετών, διαπίστωσαν ότι όσες αντιμετώπιζαν αισιόδοξα τη ζωή είχαν 14% μεγαλύτερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο από τις απαισιόδοξες.
Εκείνες που έδωσαν τις πιο αισιόδοξες απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο - ανεξαρτήτως οικονομικής ή κοινωνικής κατάστασης και μορφωτικού επιπέδου - ήταν πιθανότερο να ζήσουν οκτώ χρόνια παραπάνω, ενώ αυτές με το χαμηλότερο σκορ κινδυνεύουν περισσότερο να πεθάνουν από κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα ή καρκίνο.
Αισιοδοξία γιά χρόνια πολλά
"Η αισιοδοξία χαρίζει επιπλέον χρόνια ζωής"
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από την έρευνα "Women's Health Initiative", στην οποία συμμετείχαν πάνω από 100.000 γυναίκες άνω των 50 ετών, διαπίστωσαν ότι όσες αντιμετώπιζαν αισιόδοξα τη ζωή είχαν 14% μεγαλύτερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο από τις απαισιόδοξες.
Εκείνες που έδωσαν τις πιο αισιόδοξες απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο - ανεξαρτήτως οικονομικής ή κοινωνικής κατάστασης και μορφωτικού επιπέδου - ήταν πιθανότερο να ζήσουν οκτώ χρόνια παραπάνω, ενώ αυτές με το χαμηλότερο σκορ κινδυνεύουν περισσότερο να πεθάνουν από κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα ή καρκίνο.
ΧΩΡΙΣ μέσα μεταφοράς λόγω ΑΠΕΡΓΙΑΣ
Με πανελλαδική στάση εργασίας σημερα, από τις 12 το μεσημέρι έως τη λήξη του ωραρίου και την πραγματοποίηση συγκεντρώσεων και συλλαλητηρίων σε όλη τη χώρα, απαντά η ΑΔΕΔΥ σε συνεργασία με τη ΓΣΕΕ στα νέα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση.
Σε 24ωρη απεργιακή κινητοποίηση προχωρούν οι εργαζόμενοι στον ΗΣΑΠ, τον Προαστιακό, τον ΟΣΕ, το Τραμ, τα τρόλεϊ και τα λεωφορεία της ΕΘΕΛ.
Αναστάτωση στο πρόγραμμα των πτήσεων των αεροπορικών εταιριών προκαλεί και ηστάση εργασίας 12 το μεσημέρι με 4 το απόγευμα που έχουν εξαγγείλει οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας. Η Οlympic Air ανακοίνωσε ότι λόγω της κινητοποίησης αναγκάζεται να ματαιώσει για αύριο 16 πτήσεις εσωτερικού και μία εξωτερικού, ενώ αλλάζει η την ώρα αναχώρησης σε 12 πτήσεις εσωτερικού και 8 εξωτερικού.
Από την πλευρά της η Aegean Airlines ανακοίνωσε ότι αναγκάζεται να ματαιώσει 6 πτήσεις και να αλλάξει την ώρα αναχώρησης σε 20 σκέλη πτήσεων εσωτερικού και 34 εξωτερικού.
Για το λόγο αυτό όσοι έχουν προγραμματίσει να ταξιδέψουν αύριο αεροπορικώς θα πρέπει να επικοινωνούν με τα κατά τόπους γραφεία των εταιριών.
Με πανελλαδική στάση εργασίας σημερα, από τις 12 το μεσημέρι έως τη λήξη του ωραρίου και την πραγματοποίηση συγκεντρώσεων και συλλαλητηρίων σε όλη τη χώρα, απαντά η ΑΔΕΔΥ σε συνεργασία με τη ΓΣΕΕ στα νέα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση.
Σε 24ωρη απεργιακή κινητοποίηση προχωρούν οι εργαζόμενοι στον ΗΣΑΠ, τον Προαστιακό, τον ΟΣΕ, το Τραμ, τα τρόλεϊ και τα λεωφορεία της ΕΘΕΛ.
Αναστάτωση στο πρόγραμμα των πτήσεων των αεροπορικών εταιριών προκαλεί και ηστάση εργασίας 12 το μεσημέρι με 4 το απόγευμα που έχουν εξαγγείλει οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας. Η Οlympic Air ανακοίνωσε ότι λόγω της κινητοποίησης αναγκάζεται να ματαιώσει για αύριο 16 πτήσεις εσωτερικού και μία εξωτερικού, ενώ αλλάζει η την ώρα αναχώρησης σε 12 πτήσεις εσωτερικού και 8 εξωτερικού.
Από την πλευρά της η Aegean Airlines ανακοίνωσε ότι αναγκάζεται να ματαιώσει 6 πτήσεις και να αλλάξει την ώρα αναχώρησης σε 20 σκέλη πτήσεων εσωτερικού και 34 εξωτερικού.
Για το λόγο αυτό όσοι έχουν προγραμματίσει να ταξιδέψουν αύριο αεροπορικώς θα πρέπει να επικοινωνούν με τα κατά τόπους γραφεία των εταιριών.
Η Τουρκία Ανακάλεσε πρεσβευτή
Ανακάλεσε η Αγκυρα τον πρεσβευτή της στην Ουάσινγκτον, μετά από την ψηφοφορία για την "αρμενική γενοκτονία" στη Βουλή Αντιπροσώπων.Το ψήφισμα πέρασε οριακά με ψήφους 23 έναντι 22 κατά.
Ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Ερτογάν δήλωσε ότι το ψήφισμα θα βλάψει τις σχέσεις Τουρκίας -Η.Π.Α και τις προσπάθειες μεταξύ Τουρκίας Αρμενίας για εξομάλυνση των σχέσεών τους….
«Καταδικάζουμε αυτό το ψήφισμα που κατηγορεί το Τουρκικό Έθνος για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε. Ο Πρέσβης μας στην Ουάσιγκτον, προσκλήθηκε απόψε στην Άγκυρα για διαβουλεύσεις »αυτό αναφέρει το γραφείο τύπο του Πρωθυπουργού στο site του.
Ανακάλεσε η Αγκυρα τον πρεσβευτή της στην Ουάσινγκτον, μετά από την ψηφοφορία για την "αρμενική γενοκτονία" στη Βουλή Αντιπροσώπων.Το ψήφισμα πέρασε οριακά με ψήφους 23 έναντι 22 κατά.
Ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Ερτογάν δήλωσε ότι το ψήφισμα θα βλάψει τις σχέσεις Τουρκίας -Η.Π.Α και τις προσπάθειες μεταξύ Τουρκίας Αρμενίας για εξομάλυνση των σχέσεών τους….
«Καταδικάζουμε αυτό το ψήφισμα που κατηγορεί το Τουρκικό Έθνος για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε. Ο Πρέσβης μας στην Ουάσιγκτον, προσκλήθηκε απόψε στην Άγκυρα για διαβουλεύσεις »αυτό αναφέρει το γραφείο τύπο του Πρωθυπουργού στο site του.
Πέμπτη 4 Μαρτίου 2010
Ηγέτες ή Επιβήτορες θώκων Εξουσίας;
Του Καθηγητή ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ.
“Τις σκέψεις μου αυτές τις δημοσίευσα στο παρελθόν αλλά πιστεύω ότι τις κάνει πάλι επίκαιρες η πρόσφατη ενώπιον των τηλεοράσεων «επίθεση» που έκανε στον «πρόεδρο» της Ε.Ε. ο Εγγλέζος ευρωβουλευτής χαρακτηρίζοντας τον, λίγο πολύ, ως «ανύπαρκτο» και «ελάχιστﻨγια τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και αναρωτήθηκα μήπως τελικά πολλοί «ηγέτες» έχουν έλλειψη επαφής με την καθημερινότητα των λαϊκών μαζών και μοιάζει να στόχευσαν περισσότερο στην κτήση και νομή της Εξουσίας και λιγότερο με την άσκησή της;”
***********************************
Τι σημαίνει εξουσία; Εξουσία σημαίνει ισχύ ή δύναμη, ικανότητα αυτού που την έχει και την ασκεί να απαιτεί και να πετυχαίνει υπακοή, πειθαρχία, συμμόρφωση στα προστάγματά του και στην εκπλήρωση στόχων που αυτός θέτει ακόμη και όταν η εκπλήρωσή τους απολήγει σε καθοριστική διαμόρφωση της ζωής, των ενδιαφερόντων, ακόμα και των συμφερόντων αυτών που τον ακολουθούν.
Ο Μαξ Βέμπερ ο μεγάλος Γερμανός κοινωνιολόγος θεώρησε την εξουσία, την δύναμη ή ισχύ, ως " ...την εκμετάλλευση της ευκαιρίας από ένα ή περισσότερα άτομα για την επιβολή της δικιάς τους βούλησης σε κοινά θέματα, άσχετα με την αντίσταση που προβάλλουν άλλα πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον ίδιο χώρο..."
Και ο Ρόμπερτ Μακ Αϊβερ, ο Αμερικανός κοινωνιολόγος δηλώνει ότι "οι κάτοχοι εξουσίας αποκτούν το δικαίωμα να καθιερώσουν τη δικιά τους πολιτική σε κάθε φάση της ανθρώπινης δραστηριότητας, να κρίνουν πρόσωπα και καταστάσεις, να ασκήσουν διαιτητικό-ισορροπιστικό ρόλο σε αντιδικίες και τελικά να επιβληθούν στους συνανθρώπους τους."
Η εξουσία αντλείται και ασκείται με τρείς θεμελιακούς τρόπους: με την εφαρμογή ωμής βίας ή με την επιβολή της ψυχολογίας του φόβου, με βάση το κληρονομικό δίκαιο των ηγεμονικών καθεστώτων, και από τη δημοκρατική και αβίαστη αναγνώριση από τον λαό ηγετικών χαρακτηριστικών αυτού που την κατέχει και την ασκεί.
Η απόκτηση εξουσίας με την εφαρμογή "ωμής βίας" συνεπάγεται και την πιθανή αντίδραση αυτών που αντιτίθενται στα κάθε λογής δικατορικά και αυταρχικά καθεστώτα. Για τον λόγο αυτό οι διάφοροι σφετεριστιστές της εξουσίας ακολουθώντας μιά πάγια τακτική αποπειρώνται να εδραιώσουν την ισχύ τους και να "νομιμοποιήσουν" τη θέση τους παρέχοντας αγαθά, διευκολύνσεις και προσεκτικά οριοθετημένα "δικαιώματα-προνόμια" σε κάποια κάπως πλατιά λαϊκή ομάδα ή καθησυχάζουν κατασιγάζοντας με ψυχοπολιτικές μεθόδους την άσκηση κριτικής και την εκδήλωση "αντίστασης" τις λαϊκές μάζες οδηγώντας τες στην απάθεια που είναι απόληξη θεμελιωμένη στην πρόχειρη διαπίστωση από το λαό ότι "...είναι ανήμπορος να ελέγξει τη ροή των γεγονότων..."
Στα ψευδεπίγραφα "δημοκρατικά καθεστώτα" αυτοί που κατέχουν την εξουσία φροντίζουν να αποσιωπούν συστηματικά και διαχρονικά το γεγονός δημιουργώντας την απαραίτητη ψευδαίσθηση ότι η κατοχή της εξουσίας είναι " κοινό καθήκον " και δικαίωμα και η άσκησή της γίνεται για την υλοποίηση των επιθυμιών και αποφάσεων " της πλατιάς λαϊκής μάζας". Επιπρόσθετα, παρά την αντικειμενικά κραυγαλέα εκμετάλλευση και άσκηση της εξουσίας με σαφώς προσωποπαγή ψυχισμό, έντεχνες ιδεολογικές διακηρύξεις και ψυχοτεχνικά πολιτικά μανιφέστα τείνουν να μειώσουν τη σημασία της πραγματικότητας καμουφλάροντας την αυταρχική φύση και δικτατορική υφή της πίσω από τα διάφανα προπετάσματα της " έλλειψης κάθε χρησης ωμής βίας..."
Στα γνήσια δημοκρατικά καθεστώτα, άσχετα εάν πρόκειται για ένα Κόμμα ή μιά ολάκερη χώρα η διαδικασία ανέλιξης σε θέση εξουσίας και το δικαίωμα άσκησής της συντελείται με λογοκρατικά κριτήρια, με αξιοκρατία και διαφάνεια και - απαλλαγμένη από κάθε μορφή της έννοιας του "κληρονομικού δικαίου" και κάθε απειλή για χρήση βίας - προκαθορίζει το εφήμερο της πράξης διατηρώντας ανέπαφο το δικαίωμα των εξουσιαζόμενων, της λαϊκής μάζας, για αλλαγές στις προτιμήσεις τους, για αφαίρεση της εξουσίας από τους αποδεικνυόμενους εμφανώς ανάξιους και την παροχή της σε αυτούς που κατορθώνουν να πείσουν ότι είναι άξιοι, ή τουλάχιστον, περισσότερο άξιοι από τους παρόντες κατόχους της.
Στην πλατωνική «πολιτεία» ο Θρασύμαχος διατείνεται κατηγορηματικά ότι "...το δίκαιο είναι ταυτόσημο με το συμφέρον του ισχυρού..." Και όμως η εξουσία που θεμελιώνεται και διαιωνίζεται με τη χρήση ή την απειλή της χρήσης κάποιας μορφής βίας είναι, κατά κανόνα, καταδικασμένη και ο βίος της, η διαχρονική της διάρκεια είναι προκαθορισμένα εφήμερη"...Ο πανίσχυρος δεν είναι ποτέ αρκετά ισχυρός" έγραψε διαπιστώνοντας την ιστορική νομοτέλεια των γεγονότων ό Ζαν Ζακ Ρουσσώ.
Όποια και αν συμβεί να είναι η πηγή της εξουσίας,η εστία από την οποία αυτή αναβλύζει και όποιες και αν είναι οι διαδικασίες απόκτησής της αμείωτο πάντοτε παραμένει και το ενδιαφέρον για τους τρόπους χρήσης τους τρόπους άσκησης της εξουσίας από τον κάτοχό της.
Έτσι ο αυταρχικός ηγέτης είναι εκείνος που θεωρεί τον εαυτό του ως το μόνο άξιο να κρίνει τη σημασία, την ορθότητα και την αξία των αναγκών, επιδιώξεων και φιλοδοξιών αυτών που κυβερνά ή εξουσιάζει και κατά συνέπεια ασκεί την εξουσία με αποκλειστικά κύριο γνώμονα τις δικές του θέσεις, τις προσωπικές του πεποιθήσεις.
Ο δημοκρατικός ηγέτης καθώς αντιλαμβάνεται το εφήμερο της θέσης του και το απαραβίαστο δικαίωμα αυτών που με τη δική τους συναίνεση και επιλογή "εξουσιάζει" να τον αντικαταστήσουν πασχίζει να εντοπίσει τον κοινό παρονομαστή των πολυποίκιλων και συχνά αντικρουόμενων επιθυμιών και επιδιώξεών τους και να ασκήσει εξουσία με γνώμονα "το κοινό όφελος" ελπίζοντας ότι στην επόμενη "ημέρα κρίσης" [στις επόμενες εκλογές] αυτό θα αναγνωρισθεί και έτσι θα διασφαλισθεί η επανεκλογή του.
Υπάρχουν ιστορικές στιγμές στη ζωή κάθε ομάδας που απαιτούν τη μετουσίωση ενός "δημοκρατικού" ηγέτη σε "αυταρχικό" αρχηγό για να επιτευχθούν κοινοί στόχοι ή για να αποσοβηθούν κρίσιμες για την επιβίωση της ομάδας ή του κοινωνικού συστήματος καταστάσεις. Σίγουρα, επίσης, υπάρχουν δεδομένα παραδείγματα "αυταρχικών" ηγετών που - με προκάλυψη την επιφανειακή δημοκρατικότητά τους - πετυχαίνουν να συνεχίσουν πέρα από τα προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα την κατοχή και άσκηση της εξουσίας.
Στο σημείο αυτό να θυμηθούμε τα λόγια του Αγάθωνα που συνιστά στον «Άρχοντα» (ηγέτη) να θυμάται 3 πράγματα «ότι διοικεί ανθρώπους, ότι πρέπει να διοικεί σύμφωνα με τους νόμους και ότι δεν θα διοικεί…για πάντα!»
Δυστυχώς φαίνεται ότι στην Υφήλιο του 21ου αιώνα, το ερώτημα που αρχίζει να εκφράζει δειλά-δειλά η ελληνική, η Ευρωπαϊκή και η Παγκόσμια κοινή μοιάζει να μορφοποιείται σε μια αμείλικτα απλή διατύπωση: «καθώς έφυγαν οι μεγάλοι ηγέτες είναι άραγε σε θέση να χειρισθούν τις κρίσεις που μας ταλανίζουν σε εθνικά, έρχονται σε παγκόσμιο επίπεδο εκείνοι ή εκείνες που ίσως δεν είναι τίποτε παραπάνω από επιβήτορες θώκων εξουσίας;»
Του Καθηγητή ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΙΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ.
“Τις σκέψεις μου αυτές τις δημοσίευσα στο παρελθόν αλλά πιστεύω ότι τις κάνει πάλι επίκαιρες η πρόσφατη ενώπιον των τηλεοράσεων «επίθεση» που έκανε στον «πρόεδρο» της Ε.Ε. ο Εγγλέζος ευρωβουλευτής χαρακτηρίζοντας τον, λίγο πολύ, ως «ανύπαρκτο» και «ελάχιστﻨγια τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και αναρωτήθηκα μήπως τελικά πολλοί «ηγέτες» έχουν έλλειψη επαφής με την καθημερινότητα των λαϊκών μαζών και μοιάζει να στόχευσαν περισσότερο στην κτήση και νομή της Εξουσίας και λιγότερο με την άσκησή της;”
***********************************
Τι σημαίνει εξουσία; Εξουσία σημαίνει ισχύ ή δύναμη, ικανότητα αυτού που την έχει και την ασκεί να απαιτεί και να πετυχαίνει υπακοή, πειθαρχία, συμμόρφωση στα προστάγματά του και στην εκπλήρωση στόχων που αυτός θέτει ακόμη και όταν η εκπλήρωσή τους απολήγει σε καθοριστική διαμόρφωση της ζωής, των ενδιαφερόντων, ακόμα και των συμφερόντων αυτών που τον ακολουθούν.
Ο Μαξ Βέμπερ ο μεγάλος Γερμανός κοινωνιολόγος θεώρησε την εξουσία, την δύναμη ή ισχύ, ως " ...την εκμετάλλευση της ευκαιρίας από ένα ή περισσότερα άτομα για την επιβολή της δικιάς τους βούλησης σε κοινά θέματα, άσχετα με την αντίσταση που προβάλλουν άλλα πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον ίδιο χώρο..."
Και ο Ρόμπερτ Μακ Αϊβερ, ο Αμερικανός κοινωνιολόγος δηλώνει ότι "οι κάτοχοι εξουσίας αποκτούν το δικαίωμα να καθιερώσουν τη δικιά τους πολιτική σε κάθε φάση της ανθρώπινης δραστηριότητας, να κρίνουν πρόσωπα και καταστάσεις, να ασκήσουν διαιτητικό-ισορροπιστικό ρόλο σε αντιδικίες και τελικά να επιβληθούν στους συνανθρώπους τους."
Η εξουσία αντλείται και ασκείται με τρείς θεμελιακούς τρόπους: με την εφαρμογή ωμής βίας ή με την επιβολή της ψυχολογίας του φόβου, με βάση το κληρονομικό δίκαιο των ηγεμονικών καθεστώτων, και από τη δημοκρατική και αβίαστη αναγνώριση από τον λαό ηγετικών χαρακτηριστικών αυτού που την κατέχει και την ασκεί.
Η απόκτηση εξουσίας με την εφαρμογή "ωμής βίας" συνεπάγεται και την πιθανή αντίδραση αυτών που αντιτίθενται στα κάθε λογής δικατορικά και αυταρχικά καθεστώτα. Για τον λόγο αυτό οι διάφοροι σφετεριστιστές της εξουσίας ακολουθώντας μιά πάγια τακτική αποπειρώνται να εδραιώσουν την ισχύ τους και να "νομιμοποιήσουν" τη θέση τους παρέχοντας αγαθά, διευκολύνσεις και προσεκτικά οριοθετημένα "δικαιώματα-προνόμια" σε κάποια κάπως πλατιά λαϊκή ομάδα ή καθησυχάζουν κατασιγάζοντας με ψυχοπολιτικές μεθόδους την άσκηση κριτικής και την εκδήλωση "αντίστασης" τις λαϊκές μάζες οδηγώντας τες στην απάθεια που είναι απόληξη θεμελιωμένη στην πρόχειρη διαπίστωση από το λαό ότι "...είναι ανήμπορος να ελέγξει τη ροή των γεγονότων..."
Στα ψευδεπίγραφα "δημοκρατικά καθεστώτα" αυτοί που κατέχουν την εξουσία φροντίζουν να αποσιωπούν συστηματικά και διαχρονικά το γεγονός δημιουργώντας την απαραίτητη ψευδαίσθηση ότι η κατοχή της εξουσίας είναι " κοινό καθήκον " και δικαίωμα και η άσκησή της γίνεται για την υλοποίηση των επιθυμιών και αποφάσεων " της πλατιάς λαϊκής μάζας". Επιπρόσθετα, παρά την αντικειμενικά κραυγαλέα εκμετάλλευση και άσκηση της εξουσίας με σαφώς προσωποπαγή ψυχισμό, έντεχνες ιδεολογικές διακηρύξεις και ψυχοτεχνικά πολιτικά μανιφέστα τείνουν να μειώσουν τη σημασία της πραγματικότητας καμουφλάροντας την αυταρχική φύση και δικτατορική υφή της πίσω από τα διάφανα προπετάσματα της " έλλειψης κάθε χρησης ωμής βίας..."
Στα γνήσια δημοκρατικά καθεστώτα, άσχετα εάν πρόκειται για ένα Κόμμα ή μιά ολάκερη χώρα η διαδικασία ανέλιξης σε θέση εξουσίας και το δικαίωμα άσκησής της συντελείται με λογοκρατικά κριτήρια, με αξιοκρατία και διαφάνεια και - απαλλαγμένη από κάθε μορφή της έννοιας του "κληρονομικού δικαίου" και κάθε απειλή για χρήση βίας - προκαθορίζει το εφήμερο της πράξης διατηρώντας ανέπαφο το δικαίωμα των εξουσιαζόμενων, της λαϊκής μάζας, για αλλαγές στις προτιμήσεις τους, για αφαίρεση της εξουσίας από τους αποδεικνυόμενους εμφανώς ανάξιους και την παροχή της σε αυτούς που κατορθώνουν να πείσουν ότι είναι άξιοι, ή τουλάχιστον, περισσότερο άξιοι από τους παρόντες κατόχους της.
Στην πλατωνική «πολιτεία» ο Θρασύμαχος διατείνεται κατηγορηματικά ότι "...το δίκαιο είναι ταυτόσημο με το συμφέρον του ισχυρού..." Και όμως η εξουσία που θεμελιώνεται και διαιωνίζεται με τη χρήση ή την απειλή της χρήσης κάποιας μορφής βίας είναι, κατά κανόνα, καταδικασμένη και ο βίος της, η διαχρονική της διάρκεια είναι προκαθορισμένα εφήμερη"...Ο πανίσχυρος δεν είναι ποτέ αρκετά ισχυρός" έγραψε διαπιστώνοντας την ιστορική νομοτέλεια των γεγονότων ό Ζαν Ζακ Ρουσσώ.
Όποια και αν συμβεί να είναι η πηγή της εξουσίας,η εστία από την οποία αυτή αναβλύζει και όποιες και αν είναι οι διαδικασίες απόκτησής της αμείωτο πάντοτε παραμένει και το ενδιαφέρον για τους τρόπους χρήσης τους τρόπους άσκησης της εξουσίας από τον κάτοχό της.
Έτσι ο αυταρχικός ηγέτης είναι εκείνος που θεωρεί τον εαυτό του ως το μόνο άξιο να κρίνει τη σημασία, την ορθότητα και την αξία των αναγκών, επιδιώξεων και φιλοδοξιών αυτών που κυβερνά ή εξουσιάζει και κατά συνέπεια ασκεί την εξουσία με αποκλειστικά κύριο γνώμονα τις δικές του θέσεις, τις προσωπικές του πεποιθήσεις.
Ο δημοκρατικός ηγέτης καθώς αντιλαμβάνεται το εφήμερο της θέσης του και το απαραβίαστο δικαίωμα αυτών που με τη δική τους συναίνεση και επιλογή "εξουσιάζει" να τον αντικαταστήσουν πασχίζει να εντοπίσει τον κοινό παρονομαστή των πολυποίκιλων και συχνά αντικρουόμενων επιθυμιών και επιδιώξεών τους και να ασκήσει εξουσία με γνώμονα "το κοινό όφελος" ελπίζοντας ότι στην επόμενη "ημέρα κρίσης" [στις επόμενες εκλογές] αυτό θα αναγνωρισθεί και έτσι θα διασφαλισθεί η επανεκλογή του.
Υπάρχουν ιστορικές στιγμές στη ζωή κάθε ομάδας που απαιτούν τη μετουσίωση ενός "δημοκρατικού" ηγέτη σε "αυταρχικό" αρχηγό για να επιτευχθούν κοινοί στόχοι ή για να αποσοβηθούν κρίσιμες για την επιβίωση της ομάδας ή του κοινωνικού συστήματος καταστάσεις. Σίγουρα, επίσης, υπάρχουν δεδομένα παραδείγματα "αυταρχικών" ηγετών που - με προκάλυψη την επιφανειακή δημοκρατικότητά τους - πετυχαίνουν να συνεχίσουν πέρα από τα προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα την κατοχή και άσκηση της εξουσίας.
Στο σημείο αυτό να θυμηθούμε τα λόγια του Αγάθωνα που συνιστά στον «Άρχοντα» (ηγέτη) να θυμάται 3 πράγματα «ότι διοικεί ανθρώπους, ότι πρέπει να διοικεί σύμφωνα με τους νόμους και ότι δεν θα διοικεί…για πάντα!»
Δυστυχώς φαίνεται ότι στην Υφήλιο του 21ου αιώνα, το ερώτημα που αρχίζει να εκφράζει δειλά-δειλά η ελληνική, η Ευρωπαϊκή και η Παγκόσμια κοινή μοιάζει να μορφοποιείται σε μια αμείλικτα απλή διατύπωση: «καθώς έφυγαν οι μεγάλοι ηγέτες είναι άραγε σε θέση να χειρισθούν τις κρίσεις που μας ταλανίζουν σε εθνικά, έρχονται σε παγκόσμιο επίπεδο εκείνοι ή εκείνες που ίσως δεν είναι τίποτε παραπάνω από επιβήτορες θώκων εξουσίας;»
Σε τι κόσμο ζούμε? Τι παιδιά μεγαλώνουμε? Γιατί τέτοια σκληρότητα??
Καρέ καρέ ο εφιάλτης ενός κοριτσιού
Η μικρή είχε προφίλ στο Facebook. Οι συμμαθήτριές της λοιπόν της έκαναν πλάκα φτιάχνοντας μια άλλη σελίδα δήθεν ενός αγοριού το οποίο συνομιλούσε με την κοπέλα. Στις διαδικτυακές συζητήσεις που είχαν η κόρη του πελάτη μου εκμυστηρεύτηκε τους εφηβικούς προβληματισμούς της στον υποτιθέμενο φίλο που πίστευε πως είχε αποκτήσει στο Διαδίκτυο. Μετά από λίγο καιρό λοιπόν έδωσαν ραντεβού για να βρεθούν...
Η κοπέλα πήγε στο ραντεβού, αλλά αντί για το νεαρό με τον οποίο πίστευε πως έκανε chat όλο αυτό τον καιρό, αντίκρισε τα έξι κορίτσια και το αγόρι που στη συνέχεια τη βασάνισαν μέσα σε ένα σκοτεινό υπόγειο γκαράζ.
Την περικύκλωσαν χλευάζοντάς την. Την έπιασαν από τα μαλλιά και την έσερναν στο δρόμο σαν τσουβάλι μέχρι το υπόγειο γκαράζ όπου τη βασάνισαν για περίπου δύο ώρες. Η κοπέλα έκλαιγε γοερά και τους εκλιπαρούσε να την αφήσουν, ωστόσο η παρέα γινόταν όλο και πιο αδίστακτη.
Τη χτυπούσαν, την έφτυναν, την έβριζαν χυδαία και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, της έβγαλαν την μπλούζα και την έκαιγαν ένας-ένας με τσιγάρα. Μάλιστα προσπάθησαν να την κάψουν και στο στήθος της. Καθ’ όλη τη διάρκεια των βασανιστηρίων της έλεγαν μάλιστα χαρακτηριστικά πως θα την... ισιώσουν και πως αν δώσει έκταση στο θέμα θα ακολουθήσουν χειρότερα. Το ευτύχημα ήταν πως την ώρα που την περικύκλωσαν η κοπέλα μιλούσε στο κινητό της με έναν φίλο της. Αυτός άκουσε τις φωνές και επειδή ανησύχησε ειδοποίησε τη μητέρα της ανήλικης, η οποία με τη σειρά της κινητοποίησε τον πατέρα της και την αστυνομία και έτσι γλύτωσε.
Αναρωτιέμαι: Σε τι κόσμο ζούμε, τι παιδιά μεγαλώνουμε?
Γιατί τόση σκληρότητα σε μια ηλικία που έπρεπε μόνον ευαισθησίες και αγάπη να πλημμυρίζουν την ψυχή τους??
Ας αναλογιστούμε τις ευθύνες μας, ως γονείς! Τα παιδιά μιμούνται τους μεγάλους!
Και όταν εμείς οι μεγάλοι σωρεύσαμε στην ψυχή μας μόνο μίσος, ζήλεια και αδιαφορία για το συνάνθρωπό μας, τότε η κοινωνία μας είναι ο καθρέφτης μας, που σ' αυτόν καθρεφτίζονται και τα παιδιά μας!
Καρέ καρέ ο εφιάλτης ενός κοριτσιού
Η μικρή είχε προφίλ στο Facebook. Οι συμμαθήτριές της λοιπόν της έκαναν πλάκα φτιάχνοντας μια άλλη σελίδα δήθεν ενός αγοριού το οποίο συνομιλούσε με την κοπέλα. Στις διαδικτυακές συζητήσεις που είχαν η κόρη του πελάτη μου εκμυστηρεύτηκε τους εφηβικούς προβληματισμούς της στον υποτιθέμενο φίλο που πίστευε πως είχε αποκτήσει στο Διαδίκτυο. Μετά από λίγο καιρό λοιπόν έδωσαν ραντεβού για να βρεθούν...
Η κοπέλα πήγε στο ραντεβού, αλλά αντί για το νεαρό με τον οποίο πίστευε πως έκανε chat όλο αυτό τον καιρό, αντίκρισε τα έξι κορίτσια και το αγόρι που στη συνέχεια τη βασάνισαν μέσα σε ένα σκοτεινό υπόγειο γκαράζ.
Την περικύκλωσαν χλευάζοντάς την. Την έπιασαν από τα μαλλιά και την έσερναν στο δρόμο σαν τσουβάλι μέχρι το υπόγειο γκαράζ όπου τη βασάνισαν για περίπου δύο ώρες. Η κοπέλα έκλαιγε γοερά και τους εκλιπαρούσε να την αφήσουν, ωστόσο η παρέα γινόταν όλο και πιο αδίστακτη.
Τη χτυπούσαν, την έφτυναν, την έβριζαν χυδαία και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, της έβγαλαν την μπλούζα και την έκαιγαν ένας-ένας με τσιγάρα. Μάλιστα προσπάθησαν να την κάψουν και στο στήθος της. Καθ’ όλη τη διάρκεια των βασανιστηρίων της έλεγαν μάλιστα χαρακτηριστικά πως θα την... ισιώσουν και πως αν δώσει έκταση στο θέμα θα ακολουθήσουν χειρότερα. Το ευτύχημα ήταν πως την ώρα που την περικύκλωσαν η κοπέλα μιλούσε στο κινητό της με έναν φίλο της. Αυτός άκουσε τις φωνές και επειδή ανησύχησε ειδοποίησε τη μητέρα της ανήλικης, η οποία με τη σειρά της κινητοποίησε τον πατέρα της και την αστυνομία και έτσι γλύτωσε.
Αναρωτιέμαι: Σε τι κόσμο ζούμε, τι παιδιά μεγαλώνουμε?
Γιατί τόση σκληρότητα σε μια ηλικία που έπρεπε μόνον ευαισθησίες και αγάπη να πλημμυρίζουν την ψυχή τους??
Ας αναλογιστούμε τις ευθύνες μας, ως γονείς! Τα παιδιά μιμούνται τους μεγάλους!
Και όταν εμείς οι μεγάλοι σωρεύσαμε στην ψυχή μας μόνο μίσος, ζήλεια και αδιαφορία για το συνάνθρωπό μας, τότε η κοινωνία μας είναι ο καθρέφτης μας, που σ' αυτόν καθρεφτίζονται και τα παιδιά μας!
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)